Επιλέξτε Σώμα: Color 1 Color 2 Color 3
Youtube Twitter Facebook Rss

ΑΠΟΨΗ

Εκπαιδευτική Μεταρρυθμίση στις Ένοπλες Δυνάμεις - Ποιος θα τολμήσει;

16.10.2015 | 20:42
Του Αντιναυάρχου (εα) Νίκου Κρυονερίτη
Μέλος του ΠΡΑΤΤΩ
Kapetannikos1957@gmail.com


Η ανάθεση της εκπαίδευσης στις Ένοπλες Δυνάμεις στον κο Βίτσα, γέννησε κάποιες ελπίδες στους λίγους πρώην ή νυν στρατιωτικούς του ριζοσπαστικού μετώπου, που στήριξαν ελπίδες αναμόρφωσης στον ΣΥΡΙΖΑ. Θέλω να θυμίσω σε όσους γνωρίζουν, την έντονη πίεση που άσκησα στο μέτρο της ευπρέπειας από όλες τις θέσεις που υπηρέτησα, για την τριετή φοίτηση των παραγωγικών Σχολών των Υπαξιωματικών, για την σύνδεση με τις πανεπιστημιακές σχολές και για τις απαραίτητες γέφυρες των επετηρίδων για την ενίσχυση της άμιλλας και την δικαίωση της αξιοκρατίας. Τότε οι προτάσεις αυτές ήταν ριζοσπαστισμός, σήμερα είναι ανακοινώσεις του ΥΕΘΑ.

Η εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού των Ενόπλων Δυνάμεων, αποτελεί την πιο ουσιαστική επένδυση που δρα ευθέως στην αποτελεσματικότητα. Αυτή έχει δύο κύριους στόχους, την επαγγελματική επάρκεια και την πολιτισμική ποιότητα των στελεχών, τα οποία διασφαλίζουν την αποτελεσματικότητα στην επιτελική και επιχειρησιακή λειτουργία, καθώς και τη καλή λειτουργία των Ενόπλων Δυνάμεων σαν σημαντικό παράγοντα της κοινωνίας.

Η εκπαίδευση διακρίνεται σε δύο κύριες κατηγορίες, όπως είναι διεθνώς αποδεκτό. Την επαγγελματική (επιχειρησιακή) εκπαίδευση και την επιμόρφωση. Η επιμόρφωση είναι η βασική εκπαίδευση που διασφαλίζει το απαραίτητο γνωστικό πεδίο πάνω στο οποίο κτίζεται η επαγγελματική εκπαίδευση με εξειδικευμένες παρεμβάσεις. Οι γενικότερες γνώσεις και οι κοινωνικές εμπειρίες που συμβάλλουν ουσιαστικά στην πολιτισμική ποιότητα και την γενικότερη προσωπικότητα των στελεχών, σήμερα θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ελλειμματικές στο πλαίσιο των Ενόπλων Δυνάμεων, σαν οργανωμένο σύστημα. Οι παραγωγικές σχολές των Ενόπλων Δυνάμεων είναι «κλειστού τύπου» και επιβάλλουν μια τεχνητή απομόνωση στα εκπαιδευόμενα στελέχη. Η επιμόρφωση που παρέχεται είναι «πακέτο», δηλαδή δεν δίνεται η δυνατότητα επιλογής του σπουδαστή σε μαθήματα ειδικού ενδιαφέροντος, όπως ιστορία, κοινωνιολογία, οικονομικά κλπ.

Με την ευκαιρία θα ήθελα να διαφοροποιηθώ από την περίεργη μάχη που δίνεται εδώ και πολλά χρόνια για την πλήρη εξομοίωση των παραγωγικών σχολών των Ενόπλων Δυνάμεων με τις ανώτατες πανεπιστημιακές σχολές. Η μάχη αυτή είναι μάχη τύπων και όχι ουσίας. Τα στελέχη δεν αντιπαρατίθενται ούτε συναγωνίζονται εργασιακά με τους αποφοίτους των πανεπιστημιακών σχολών. Η διασφάλιση της δυνατότητας απόκτησης μεταπτυχιακών τίτλων από τα στελέχη στους τομείς ενδιαφέροντος της Εθνικής Άμυνας είναι το ζητούμενο, εκτός αν συζητάμε για την διασφάλιση εργασίας στα στελέχη μετά την αποστρατεία τους ή την παραίτησή τους, κάτι όμως που δεν υποχρεούνται ηθικά οι Ένοπλες Δυνάμεις να διασφαλίσουν στα στελέχη.

Το επίπεδο των παρεχόμενων γνώσεων ποικίλλει από Σχολή σε Σχολή. Το πρόβλημα δεν βρίσκεται κατά την άποψή μου στο ποιοτικό πλαίσιο των εκπαιδευτών επιμόρφωσης, επειδή υπάρχουν εξαιρετικοί «δάσκαλοι» και το πεδίο εφαρμογής λόγω του κανονιστικού πλαισίου είναι εύκολο. Τα προβλήματα εντοπίζονται κυρίως στην προσδιορισμό του τι χρειαζόμαστε ως νέοι Αξιωματικοί, στην έλλειψη εκπαιδευτικής ευελιξίας των Σχολών, αλλά και στην καταφανή διαφορά επιπέδου μεταξύ Σχολών Αξιωματικών και Υπαξιωματικών ή οποία δεν αιτιολογείται με δεδομένο ότι οι επιτυχόντες έχουν μικρή διαφορά επιπέδου γνώσεων, που και αυτή κρίνεται εφάπαξ με τις πανελλήνιες εξετάσεις.

Οι Ένοπλες Δυνάμεις χρησιμοποιούσαν και συνεχίζουν να χρησιμοποιούν για πολλά χρόνια σαν «πρώτη ύλη», απόφοιτους λυκείου για να παράγουν μάχιμα στελέχη, γιατρούς, νοσοκόμους, νομικούς, οικονομολόγους κλπ. Ορισμένες φορές αν η ανάγκη απόδοσης ήταν άμεση, τότε χρησιμοποιούσαν εκπαιδευμένα στελέχη από πολίτες όπως, οικονομολόγους, ιατρούς, χειριστές ελικοπτέρων κλπ. Προσπάθησα να εντοπίσω διαφορές στην απόδοση αυτών των δύο ομάδων, με δεδομένη την εύλογη διαμαρτυρία πρώην συναδέλφων αποφοίτων της ΣΣΑΣ, παίρνοντας σαν μέτρο σύγκρισης την τάξη των οικονομικών του 80 του Πολεμικού Ναυτικού, η οποία έδωσε εξαιρετικά στελέχη, τόσο σε ήθος όσο και σε επαγγελματικότητα και προήρχετο όλη από αποφοίτους διαφόρων πανεπιστημιακών οικονομικών σχολών. Ας μην γελιόμαστε, διαφορές δεν υπάρχουν, τουναντίον, μια καλή επιλογή από την αγορά εργασίας μπορεί να σου δώσει έτοιμους ακόμη και εξειδικευμένους επαγγελματίες. Η ένταξη στις Ένοπλες Δυνάμεις είναι δρόμος περπατημένος και εύκολος τόσο στην Ελλάδα όσο και στη διεθνή κοινότητα.

Θυμάμαι ότι από το βαθύ παρελθόν προσπαθούμε στις Ένοπλες Δυνάμεις να διαμορφώσουμε το «μοντέλο» του Αξιωματικού. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα εργαλείο που χρησιμοποιείς για να εστιάσεις στην ποιότητα της εκπαίδευσης που καλείσαι να παράσχεις. Η εμπέδωση ενός «πακέτου» γνώσεων (με βάση το μοντέλο που θα επιλεγεί) από τον δόκιμο αξιωματικό η υπαξιωματικό, εκτιμώ ότι είναι χρήσιμο στοιχείο αλλά όχι καταλυτικό για την εξελικτική επιτυχία. Παράδειγμα είναι οι γνώσεις των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων σε άλλες χώρες, που ποικίλουν όχι μόνο ποιοτικά και ποσοτικά, αλλά και στην κατεύθυνση που εστιάζουν, δηλαδή οικονομική, ιστορική, κοινωνιολογική, κλπ. Οι εκπαιδευόμενοι έχουν την ευχέρεια να επιλέγουν κατευθύνσεις και μαθήματα επιμόρφωσης γεγονός που δρα θετικά στην διαμόρφωση της ηγετικής φυσιογνωμίας που είναι και ζητούμενο.

Για τις παραγωγικές σχολές ΣΣΕ, ΣΝΔ, ΣΙ, χρειάζεται αναδιοργάνωση του εκπαιδευτικού προγράμματος, με συνεργασίες διαπανεπιστημιακές ώστε να δίνεται η ευκαιρία παρακολούθησης μαθημάτων σε πανεπιστημιακές έδρες. Η κοινωνική τριβή των στελεχών είναι απαραίτητη για την ζητούμενη ποιοτική αναβάθμιση από τα πρώτα στάδια της σταδιοδρομίας τους.

Τα μεγάλα προβλήματα όμως δεν είναι στις παραγωγικές Σχολές των Αξιωματικών αλλά των Υπαξιωματικών. Εκεί που δεν πέφτουν οι ματιές των υψηλόβαθμων αλλά και του Υπουργείου. Τεράστιες ελλείψεις καθηγητικού προσωπικού που αναπληρώνονται από στελέχη των Ε.Δ. Επίπεδο χαμηλότερο των ΤΕΙ και περιεχόμενο εκπαίδευσης στην πλειονότητά του αξιολύπητο. Θα διαπιστώσετε ακόμη και σήμερα διαφορές και στην ποιότητα της σίτισης μεταξύ σχολών Αξιωματικών και Υπαξιωματικών. Η ονομαστική αναβάθμιση σε τριετούς φοίτησης δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση της αντίστοιχης ποιοτικής αναβάθμισης.

Σήμερα στην εποχή των ικανοτήτων των νέων ανθρώπων, της πολυγλωσσίας και της διασποράς γνώσεων, οι Σχολές αυτές επικεντρώνονται στα αγγλικά (αντί τα αγγλικά να είναι προϋπόθεση επιτυχίας στη σχολή), σε «μαθήματα» στρατιωτικής συμπεριφοράς, ακόμη και σε μαθήματα λυκειακού επιπέδου. Μια ριζοσπαστική λύση θα ήταν η έμμεση κατάργησή τους. Τα ενδιάμεσα στελέχη ειδικοτήτων θα μπορούσαν να προέρχονται από αποφοίτους των ΤΕΙ στις επιθυμητές ειδικότητες. Ταχύρυθμη στρατιωτική εκπαίδευση για την ένταξη και συγκεκριμένος σταδιοδρομικός ορίζοντας. Δεν το προτείνω σαν λύση, όμως μια δραστική μείωση του αριθμού των εισακτέων, με διατήρηση μόνον των διοικητικών στελεχών και των αυστηρά στρατιωτικών ειδικοτήτων είναι αναγκαία. Θυμίζω μόνον ότι οι τεχνικές ειδικότητες στις παραγωγικές σχολές Υπαξιωματικών, όπως αυτές του ηλεκτρολόγου, του μηχανικού, του ψυκτικού και πολλές άλλες δεν λειτουργούν ανταποδοτικά καθόσον χάνονται σύντομα με την ονομασία του Υπαξιωματικού σε Αξιωματικό. Η μείωση του αριθμού σε συνδυασμό με την κατάργηση της διάσπασης σε επιμέρους ειδικότητες τουλάχιστον για τα δύο πρώτα χρόνια μπορεί να διασφαλίσει μόνιμους καθηγητές στα πεδία επιλογής, επιλογές μαθημάτων από ΤΕΙ ή και πανεπιστημιακές σχολές της περιοχής και άλλες δράσεις που απαιτούν διαβούλευση.

Επειδή έχει ανοίξει κάποια συζήτηση για την φιλοξενία των παραγωγικών σχολών των Υπαξιωματικών στις αντίστοιχες των Αξιωματικών, για λόγους οικονομίας, μπορώ να σας πω ότι αυτές οι ανόητες προτάσεις (κρινόμενες στο πλαίσιο της διεθνούς διευθυντικής πρακτικής) εκπορεύονται από συντηρητικούς κύκλους με σκοπό την απαξίωση και ακύρωση σοβαρών ριζοσπαστικών λύσεων στην σημερινή ζοφερή πραγματικότητα. Θα έβλεπα όμως σοβαρά την φιλοξενία των σταδιοδρομικών σχολείων των Αξιωματικών στην παραγωγική σχολή του κλάδου τους, όπου υπάρχουν πεπειραμένοι δάσκαλοι και έτοιμη διοικητική δομή. Ειδικά για το Πολεμικό Ναυτικό η χωροταξική ένταξη της Ναυτικής Σχολής Πολέμου στην ΣΝΔ, σε συνδυασμό με τις υπάρχουσες πρακτικά λύσεις μετεγκατάστασης της ΚΣΑΝ και της Γενικής Επιθεώρησης (είχαν συζητηθεί επί Βενιζέλου), μπορεί να αποδεσμεύσει μια τεράστια έκταση (Βοτανικός) σε μια περιοχή με ζωτικές κοινωνικές ανάγκες, που ούτως ή άλλως δεν ανήκει ιδιοκτησιακά στο Πολεμικό Ναυτικό.

Το τρίτο επίπεδο μόνιμων στελεχών είναι οι πρώην ΕΠΥ και οι ΕΠΟΠ. Δηλαδή στελέχη ειδικοτήτων που σταδιοδρομούν με τη σειρά τους μέχρι κάποιο συγκεκριμένο χαμηλότερο βαθμό. Εκεί η εκπαίδευση σήμερα περιορίζεται κυρίως στο περίφημο «on the job training», δηλαδή αποκλειστικά στο εργασιακό τμήμα της εξάσκησης. Εκτιμώ ότι είναι η πιο αδικημένη κατηγορία ένστολου προσωπικού καθόσον μπαίνουν (όχι άδικα) σε μια δοκιμαστική διαδικασία πέντε ή επτά χρόνων μέχρι την μονιμοποίησή τους. Αν κάτι συμβεί σε αυτά τα παιδιά (πχ ένα ατύχημα ή μια ασθένεια) ή ακόμη και μια νεανική νομική απερισκεψία, αντιμετωπίζονται σαν «παράπλευρες απώλειες». Αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να το δουν οι Ένοπλες Δυνάμεις. Η ελάχιστη οφειλή για τη θυσία των επτά χρόνων μπορεί να είναι η δια βίου παροχή δωρεάν ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης ακόμη και όταν είναι παθόντες εκτός υπηρεσίας.

Η υποχρεωτική εκπαίδευση κυρίως σε τεχνικές ειδικότητες, αμέσως μετά την μονιμοποίησή τους σε συνδυασμό με την πρόταση για ένταξη σε ανώτερη επετηρίδα στους αρίστους των επτά χρόνων δεν είναι κάτι επαναστατικό, αλλά υποχρεωτικό από τη διεθνή πρακτική εξέλιξης των στελεχών.

Σε όλες τις επετηρίδες θα βρούμε τα «καρώτα» της εξέλιξης, κάτι που λείπει από τη χώρα μας επειδή προτιμούμε (ας αναρωτηθούμε τους λόγους) τα στεγανά μεταξύ των διαφόρων σταδιοδρομικών ταχυτήτων ή τάξεων. Μπορεί να πονάει ορισμένους (ας αναρωτηθούμε και εδώ ποιους), αλλά αν αυτοί που ασκούν σήμερα την διαχείριση του προσωπικού αντιληφθούν την ανάγκη αυτού του ανοίγματος, δηλαδή να αποκτηθεί προσβασιμότητα του άριστου Υπαξιωματικού στις επετηρίδες των Αξιωματικών, του άριστου ΕΠΟΠ στις επετηρίδες των Υπαξιωματικών, τότε δίνουμε την ευκαιρία της άμιλλας στα στελέχη, χωρίς ταξικότητα και στεγανά. Οι ικανοί δεν έχουν τίποτε να φοβηθούν. Με χαρά άκουσα τον ΥΕΘΑ να ανακοινώνει αυτή την κατεύθυνση. Θέλω μόνο να επισημάνω πως ότι γίνει, θα πρέπει να στηρίζεται σε απόλυτα μετρήσιμα κριτήρια ώστε να αποφευχθούν οι λαθροχειρίες αλλά και οι κακόβουλες κρίσεις.

Ιδιαίτερο θέμα για την εκπαίδευση είναι η επανεξέταση των «σχολείων» κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας των στελεχών. Και εδώ μπορούμε να ξεχωρίσουμε το κυμαινόμενο επίπεδο της κορυφαίας Σχολής Εθνικής Άμυνας. Ενώ υπάρχουν οι καλές και οργανωμένες προσπάθειες για υψηλού επιπέδου διαλέκτες, παρατηρούμε μια εμμονή σε ορισμένα πρόσωπα του συντηρητικού χώρου και συνήθειες ξεπερασμένες. Αν μελετήσουμε τις προσωπικές εργασίες των μαθητών, με ελάχιστες εξαιρέσεις δυστυχώς θα απογοητευτούμε. Χρειάζεται μια αναδόμηση περιεχομένου, τόνωση του ενδιαφέροντος των μαθητών, έτσι ώστε η Σχολή αυτή να γίνει εκκολαπτήριο νέων ιδεών για την Εθνική Άμυνα και στίβος άμιλλας για τα στελέχη που θέλουν να ξεχωρίσουν σταδιοδρομικά.

Η κατάσταση στην ΑΔΙΣΠΟ δυστυχώς δεν είναι καλύτερη, όμως πρόκειται για ένα ζυμωτήριο διακλαδικότητας και σαν τέτοιο μπορεί να επιβιώσει κάποιας κριτικής. Ειδικά για την ΑΔΙΣΠΟ θα ήταν σκόπιμη η εξέταση επιμήκυνσης με παράλληλη φοίτηση για απόκτηση μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών. Όλα όμως τα σχολεία πρέπει να μπουν σε ένα ενιαίο διακλαδικό πλαίσιο, έτσι ώστε να δίνεται η δυνατότητα επιμόρφωσης στα ανώτατα στελέχη με την υποχρεωτική απόκτηση μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών από τα Ελληνικά πανεπιστήμια, σε μια μεγάλη γκάμα θεμάτων που αφορούν και ενδιαφέρουν τις Ένοπλες Δυνάμεις. Αυτά τα σχολεία πρέπει να αφορούν και τους αξιωματικούς ειδικοτήτων προερχόμενους από την ΣΣΑΣ, αλλά και αυτούς από διαγωνιστικές διαδικασίες. Οι αντίστοιχες αποστολές σε ξένα εκπαιδευτικά κέντρα θα πρέπει να περιοριστούν κατά το δυνατόν για λόγους καθαρά οικονομικούς. Στο ίδιο μέτρο θα πρέπει να δίνονται αντίστοιχες εκπαιδευτικές ευκαιρίες και στους Υπαξιωματικούς αλλά και τους ΕΠΟΠ μετά την μονιμοποίησή τους. Οι αποδόσεις μπορούν και πρέπει να αποτελούν πρόσθετο εξελικτικό μετρήσιμο κριτήριο στη σταδιοδρομία των στελεχών.

Τέλος θα ήθελα να κάνω μνεία στο πολιτικό προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων. Την πιο αδικημένη οικονομικά κατηγορία υπαλλήλων του δημοσίου, την πιο απαξιωμένη κατηγορία ως προς τις δυνατότητες διοικητικής εξέλιξης, την πιο περιφρονημένη από ορισμένους τουλάχιστον ένστολους συνεργάτες, τα χρόνια της μεταπολίτευσης. Οι πολιτικοί υπάλληλοι αποτελούν την σπονδυλική στήλη των γενικών επιτελείων των κλάδων. Η εμπειρία τους στις θέσεις ευθύνης διασφαλίζει σε μεγάλο βαθμό την συνέχεια και την συνέπεια της διοίκησης από το ένστολο προσωπικό. Σήμερα που οι ορίζοντες του ένστολου προσωπικού έχουν ανοίξει κοινωνικά, μπορούμε να συζητάμε για ανάθεση πιο κρίσιμων διοικητικά καθηκόντων (πλην των καθαρά επιχειρησιακών). Μπορούμε να εντάσσουμε στα εκπαιδευτικά προγράμματα απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου, όλο το πολιτικό προσωπικό πανεπιστημιακού επιπέδου (ΠΕ) και σε αντίστοιχες σχολές (πανεπιστήμια και ΤΕΙ) τις άλλες κατηγορίες ανάλογα με την ειδικότητα τους και τις ανάγκες της υπηρεσίας. Μπορούμε να δώσουμε περισσότερες θέσεις στην ΣΕΘΑ, η αποφοίτηση από την οποία μπορεί να θεωρείται σαν κριτήριο εξέλιξης στις κορυφαίες διοικητικά θέσεις πολιτικών υπαλλήλων των Ε.Δ.

Κλείνοντας ήθελα να καταθέσω ότι είναι όμορφο να γράφουμε τις ιδέες μας. Είναι σπορά, αν ο σπόρος είναι καλός και ο καιρός κατάλληλος, ίσως κάποτε να ευδοκιμήσει. Αυτό είναι το κέρδος μας. Στο πλαίσιο αυτό θέλω να ευχαριστήσω την ηλεκτρονική σελίδα ON ALERT που με φιλοξενεί και το προσωπικό που την στηρίζει.



 

Στην ίδια κατηγορία

ΣΧΟΛΙΑ


 

Κάντε Like: Onalert.gr στο Facebook