Επιλέξτε Σώμα: Color 1 Color 2 Color 3
Youtube Twitter Facebook Rss

ΑΠΟΨΗ

Το νέο δόγμα του ΝΑΤΟ.Άρθρο-Ανάλυση

23.11.2010 | 22:13
Institute for Secutity and Defense Analysis
www.I-sda.org







Η ∆ιάσκεψη Κορυφής της Λισαβόνας και
το Νέο Στρατηγικό ∆όγµα του ΝΑΤΟ

Του υποστράτηγου (ε.α.) Κωνσταντίνου Λουκόπουλου

Ολοκληρώθηκε το Σάββατο 20 Νοεµβρίου, η διήµερη Σύνοδος Κορυφής (Summit)
του ΝΑΤΟ στην Λισαβόνα. Για πολλούς ήταν η πλέον ενδιαφέρουσα σύνοδος τα
τελευταία χρόνια ενώ ο Γενικός Γραµµατέας (ΓΓ) της Συµµαχίας Anders Fogh
Rasmussen τη χαρακτήρισε ως ιστορική και κρίσιµη. Μία Σύνοδος όπου οι
προσδοκίες ήσαν µεγάλες, αλλά θα χρειασθεί χρόνος για να πούµε µε βεβαιότητα αν
αυτές εκπληρώθηκαν και σε ποιο βαθµό. Τι ήταν όµως αυτό που έκανε κράτη,
κυβερνήσεις και πολίτες συλλογικά αλλά και ατοµικά να ενδιαφερθούν τόσο πολύ
για αυτή τη Σύνοδο Κορυφής. Η υιοθέτηση του νέου Στρατηγικού ∆όγµατος
(Strategic Concept) πρωταρχικά, η διαµόρφωση της πολιτικής της αντιβαλλιστικής
άµυνας, η πολιτική εξόδου από το «αδιέξοδο» του Αφγανιστάν, η αναπροσαρµογή
της δοµής διοίκησης και η επαναπροσέγγιση µε τη Ρωσία ήταν όλα εκείνα που
έκαναν την Σύνοδο να µην είναι µία συνηθισµένη τυπική και βαρετή συνάθροιση
Αρχηγών Κρατών και Κυβερνήσεων.
Στην παρούσα ανάλυση θα αναφερθούµε στα αποτελέσµατα της Συνόδου µε έµφαση
στο νέο Στρατηγικό ∆όγµα το οποίο εισάγει τη Συµµαχία στη νέα δεκαετία καθόσον
αυτό θα καθορίσει την πολιτική του ΝΑΤΟ ως συνόλου αλλά και των χωρών-µελών
ατοµικά ενώ ταυτόχρονα θα επηρεάσει την πολιτική πολλών άλλων χωρών της
ευρω-ατλαντικής περιφέρειας.

Το Στρατηγικό ∆όγµα
Γενικά

Εισαγωγικά κρίνεται σκόπιµο να δοθούν κάποιες γενικές πληροφορίες που θα
υποστηρίξουν περαιτέρω την παρουσίαση και την ανάλυση του θέµατος.

Από πλευράς σπουδαιότητας το Στρατηγικό ∆όγµα κατατάσσεται αµέσως µετά το
Βορειοατλαντικό Σύµφωνο (North Atlantic Treaty γνωστό και ως Washington Treaty
- Απρίλιος 1949) το οποίο στην ουσία είναι ο Καταστατικός Χάρτης του ΝΑΤΟ και
αποτελεί πρωταρχικό και καθοδηγητικό κείµενο για τη Συµµαχία. Αντιπροσωπεύει
µία επιχειρησιακή, δυναµική, πρακτική και επικαιροποιηµένη εικόνα του
Βορειοατλαντικού Συµφώνου το οποίο είναι γενικόλογο κείµενο και παρέχει στη
Συµµαχία και τα µέλη της τις νέες στρατηγικές κατευθύνσεις. Τέλος πρέπει να

αναφέρουµε ότι κωδικοποιεί ήδη ληφθείσες αποφάσεις και υφιστάµενες πρακτικές,
ενώ αποτελεί και τη βάση για διαβουλεύσεις εντός και εκτός ΝΑΤΟ (Public
Diplomacy). Το νέο Στρατηγικό ∆όγµα του ΝΑΤΟ το οποίο υιοθετήθηκε στην
Λισαβόνα είναι το έβδοµο συνολικά από ιδρύσεως του Οργανισµού το 1949 και το
τρίτο µετά το τέλος του Ψυχρού Πολέµου και αντικαθιστά αυτό του Απριλίου 1999.

Η εκπόνηση αυτού του Στρατηγικού ∆όγµατος (πολλοί στην Ελλάδα το αποδίδουν
και ως «Στρατηγική Αντίληψη» για να υποδηλώσουν ότι δεν «δογµατίζει»)
ακολούθησε µία τελείως ιδιαίτερη διαδικασία σε σύγκριση µε αυτή των
προηγουµένων. Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Στρασβούργο/Kehl, τον Απρίλιο
2009 ανατέθηκε η ευθύνη της σύνταξης του στο ΓΓ του ΝΑΤΟ και η υποβολή του για
έγκριση στην παρούσα Σύνοδο. Ο ΓΓ µε τη σειρά του συγκρότησε µια δωδεκαµελή
Οµάδα Εµπειρογνωµόνων («group of qualified experts») υπό την προεδρία της
πρώην Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Madeleine Albright. Αξίζει να σηµειωθεί ότι
στην οµάδα συµµετείχε και ο πρέσβης, Ιωάννης Ζέπος. Οι εµπειρογνώµονες
επιλέχθηκαν ως προσωπικότητες και όχι ως εθνικοί αντιπρόσωποι µε βασικά κριτήρια
επιλογής, την επαγγελµατική τους πορεία και επάρκεια και οπωσδήποτε την
αναγνωρισµένη προσωπικότητά τους καθώς επίσης έπαιξε ρόλο και η ισορροπία
µεταξύ των λεγοµένων «παλαιών» και «νέων», καθώς και «µεγάλων» και «µικρών»
χωρών-µελών. ∆εν παραλείπουµε να αναφέρουµε και το γεγονός της ανοιχτής και
δηµόσιας διαβούλευσης µέσω του διαδικτύου του οποίου ευρεία χρήση κάνει o ίδιος
ο ΓΓ.

Η Οµάδα Εµπειρογνωµόνων µετά από αριθµό σεµιναρίων, διαβουλεύσεων µε τις
πρωτεύουσες των χωρών-µελών και προσωπικής εργασίας υπέβαλε την αναφορά της
την 17 Μαΐου 2010 και ακολούθησε η τελική φάση επεξεργασίας (drafting and
negotiation phase) από τους Μονίµους Αντιπροσώπους των χωρών-µελών του ΝΑΤΟ
µέσω των αντιστοίχων επιτροπών και του Βορειοατλαντικού Συµβουλίου (NAC:
North Atlantic Council) και ετέθη για έγκριση στην Σύνοδο Κορυφής της Λισαβόνας
που µόλις ολοκληρώθηκε.


Περιγραφή – Ανάλυση του Νέου Στρατηγικού ∆όγµατος


Σε αυτό το τµήµα της ανάλυσης θα αναφερθούµε συνοπτικά χωρίς σχολιασµό στα
αναγραφόµενα του νέου Στρατηγικού ∆όγµατος του ΝΑΤΟ µε τον τίτλο
«Ενεργητική Εµπλοκή, Σύγχρονη Άµυνα».
Στον πρόλογό του αναφέρεται σαφώς και κατηγορηµατικώς ως κεντρική ιδέα ότι το
ΝΑΤΟ θα συνεχίσει να παίζει µοναδικό και ουσιαστικό ρόλο στην εξασφάλιση της
κοινής άµυνας και ασφάλειας σε ένα εξελισσόµενο κόσµο απέναντι σε νέες απειλές,
µε νέες δυνατότητες και µαζί µε νέους εταίρους. Ακολουθεί µια γενική περιγραφή
αυτών που περιγράφονται αναλυτικά στο κυρίως κείµενο.

Αρχές και Πρωταρχικά Καθήκοντα

Σε αυτή την ενότητα αναγράφονται τα κύρια καθήκοντα και οι βασικές αρχές που
διέπουν την Συµµαχία.
Βασικός και διαρκής αντικειµενικός σκοπός του ΝΑΤΟ είναι η εξασφάλιση της
ελευθερίας και ασφάλειας των µελών του µε πολιτικά και στρατιωτικά µέσα.
Η αναγνώριση των αρχών και των σκοπών του ΟΗΕ, όπως αναφέρεται και στο
Βορειοατλαντικό Σύµφωνο (North Atlantic Treaty ή και Washington Treaty), αλλά
και επιβεβαίωση ότι το Συµβούλιο Ασφαλείας (ΣΑ) του Οργανισµού Ηνωµένων
Εθνών (ΟΗΕ) έχει την πρωταρχική ευθύνη στη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και
ασφάλειας.
Ως πρωταρχικό καθήκον και πάντοτε σύµφωνα µε το ∆ιεθνές ∆ίκαιο παραµένει η
Συλλογική Άµυνα σύµφωνα µε το άρθρο 5 του Βορειοατλαντικού Σύµφωνου και
συµπληρώνεται µε τη ∆ιαχείριση Κρίσεων και τη Συνεταιρική Ασφάλεια.
Η διατήρηση του ως µοναδικού forum διαβουλεύσεων επί θεµάτων που επηρεάζουν
την ασφάλεια, την εδαφική ακεραιότητα και την πολιτική ανεξαρτησία.
Η συνεχής πορεία εκσυγχρονισµού και µετασχηµατισµού.

Περιβάλλον Ασφαλείας (Security Environment)
Εδώ περιγράφονται σε γενικές γραµµές, οι απειλές και οι κίνδυνοι που
προσδιορίζουν το στρατηγικό περιβάλλον ασφαλείας.
Ενώ υιοθετείται η άποψη ότι η πιθανότητα για µια συµβατική επίθεση εναντίον του
ΝΑΤΟ είναι πολύ µικρή τονίζεται ότι δεν είναι δυνατόν αυτή να αγνοηθεί
ολοκληρωτικά. Υπάρχουν χώρες σε διάφορες περιοχές της γης που έχουν αποκτήσει
σύγχρονες στρατιωτικές δυνατότητες και δεν είναι δυνατόν να είναι προβλέψιµες οι
συνέπειες για τη διεθνή ασφάλεια. Η κατοχή και διασπορά βαλλιστικών βληµάτων
είναι µια απειλή. Πλέον όµως της όποιας συµβατικής απειλής υπάρχει και η απειλή
από την διάδοση πυρηνικών όπλων και άλλων όπλων µαζικής καταστροφής µε
πιθανές ανυπολόγιστες συνέπειες για την παγκόσµια ασφάλεια και ευηµερία.
Η τροµοκρατία αποτελεί άµεση απειλή για την ασφάλεια των πολιτών των χωρών-
µελών του ΝΑΤΟ αλλά και για τη συνολική διεθνή σταθερότητα καθόσον
εξτρεµιστικές οµάδες συνεχίζουν να υφίστανται και να εξαπλώνονται σε περιοχές
στρατηγικής σπουδαιότητας για τη Συµµαχία και µάλιστα µε το ενδεχόµενο να
διατηρούν δυνατότητες για πυρηνικές, χηµικές και βιολογικές προσβολές.
Εκτιµάται ότι οι «κυβερνο-επιθέσεις (cyber attacks)» µπορεί να δηµιουργήσουν
σοβαρά προβλήµατα στη διοίκηση, επιχειρήσεις και τις οικονοµίες και µπορεί να
προέλθουν από ξένες κρατικές οντότητες, τροµοκράτες ακόµα και από το
οργανωµένο έγκληµα.
Οι κίνδυνοι για τη δηµοσία υγεία, η κλιµατική αλλαγή, η έλλειψη υδατίνων πόρων
και οι αυξανόµενες ενεργειακές ανάγκες θα επηρεάσουν στο µέλλον το περιβάλλον
ασφαλείας σε περιοχές ενδιαφέροντος για το ΝΑΤΟ.

Άµυνα και Αποτροπή


Ουδεµία χώρα θεωρείται αντίπαλος. Εκπέµπεται όµως η προειδοποίηση ότι σε
περίπτωση που απειληθεί οποιαδήποτε χώρα-µέλος, το ΝΑΤΟ θα επιλύσει το
πρόβληµα ασφαλείας της χώρας. Η αποτροπή είναι το κυρίαρχο στοιχείο της
συνολικής στρατηγικής βασισµένη στην κατάλληλη µείξη πυρηνικών και συµβατικών
δυνατοτήτων.

Σε αυτή την ενότητα γίνεται µία πιο αναλυτική περιγραφή των δυνατοτήτων που θα
πρέπει να διαθέτει ή να αναπτύξει περαιτέρω η Συµµαχία όπως οι προαναφερθείσες
πυρηνικές και συµβατικές δυνάµεις και οι συνολικές δυνατότητες ώστε να διεξάγει
ταυτόχρονα µείζονες διακλαδικές επιχειρήσεις αλλά και αριθµό µικρότερων τόσο για
επιχειρήσεις συλλογικής άµυνας (άρθρο 5) όσο και για επιχειρήσεις που αφορούν
διαχείριση κρίσεων. Στην συνέχεια γίνεται περιγραφή όλων εκείνων των
δυνατοτήτων που θα πρέπει να έχει το ΝΑΤΟ έτσι ώστε να είναι σε θέση να
αντιµετωπίσει απειλές που αφορούν στην κυβερνο-άµυνα, την ενεργειακή ασφάλεια,
τα όπλα µαζικής καταστροφής, τα µέσα αντιµετώπισης της τροµοκρατίας ενώ πλέον
γίνεται µνεία και για πρώτη φορά στην ανάγκη προστασίας χωρών και πληθυσµών
από πιθανές επιθέσεις βαλλιστικών πυραύλων. Η δυνατότητα αυτή χαρακτηρίζεται
θεµελιώδης για τη συλλογική άµυνα ενώ τονίζεται ότι σε αυτόν τον τοµέα θα
αναζητηθεί η συνεργασία της Ρωσίας αλλά και άλλων εταίρων.

Ασφάλεια µέσω ∆ιαχείρισης Κρίσεων
Η δηµιουργία κρίσεων και συγκρούσεων πέραν της περιοχής του ΝΑΤΟ µπορεί να
αποτελέσει άµεση απειλή για τις χώρες-µέλη και τους πληθυσµούς αυτών. Αυτό
επιβάλει την εµπλοκή της Συµµαχίας όταν είναι δυνατή και αναγκαία. Για το ΝΑΤΟ ο
καλύτερος τρόπος χειρισµού της κρίσης είναι να την προλάβει από το να συµβεί.
Όταν η πρόληψη είναι ανεπιτυχής το ΝΑΤΟ πρέπει να είναι προετοιµασµένο και
ικανό να διαχειρισθεί ακόµα και τις εχθροπραξίες. Η Συµµαχία θα πρέπει να µπορεί
να συνεισφέρει στη σταθεροποίηση και την αναδόµηση. Σε όλες τις φάσεις
διαχείρισης κρίσεως θα πρέπει να υπάρχει πολιτική προσέγγιση και να υπάρχει στενή
συνεργασία µε όλους τους διεθνείς «παίκτες».

Προάγοντας την ∆ιεθνή Ασφάλεια µέσω Συνεργασίας
Ο έλεγχος των εξοπλισµών, ο αφοπλισµός και η µη διάδοση συνεισφέρουν στην
ειρήνη, την ασφάλεια και σταθερότητα. Εκφράζεται η επιθυµία να δηµιουργηθούν οι
συνθήκες για τον περαιτέρω περιορισµό των πυρηνικών όπλων σε συνεργασία µε τη
Ρωσία. Επίσης υφίσταται δέσµευση για έλεγχο των συµβατικών όπλων.

∆ιεύρυνση (πολιτική «Ανοιχτής Πόρτας»)
Η διεύρυνση του ΝΑΤΟ έχει συντελέσει ουσιαστικά στην ασφάλεια των Συµµάχων. Η
προοπτική µιας περαιτέρω διεύρυνσης προωθεί την σταθερότητα της Ευρώπης εν
γένει. Η πόρτα για να γίνει κάποια χώρα µέλος του ΝΑΤΟ παραµένει ανοιχτή σε όλες
τις ευρωπαϊκές δηµοκρατίες οι οποίες µοιράζονται τις ίδιες αρχές και αξίες µε τη

Συµµαχία αλλά και είναι πρόθυµες να αναλάβουν τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις
ενός µέλους.

Συνεταιρισµός
Η ευρω-ατλαντική ασφάλεια εξασφαλίζεται τα µέγιστα µέσω ενός ευρέως δικτύου
«σχέσεων συνεργασίας» µε χώρες και οργανισµούς σε παγκόσµιο επίπεδο.
Μνηµονεύεται για µια ακόµα φορά η εµβάθυνση του πολιτικού διαλόγου και η
πρακτική συνεργασία µε τον ΟΗΕ.
Η Συµµαχία θα είναι ανοιχτή σε διαβουλεύσεις µε κάθε χώρα-εταίρο σε θέµατα
ασφαλείας και άλλα κοινού ενδιαφέροντος. Επίσης θα δίνεται δοµικός ρόλος στη
διαµόρφωση στρατηγικής και αποφάσεων σε αυτές τις χώρες όταν συµµετέχουν σε
επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση χαρακτηρίζεται ως µοναδικός και απαραίτητος εταίρος
καθόσον η πλειοψηφία των χωρών είναι µέλη και των δύο οργανισµών. Το ΝΑΤΟ
αναγνωρίζει τη σπουδαιότητα µίας ισχυρότερης ευρωπαϊκής άµυνας και καλωσορίζει
την εφαρµογή της συνθήκης της Λισαβόνας. Οι ρόλοι είναι συµπληρωµατικοί και
αµοιβαία ενισχύοντες την υποστήριξη της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Για την
επαύξηση της συνεργασίας περιγράφονται πρακτικοί τρόποι που πρέπει να
υιοθετηθούν.
Η συνεργασία µε την Ρωσία είναι στρατηγικής σπουδαιότητας. Το ΝΑΤΟ δεν αποτελεί
απειλή για την Ρωσία αλλά αντιθέτως επιδιώκει µία αληθινή στρατηγική συνεργασία
µε αυτή και θα εργασθεί πάνω σε αυτή µε την προσδοκία της ανταποδοτικότητας
από µέρους της Ρωσίας. Παρά τις διαφορές σε συγκεκριµένα θέµατα οι Σύµµαχοι
είναι πεπεισµένοι ότι η ασφάλεια του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας είναι συνυφασµένη και η
αµοιβαία εµπιστοσύνη, η διαφάνεια και η προβλεπτικότητα µπορούν να την
υπηρετήσουν.
Το Ευρω-ατλαντικό Συµβούλιο Συνεργασίας και ο Συνεταιρισµός για την Ειρήνη
(PfP: Partnership for Peace) παίζουν κεντρικό ρόλο στο όραµα µίας Ευρώπης
ελεύθερης και ειρηνικής, ενώ αναφέρεται ότι θα συνεχισθεί η συνεργασία µε
Ουκρανία και Γεωργία µε τις αντίστοιχες ξεχωριστές επιτροπές λαµβάνοντας υπόψη
τις φιλοδοξίες κάθε χώρας. Τονίζεται η περαιτέρω ανάπτυξη του Μεσογειακού
∆ιαλόγου αλλά και η επαύξηση της συνεργασίας µε τις χώρες του Περσικού Κόλπου
µε πρακτικά µέτρα.

Αλλαγή και Μετασχηµατισµός
Το ΝΑΤΟ είναι ένας οργανισµός ασφαλείας που διαθέτει στρατιωτικές δυνάµεις
ικανές να επιχειρήσουν σε οποιοδήποτε περιβάλλον µε µία ενσωµατωµένη ∆οµή
∆ιοίκησης για τον έλεγχο των επιχειρήσεων. Για τη µεγιστοποίηση των δυνατοτήτων
και της αποτελεσµατικότητας καθορίζονται τα σηµεία που θα πρέπει η Συµµαχία στα
πλαίσια του αµυντικού σχεδιασµού να δώσει έµφαση.



Επίλογος (µία Συµµαχία για τον 21ο αιώνα)
Οι πολιτικοί ηγέτες του ΝΑΤΟ δηλώνουν αποφασισµένοι να συνεχίσουν την
ανανέωση της Συµµαχίας µε σκοπό την αντιµετώπιση των προκλήσεων ασφάλειας
του 21ου αιώνα και την διατήρηση της αποτελεσµατικότητας της σαν την πλέον
επιτυχηµένη πολιτικό-στρατιωτική Συµµαχία.

Ανάλυση – Σχολιασµός
Στο παρόν κεφάλαιο θα επιχειρήσουµε µία συστηµατική ανάλυση και θα
σχολιάσουµε τα βασικά και ενδιαφέροντα σηµεία του νέου στρατηγικού δόγµατος.
Το νέο Στρατηγικό ∆όγµα µε τον τίτλο «Ενεργητική Εµπλοκή, Σύγχρονη Άµυνα»
είναι ένα οκτασέλιδο κείµενο διαµορφωµένο σε δέκα ενότητες αλλά είναι πιο
συνοπτικό και περιεκτικό από αυτό του 1999 που αντικαθιστά. Θα µπορούσαµε να
χαρακτηρίσουµε τον τίτλο αντιπροσωπευτικό των αρχών και κατευθύνσεων που
παρέχονται στο κυρίως κείµενο, ενώ οι προσεγµένες για µία ακόµα φόρα
διατυπώσεις δείχνουν ότι αποφεύχθηκαν τριβές και ελαχιστοποιούνται οι
παρερµηνείες. Είναι ένα κείµενο «διδακτικό» και επεξηγηµατικό χωρίς ακαδηµαϊκή
ρητορική έτσι ώστε να γίνεται αντιληπτό στο κοινό. Ένα µεγάλο µέρος του κοινού
δεν αντιλαµβάνεται πλήρως ή είναι απλά απληροφόρητο για τις εκτεταµένες αλλαγές
που το ΝΑΤΟ έχει υποβληθεί από το τέλος του Ψυχρού Πολέµου. Η υποστήριξη των
πολιτών είναι ουσιαστική για τη συνέχιση της πορείας του οργανισµού. Η
παρουσίαση των σκοπών της Συµµαχίας δεν ενδιαφέρει µόνο το κοινό των χωρών
µελών: τα στρατηγικά ενδιαφέροντα του ΝΑΤΟ συµπίπτουν επίσης µε ένα διαρκώς
αυξανόµενο αριθµό άλλων κρατών, που δεν είναι µέλη της Συµµαχίας. Είναι
προφανές ότι η νέα Στρατηγική Αντίληψη θα τύχει µιας προσεκτικής εξέτασης από
τα έθνη αυτά.

Στο περιεχόµενο του κειµένου αντανακλάται η εντυπωσιακή ικανότητα του ΝΑΤΟ να
µετεξελίσσεται και να προσαρµόζεται στα εκάστοτε χαρακτηριστικά του στρατηγικού
περιβάλλοντος, αλλά και η συγχώνευση απόψεων µεταξύ οµάδων χωρών οι οποίες
δεν µοιράζονται ίδιες αντιλήψεις λόγω των εθνικών συµφερόντων.
Η συλλογική άµυνα παραµένει η κορυφαία αποστολή της Συµµαχίας όπως
περιγράφεται στο άρθρο 5 του Βορειοατλαντικού Συµφώνου. Στο άρθρο αυτό ρητά
αναφέρεται η δέσµευση των κρατών µελών του Οργανισµού να θεωρήσουν
οποιαδήποτε «ένοπλη επίθεση» προς σύµµαχο κράτος ως επίθεση εναντίον όλων
των µελών του και να δράσουν αναλόγως. Στην πραγµατικότητα το Άρθρο 5 είναι η
µοναδική νοµική βάση εµπλοκής της Συµµαχίας σε πολεµικές επιχειρήσεις. Χώρες
όπως οι Βαλτικές ∆ηµοκρατίες, η Τσεχία και η Πολωνία, οι οποίες επιθυµούσαν µία
εµφατική διατύπωση, καθόσον γι’ αυτές η Ρωσία αποτελεί ακόµα µία µορφή απειλής,
αισθάνονται περισσότερο ικανοποιηµένες. Η ∆ιαχείριση Κρίσεων και η Συνεταιρική
Ασφάλεια συµπληρώνουν την κύρια αποστολή ενώ αφήνεται ανοιχτό το θέµα της
εδαφικής περιοχής που µπορεί να ενεργήσει ή να εµπλακεί και αναγράφεται «όπου
επηρεάζεται η ασφάλεια της Συµµαχίας και εκτός συνόρων αυτής». Αυτό δίνει χωρίς
αµφιβολία ένα χαρακτήρα πιο παγκόσµιο κατ’ απαίτηση των ΗΠΑ, του Ηνωµένου
Βασιλείου (ΗΒ), του Καναδά και κάποιων άλλων χωρών όπως η ∆ανία και οι Κάτω
Χώρες. Συνεπώς κατά την εκτίµηση µας εδώ δίνεται και µία απάντηση στο ερώτηµα

αν το ΝΑΤΟ είναι ένας περιφερειακός ή παγκόσµιος οργανισµός και στην ισορροπία
µεταξύ της συλλογικής άµυνας και ενός πιο εκστρατευτικού προσανατολισµού.
Η αναφορά στον ρόλο του ΟΗΕ, στο Συµβούλιο Ασφαλείας και στο ∆ιεθνές ∆ίκαιο και
η στενότερη συνεργασία µεταξύ των δύο αυτών (παγκόσµιος ο ένας και
περιφερειακός ο άλλος) ικανοποίησαν χώρες όπως τη Γερµανία και τη Γαλλία και
κάποιες άλλες οι οποίες δεν επιθυµούν παγκοσµιοποιηµένο ρόλο για τη Συµµαχία.
Αυτό ερµηνεύεται ότι σε περίπτωση που η κατάσταση επιβάλει εµπλοκή του ΝΑΤΟ
µακράν της ευρω-ατλαντικής περιφέρειας θα πρέπει να υπάρχει εντολή (mandate)
από το ΣΑ. Παράλληλα τονίζεται η σηµασία της υπογραφής της κοινής ∆ιακήρυξης
του ΝΑΤΟ-ΟΗΕ τον Σεπτέµβριο 2008.

Σε ό,τι αφορά στη διεύρυνση και την πολιτική «Open Door» δίνεται εκ νέου ένα
είδος ανοιχτής πρόσκλησης και επαναλαµβάνονται οι προϋποθέσεις σύµφωνα µε το
Βορειοατλαντικό Σύµφωνο (άρθρο 10). Αξίζει να τονίσουµε ότι για τη Γεωργία αλλά
και την Ουκρανία δεν γίνεται κάποια αναφορά σε αυτή την ενότητα προκειµένου να
µην δοθεί σε αυτές ο χαρακτήρας υποψήφιας χώρας. Και για τις δύο
προαναφερθείσες χώρες υπάρχει σχετική αναφορά στην ενότητα «Συνεταιρισµοί».
Εκτιµάται ότι σε ό,τι αφορά στις xώρες αυτές η δηµιουργία της σχετικής επιτροπής
συνεργασίας µε τη Γεωργία (NATO-Georgia Commission) και η από έτη υφιστάµενη
αντίστοιχη για την Ουκρανία (NATO-Ukraine Commission) παρέχει µια
αναβαθµισµένη «εταιρική σχέση» που χαρακτηρίζεται «όχι πολύ µακριά, όχι πολύ
κοντά»). Με αυτή την ισορροπηµένη αναφορά ικανοποιούνται χώρες όπως η
Γερµανία, η Γαλλία, η Ιταλία και κάποιες άλλες όπως η Ελλάδα οι οποίες λόγω των
σχέσεων που διατηρούν µε τη Ρωσία δεν θα ήθελαν να προκαλέσουν τις ανησυχίες
της. Επιπροσθέτως λαµβάνεται υπόψη και η αλλαγή πολιτικής της Ουκρανίας στο
πεδίο αυτό λόγω της εκλογής του φιλορώσου νέου προέδρου της. Η απουσία
αναφοράς στην ΠΓ∆Μ (FYROM) είναι ένα αρκετά ενδιαφέρον στοιχείο για την
Ελλάδα.

∆εν µπορούµε να πούµε ότι οι αναφορές στην κυβερνο-άµυνα, την ενεργειακή
ασφάλεια, τα όπλα µαζικής καταστροφής και την τροµοκρατία είναι κάτι νέο, διότι
όλα αυτά είναι στοιχεία που είχαν ήδη συµπεριληφθεί στην Πολιτική Οδηγία
(Comprehensive Political Guidance) που είχε εγκριθεί στη Σύνοδο Κορυφής στη Ρίγα
της Λετονίας το 2006, και κάλυψαν θέµατα που δεν είχαν προβλεφθεί στο ∆όγµα
του 1999 στην Ουάσιγκτον.


Για πρώτη φορά στην περιγραφή του περιβάλλοντος ασφαλείας αναφέρεται σαφώς
ως αυξανόµενη απειλή για την ευρω-ατλαντική περιφέρεια η κατοχή και η διασπορά
βαλλιστικών πυραύλων. Φυσική συνέπεια της απειλής αυτής είναι η υποχρέωση
ανάπτυξης της δυνατότητας άµυνας και προστασίας των εδαφών και των πληθυσµών
των χωρών-µελών από αυτούς όπως καθορίζεται στην ενότητα που αναφέρεται στην
Άµυνα και Ασφάλεια. Για την ολοκλήρωση της άµυνας και την κάλυψη και άλλων
χωρών µη µελών επιζητείται και η συνεργασία µε τη Ρωσία. Για το θέµα αυτό
εκτιµάται ότι έγινε µακρά συζήτηση ιδιαίτερα σε υψηλό επίπεδο µετά από τις
αντιρρήσεις της Τουρκίας, στην οποία θα εγκατασταθεί µέρος του συστήµατος, στο
να προσδιορισθεί από ποια χώρα προέρχεται η συγκεκριµένη αυτή απειλή. Το
γεγονός όµως αυτό έκανε τον Πρόεδρο της Γαλλίας, Νικολά Σαρκοζί, να δηλώσει

δηµόσια ότι παρά την απουσία αναφοράς για το Ιράν στο κείµενο, η απειλή
προέρχεται από την συγκεκριµένη χώρα.

Ιδιαίτερη ενότητα αποτελούν «οι Συνεταιρισµοί». Το ΝΑΤΟ επιδιώκει τη δηµιουργία
ενός δικτύου εταιρικών σχέσεων µε διάφορες χώρες και οργανισµούς. Εκτός από τον
ΟΗΕ στο οποίο αναγνωρίζεται ένας παγκόσµιος ρόλος όπως προαναφέραµε, γίνεται
ιδιαίτερη αναφορά στη στρατηγική συνεργασία ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ένωσης και
εµµέσως πλην σαφώς υποστηρίζεται το πλαίσιο που προβλέπεται στη συνθήκη της
Λισαβόνας και αφορά στην ανάπτυξη στρατιωτικών δυνατοτήτων της ΕΕ. Ο
συµπληρωµατικός ρόλος, η αυτονοµία και η ανάγκη για περαιτέρω συνεργασία είναι
βασικές αρχές για την περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων. Εδώ οφείλουµε να
σχολιάσουµε ότι η γενικόλογη αναφορά και οι επαναλήψεις παλαιότερων
συµφωνηθέντων διατυπώσεων δεν δυσαρεστεί ούτε την Τουρκία ούτε κάποιες χώρες
όπως η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ελλάδα ακόµα και η Γερµανία που προσδοκούσαν µια
ισχυρότερη διατύπωση και πλέον συγκεκριµένα µέτρα για την ενδυνάµωση της
συνεργασίας και την αποφυγή διπλασιασµού της προσπάθειας. Φαίνεται όµως ότι
τους προσεχείς µήνες θα αποτελέσει ένα καυτό θέµα.

Το Ευρω-ατλαντικό Συµβούλιο (EAPC) και ο Συνεταιρισµός για την Ειρήνη (PfP) θα
συνεχίσουν να αποτελούν τον πυρήνα για την υλοποίηση του οράµατος µίας ενιαίας,
ελεύθερης και ειρηνικής Ευρώπης ενώ εκφράζεται η αναγκαιότητα περαιτέρω
ανάπτυξης του Μεσογειακού ∆ιαλόγου και ενδυνάµωσης της Πρωτοβουλίας για τη
Συνεργασία στον Κόλπο (ICI). Αυτό κατά την γνώµη µας θα απαιτήσει την έκδοση
σχετικού εγγράφου. Όµως υπογραµµίζει το ενδιαφέρον του ΝΑΤΟ για τη λεγόµενη
ευρύτερη περιφέρεια της Μέσης Ανατολής η σταθερότητα και η ασφάλεια της οποίας
επιδρά στην συνολική ευρω-ατλαντική ασφάλεια. Η χώρα µας µόνο θετικά εκτιµούµε
ότι θα έβλεπε µια πιο ενεργή εµπλοκή.

Η συνεργασία µε τη Ρωσική Οµοσπονδία κατέχει εµφατικά ιδιαίτερο χώρο στο όλο
κείµενο. ∆ιακηρύσσεται κατηγορηµατικά ότι το ΝΑΤΟ δεν αποτελεί απειλή για τη
Ρωσία και ότι επιδιώκεται ένας στρατηγικός συνεταιρισµός µε βάση το Συµβούλιο
ΝΑΤΟ-Ρωσίας (NATO Russia Council). Οι περισσότερες χώρες-µέλη επιθυµούν µία
καλύτερη και αποτελεσµατικότερη συνεργασία µε τη Ρωσία όπως έχουν και σε
διµερές επίπεδο. Έχει αποδειχθεί ότι σε ένα εύρος θεµάτων που αφορούν την ευρω-
ατλαντική ασφάλεια η Ρωσία είναι βασικός «παίκτης». Αν και µε προσεκτική γλώσσα
και η Ρωσία εξέφρασε την επιθυµία της για τα παραπάνω εδώ µάλλον θα πρέπει να
αναµείνουµε µέχρι να δούµε πρακτικά πως θα προχωρήσει η συνεργασία αυτή. Ένας
από τα πεδία συνεργασίας φαίνεται ότι θα είναι και η αντιπυραυλική άµυνα για την
οποία υπάρχει κατ’ αρχήν συµφωνία.

Ενδιαφέρον σηµείο επίσης του νέου δόγµατος είναι η διατήρηση του πυρηνικού
οπλοστασίου αν και η επιδίωξη όλων είναι στο µέλλον να µην υπάρχουν πυρηνικά
όπλα στην Ευρώπη. Η αποτρεπτική ικανότητα του ΝΑΤΟ στηρίζεται πλην των
συµβατικών και τις πυρηνικές του δυνατότητες. Αυτό σηµαίνει ότι επί του παρόντος
δεν αποσύρονται τα τακτικά πυρηνικά όπλα από τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες στις
οποίες είναι αποθηκευµένα και έτοιµα για χρησιµοποίηση.

Στον επίλογο οι αρχηγοί των κρατών και κυβερνήσεων των µελών εκφράζουν την
αποφασιστικότητα τους να συνεχίσουν την ανανέωση του ΝΑΤΟ βασιζόµενοι στις
διαχρονικές θεµελιώδεις αξίες όπως αναφέρονται στο Βορειοατλαντικό Σύµφωνο και

εκτιµούµε ότι απαντούν στο ερώτηµα τι είναι το ΝΑΤΟ χαρακτηρίζοντας το πολιτικό-
στρατιωτική Συµµαχία συµπληρώνοντας το σε άλλο σηµείο του κειµένου
χαρακτηρισµό του ως οργανισµού ασφαλείας.


Λοιπά θέµατα της Συνόδου Κορυφής

Αφγανιστάν

Αποφασίσθηκε, καταρχήν, η πολιτική εξόδου από τον διεξαγόµενο πόλεµο. Από το
2011 θα αρχίσει σταδιακή µείωση των στρατευµάτων µε ταυτόχρονη ανάληψη
µεγαλυτέρου ρόλου στην ασφάλεια από τις ίδιες τις αρχές του Αφγανιστάν. Εκτιµάται
ότι µέχρι το τέλος του 2014 θα έχει περατωθεί η διαδικασία οπότε και θα παραµείνουν
κάποιες δυνάµεις µε υποστηρικτικό ρόλο πλέον. Στο πλαίσιο αυτό υπογράφηκε
συµφωνία µακροπρόθεσµης συνεργασίας µε τον πρόεδρο Καρζάι. Θα σχολιάσουµε ότι
οι ΗΠΑ αν και συµφώνησαν ως χώρα-µέλος στην σταδιακή απεµπλοκή, κύκλοι του
αµερικανικού υπουργείου Άµυνας εξέφρασαν διαφορετική προσέγγιση, λέγοντας δεν
υπάρχει σχετική δέσµευση για αποχώρηση και κάθε χώρα-µέλος ατοµικά θα
αποφασίσει το πότε και πως. Αυτό επιβεβαιώθηκε και από το ΗΒ που σχεδιάζει την
αποχώρηση µαχίµων µονάδων το 2015. Το ερώτηµα για την χώρα µας είναι πότε θα
αποχωρήσει η ΕΛ∆ΑΦ (Ελληνική ∆ύναµη Αφγανιστάν) η οποία µέχρι τώρα είχε
υποστηρικτικό και όχι µάχιµο ρόλο.


Αλλαγές στην οργάνωση και τη ∆οµή ∆ιοίκησης

Κρίθηκαν αναγκαίες για λόγους κόστους-αποτελεσµατικότητας δοµικές αλλαγές τόσο
σε αυτό καθαυτό το πολιτικό-στρατιωτικό Στρατηγείο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες όσο
και της ενσωµατωµένης ∆οµής ∆ιοίκησης. Η οδηγία αφορά την µείωση των επιτροπών
από τις 380 περίπου σε 85 για τις Βρυξέλλες και την µείωση των Στρατηγιών της
∆οµής ∆ιοικήσεως από 11 που είναι σήµερα σε επτά (7) εξοικονοµώντας 5.000
περίπου άτοµα. Στο µοντέλο που κατ’ αρχήν έχουµε συµφωνία, θα υπάρχουν δύο (2)
διακλαδικά Στρατηγεία, και τα αεροπορικά και ναυτικά από δύο (2) γίνονται ένα (1),
ενώ τα CAOC (Combined Air Operations Center) µειώνονται σε δύο (2). Βαθιά θα
είναι επίσης η τοµή στις υποστηρικτικές υπηρεσίες καθόσον πρέπει να µειωθούν από
14 σε τρεις (3). Οι λεπτοµέρειες και ο γεωγραφικός προσδιορισµός των Στρατηγείων
θα αποφασισθεί από τους Υπουργούς Άµυνας το πρώτο 6µηνο του 2011. Εδώ
απαιτείται επισταµένη προσοχή από την χώρα µας στο πως θα κατανεµηθούν και µε
ποιες αρµοδιότητες τα Στρατηγεία.


Σχέσεις ΝΑΤΟ – Ρωσίας

Είναι γενικά αποδεκτό ότι οι σχέσεις ΝΑΤΟ- Ρωσίας εισέρχονται σε νέα εποχή. Στη
Λισαβόνα πραγµατοποιήθηκε και η Σύνοδος Κορυφής του Συµβουλίου ΝΑΤΟ –
Ρωσίας. ∆ιερµηνεύοντας την κοινή δήλωση ότι «εργαζόµαστε για µια αληθινή
συνεταιρική στρατηγική σχέση επ’ ωφελεία της ειρήνης, ασφάλειας και σταθερότητας
στην ευρω-ατλαντική περιφέρεια» µπορούµε να εκτιµήσουµε ότι παρά τις
διαφορετικές προσεγγίσεις των δύο πλευρών υπάρχει η πολιτική βούληση για
εµβάθυνση και ενδυνάµωση των σχέσεων. Ίσως αυτό δυσαρεστεί κάποιους


υπερσυντηρητικούς κύκλους στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού αλλά ικανοποιεί
πλήρως τη συντριπτική πλειοψηφία των χωρών-µελών του ΝΑΤΟ. Επειδή τα κείµενα
των εγγράφων χωρίς πρακτικά µέτρα είναι απλά θεωρίες αξίζει να αναφέρουµε ότι για
πρώτη φορά συµφωνήθηκε το κείµενο που αφορά τις προκλήσεις ασφαλείας του 21ου
αιώνα. Επιπροσθέτως συστηµατοποιήθηκε η συνεργασία ΝΑΤΟ-Ρωσίας στο
Αφγανιστάν. Το σηµαντικότερο όµως είναι όπως προαναφέρθηκε ότι συµφωνήθηκε η
συνεργασία στην αντιπυραυλική άµυνα. Ένα θέµα ταµπού για τους Ρώσους µέχρι και
το 2009.


Η Ελλάδα και τα αποτελέσµατα της Συνόδου Κορυφής της Λισαβόνας

Κάποιοι χαρακτηρίζουν το νέο κλίµα που δηµιουργείται µε τις αποφάσεις της Συνόδου
Κορυφής κοσµογονία, ενώ κάποιοι άλλοι ισχυρίζονται ότι η ανάγκη για ευρεία
συναίνεση στο σύνολο των θεµάτων που ήδη επεξεργαστήκαµε εξαφάνισε την ουσία
και δηµιούργησε υποτονικές αλλαγές. Εκτιµούµε ότι η αλήθεια βρίσκεται κάπου στην
µέση.

∆εν µπορούµε να γνωρίζουµε ποια ήταν επακριβώς η προετοιµασία της χώρας µας,
ούτε πως χειρίσθηκε τα καυτά θέµατα, αν τελικά αυτά έφθασαν στην Σύνοδο
Κορυφής. Από εµπειρία γνωρίζουµε ότι όλα αυτά που επιφέρουν τριβή επιλύονται
αρκετά πριν φθάσουν στους προέδρους και πρωθυπουργούς των χωρών-µελών.

Όµως από εδώ και πέρα απαιτείται επισταµένη προσοχή και πολύ συστηµατική
προετοιµασία για όλα τα θέµατα των οποίων η επεξεργασία θα γίνει το πρώτο εξάµηνο
του 2011 και θα ληφθούν συνεπώς και οι σχετικές αποφάσεις όπως το θέµα της νέας
∆οµής ∆ιοίκησης και οι τεχνικές λεπτοµέρειες για την αντιπυραυλική άµυνα.
Η Ελλάδα ενδέχεται να είναι εκτός ∆οµής ∆ιοίκησης και το CAOC της Λάρισας
να παύσει να λειτουργεί. Η ανάπτυξης της αντιπυραυλικής ασπίδας στο έδαφός της
Τουρκίας θα προσδώσει σε αυτή πλεονέκτηµα σε ότι αφορά την νέα δοµή; Το
αεροπορικό Στρατηγείο της Σµύρνης θα παραµείνει ενεργό; Με ποια περιοχή ευθύνης;
Θα έχει και τον έλεγχο του Αιγαίου;

Οι Υπουργοί Άµυνας των χωρών-µελών έχουν την εντολή να προσδιορίσουν
γεωγραφικά τη νέα δοµή. Έχουµε ακόµα χρόνο να πάµε στις συζητήσεις καλά
προετοιµασµένοι και να προστατεύσουµε τα εθνικά µας συµφέροντα διεκδικώντας ένα
δυναµικό ρόλο.

Η Ελλάδα από όσο γνωρίζουµε δεν έχει εξετάσει µέχρι τώρα την περίπτωση να δεχθεί
στο έδαφός της µέρος του συστήµατος της αντιπυραυλικής ασπίδας
προβάλλοντας το γεωγραφικό της πλεονέκτηµα. Όµως ήδη διαθέτει µία
πυροβολαρχία PATRIOT PAC-3 (µε βλήµατα PAC-2) στο πρόγραµµα της
επιχειρησιακής αντιπυραυλικής άµυνας ή όπως λέγεται άµυνας θεάτρου Επιχειρήσεων
(Active Layered Theater Ballistic Missile Defence). Αυτή θα µπορούσε να ενταχθεί και
στο νέο ολοκληρωµένο σύστηµα προστασίας εδαφών και πληθυσµών µε αντίστοιχη
ρύθµιση θεµάτων διοίκησης και ελέγχου (CAOC). Εκτιµούµε ότι µε κατάλληλη
ενηµέρωση η κοινή γνώµη να υποστηρίξει σχετικές πολιτικές αποφάσεις και τελικά η
χώρα µας να συµµετάσχει. Κρίνεται σκόπιµο να εκφράσει την θέληση και την
ετοιµότητα των υποδοµών να δεχθεί στην επικράτεια όποιο επιπρόσθετο µέρος τους
συστήµατος κριθεί ότι µπορεί να εγκατασταθεί.


Institute for Security and Defence Analysis – ISDA
17 Ag. Sikelianou Street, Neo Psychico, Athens 15 451, Greece.
Tel.: +30 211 015 3504, +30 211 012 5525, Fax: +30 211 012 5526
www.i-sda.org


Παρουσιάζεται για τη χώρα µας µια εξαιρετική ευκαιρία να εξετάσει όλο το φάσµα
των θεµάτων που αναφέρονται στο νέο Στρατηγικό ∆όγµα και τις λοιπές αποφάσεις
της Συνόδου Κορυφής και να προσδιορίσει τις θέσεις της στο πνεύµα των
προοπτικών που θα δηµιουργηθούν για το µέλλον. Υπάρχει απαίτηση να
παρακολουθήσουµε τις εξελίξεις της Συµµαχίας, που αποτελεί σήµερα το κύριο
φόρουµ διαβουλεύσεων για όλα τα θέµατα, πολύ πέραν από αυτό που παραδοσιακά
ονοµάζουµε ασφάλεια. Έχουµε την δυνατότητα να υποστηρίξουµε σήµερα τα
δικά µας συµφέροντα, µετατρέποντάς τα σε συµφέροντα των άλλων.
Θεωρώντας ότι η χώρα µας έχει συγκριτικά πλεονεκτήµατα σε πολλά από τα θέµατα
που βρίσκονται υπό εξέταση, εκτιµούµε ότι το τελικό αποτέλεσµα θα είναι θετικό.
Tags:

 

ΣΧΟΛΙΑ


 

Κάντε Like: Onalert.gr στο Facebook