Επιλέξτε Σώμα: Color 1 Color 2 Color 3
Youtube Twitter Facebook Rss

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Foreign Affairs: Οι Μυστικές Υπηρεσίες του Πούτιν

04.06.2018 | 08:30
Ο Πρόεδρος Πούτιν από το 2015 επέλεξε ένα νέο μοντέλο λειτουργίας του καθεστώτος του, αφαιρώντας τα προνόμια και τις ελευθερίες κινήσεων, που είχε δώσει ο ίδιος στις μυστικές υπηρεσίες του και καρατομώντας πολλά από τα υψηλόβαθμα στελέχη τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία μιας νέας τάξης πραγμάτων στην Ρωσία, σύμφωνα με όσα γράφει στο Foreign Affairs ο Αντρέϊ Σολντάτοφ.

Τον Απρίλιο, μια σειρά διαμαρτυριών ξέσπασαν στην περιοχή της Μόσχας, με αφορμή μια σειρά προβλημάτων των κατοίκων των διαφόρων περιοχών γύρω από την Μόσχα με τα κέντρα συγκομιδής απορριμμάτων. Μια εβδομάδα μετά την έναρξη των διαμαρτυριών, ένας τοπικός αξιωματούχος, ο Αλέξανδρος Σέστουν, προσκλήθηκε στο Κρεμλίνο. Εκεί συναντήθηκε με στρατηγό της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας (FSB), της ισχυρής υπηρεσίας πληροφοριών της Ρωσίας και του διαδόχου της μυστικής αστυνομίας της σοβιετικής εποχής, της KGB.

Ο στρατηγός της FSB απείλησε τον Σεστούν για τον κάλεσε να παραιτηθεί, αλλιώς θα έμπαινε φυλακή όπως και αρκετοί άλλοι μαζί με αυτόν. Ο Σεστούν, υποψιασμένος, ηχογραφούσε την συνομιλία και την δημοσίευσε στο Youtube.

Η αδέξια προσπάθεια της FSB να σιωπήσει τον Σεστούν δεν ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό. Αντίθετα, με τον εκφοβισμό και την επιλεκτική καταστολή - που κατευθύνθηκε από το Κρεμλίνο και πραγματοποιήθηκε από το FSB - το επεισόδιο ήταν ένα αποκαλυπτικό παράδειγμα του νέου κυβερνητικού μοντέλου που ανέπτυξε ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν τα τελευταία τρία χρόνια και του ρόλου των υπηρεσιών πληροφοριών μέσα σε αυτό.

Η ΝΕΑ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑ

Από την άνοδο του Πούτιν στην εξουσία το 2000 μέχρι πρόσφατα, η FSB απολάμβανε το καθεστώς μιας «νέας αριστοκρατίας», σύμφωνα με τα λόγια του πρώην διευθυντή της, Νικολάι Πατρούσεφ. Ο οργανισμός χρηματοδοτήθηκε γενναιόδωρα, απρόσβλητος από την εποπτεία και ελεύθερος να ενεργήσει ενάντια στους πραγματικούς και θεωρούμενος εχθρούς του Κρεμλίνου. Παρείχε επίσης ανθρώπινο δυναμικό - στρατηγούς και συνταγματάρχες - για την πλήρωση σημαντικών θέσεων εντός του κράτους και των κρατικών επιχειρήσεων. Για ένα χρονικό διάστημα, η FSB έγινε, όπως μας περιέγραψε η Irina Borogan το 2010 , την πραγματική ελίτ της χώρας.

Κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων του, ο Πούτιν, πρώην αξιωματούχος της KGB, είχε εργαστεί για να αναστρέψει την αποκέντρωση των υπηρεσιών πληροφοριών της Ρωσίας που είχε συμβεί στη δεκαετία του 1990 - ένα καθήκον που σε μεγάλο βαθμό περιλάμβανε την συγκέντρωση της εξουσίας στην FSB και επέτρεψε στο προσωπικό της να συγκεντρώσει πλούτο και πολιτική επιρροή. Αυτό, όπως ήλπιζε ο Πούτιν, θα έκανε τις υπηρεσίες πληροφοριών να είναι κάτι σαν μια νέα τάξη - η οποία θα είναι πιστή στο Κρεμλίνο, με σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της σταθερότητας του καθεστώτος και ικανή να λειτουργήσει ως εργαλέιο ελέγχου των φιλοδοξιών των ισχυρών ολιγαρχών της Ρωσίας.

Ωστόσο, για πολλούς από αυτούς τους «νέους ευγενείς», οι πειρασμοί της εξουσίας, μαζί με την έλλειψη εποπτείας, ήταν πολύ ισχυροί για να τους αντισταθούν. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2000, οι μυστικές υπηρεσίες του Πούτιν, συμπεριλαμβανομένης της FSB, της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ελέγχου Ναρκωτικών Ουσιών (FSKN) και της Υπηρεσίας Προεδρικής Ασφάλειας, ήταν σε «κατάσταση πολέμου» μεταξύ τους, φιλονικώντας, κατασκοπεύοντας και φυλακίζοντας η μία στελέχη της άλλης στο πλαίσιο του ανταγωνισμού τους για πολιτική επιρροή. Πολλοί, στην πραγματικότητα, είχαν μετατραπεί σε μισθοφόρους των ολιγαρχών που έπρεπε να επιβλέπουν. Το 2007 ο Viktor Cherkesov, επικεφαλής του FSKN και στενός φίλος του Πούτιν, διαμαρτυρήθηκε ότι "οι πολεμιστές" των υπηρεσιών πληροφοριών "μετατράπηκαν σε εμπόρους" αφού ο αναπληρωτής του, στρατηγός Αλέξανδρος Bulbov, φυλακίστηκε από τη FSB για παράνομη υποκλοπή . Ο Cherkesov επειδή διαμαρτυρήθηκε δημόσια, έχασε τη δουλειά του.

Εξάλλου, η εμπιστοσύνη του Πούτιν στην FSB αποδείχθηκε λανθασμένη. Η υπηρεσία δεν μπόρεσε να προβλέψει τις τεράστιες διαμαρτυρίες που ξέσπασαν στη Μόσχα το 2011 και όταν ξεκίνησαν οι διαμαρτυρίες, ήταν αδύναμη να αντιμετωπίσει τη χρήση των κοινωνικών μέσων από τους διαδηλωτές. Όταν η FSB έστειλε αίτημα στο πιο δημοφιλές κοινωνικό δίκτυο της Ρωσίας, ο Vkontakte, για να κατεβάσει τις σελίδες που χρησιμοποίησαν οι διαδηλωτές, το έκανε με φαξ. Κατά τη διάρκεια των αρχικών σταδίων της κρίσης 2013-2014 στην Ουκρανία, Η Μόσχα έστειλε μια ομάδα της FSB για να βοηθήσει τον σύμμαχό της, Πρόεδρο Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Για το Κρεμλίνο, η Ουκρανία ήταν η σημαντικότερη χώρα μεταξύ των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών και η διατήρηση της στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας ήταν πρωταρχικής σημασίας. Αλλά οι αξιωματικοί της FSB δεν κατάφεραν να βοηθήσουν τον Γιανουκόβιτς να παραμείνει στην εξουσία, ούτε κατάφεραν να τον εμποδίσουν όταν έφυγε από την πρωτεύουσα τον Φεβρουάριο του 2014.

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΠΕΙΘΑΡΧΙΑ

Μετά από αυτές τις αποτυχίες, ο Πούτιν άρχισε, γύρω στο 2015, να αλλάξει το σχέδιο. Έδιωξε τους παλιούς φίλους του που ήταν υπέρμαχοι και ωφελημένοι του διευρυμένου ρόλου των μυστικών υπηρεσιών. Τον Αύγουστο του 2015, ο Πούτιν απομάκρυνε τον πρώην σύμμαχό του Βλαντιμίρ Γιακούνιν, πρώην αξιωματούχο της KGB, από τη θέση του επικεφαλής του κρατικού σιδηροδρομικού μονοπωλίου της Ρωσίας. Στη συνέχεια, το 2016, ασχολήθηκε με τους δύο Ιβάνοβς, απέλυσε τον Βίκτορ και διέλυσε την υπηρεσία του, τη FSKN, τον Μάιο, και υποβάθμισε τον Αύγουστο τον Σεργκέι, τον επιτελάρχη του. Γύρω από αυτό το διάστημα, ο Πούτιν έπαυσε επίσης να χρησιμοποιεί την FSB ως δεξαμενή προσλήψεων για σημαντικές θέσεις στην κυβέρνηση και την οικονομία.

Ο στόχος αυτών των αλλαγών δεν ήταν να καταστήσει τις υπηρεσίες πληροφοριών λιγότερο σημαντικές. ήταν να μειώσουν την αυτονομία τους. Ο Πούτιν εγκατέλειψε την αναζήτηση ενός σταθερού μετα-Σοβιετικού συστήματος διακυβέρνησης , στο οποίο έπρεπε να διαδραματίσει ένα σημαντικό ρόλο η «νέα αριστοκρατία». Αντ 'αυτού, καθιστούσε σαφές ότι αυτό που χρειαζόταν ήταν ένα μέσο, καθαρό και απλό, για την προστασία του καθεστώτος του.

Το νέο μοντέλο είναι παρόμοιο με αυτό της Σοβιετικής Ένωσης, όταν το Politburo είχε τον πλήρη έλεγχο και κρατούσε τις υπηρεσίες πληροφοριών υπό τον έλεγχο του με ελάχιστο περιθώριο για ανεξάρτητη δράση. Η KGB, με τη σειρά της, κρατούσε της ελίτ εκτός ισορροπίας (και εκφόβιζε τον πληθυσμό) μέσω επιλεκτικής καταστολής - μια στρατηγική που ο αγαπημένος σοβιετικός ηγέτης του Πούτιν, Γιούρι Αντρόποφ, ονόμασε "βελτίωση της πειθαρχίας της εργατικής τάξης." Και η βελτίωση της πειθαρχίας είναι ακριβώς αυτό που έκανε ο Πούτιν . Διοικητές και αξιωματούχοι βρέθηκαν στη φυλακή για διαφθορά. οι σκηνοθέτες, οι επιστήμονες και οι απλοί άνθρωποι ρίχτηκαν στη φυλακή, κατηγορούμενοι για βοήθεια στην Ουκρανία. Η FSB διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο σε αυτές τις καταστολές, αλλά ποτέ με δική του πρωτοβουλία. Τώρα ο Πούτιν, που κυβερνάει μέσω της Προεδρικής Διοίκησης, παίρνει όλες τις αποφάσεις, σαν ένα νέο Politburo.



Ένα σημαντικό μέρος αυτού του νέου μοντέλου είναι να μην επιτρέπεται σε κανέναν να εφησυχάζεται, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών επιβολής του νόμου και των μυστικών υπηρεσιών. Πέρυσι, η FSB χτυπήθηκε από τις εκκαθαρίσεις στη διεύθυνση της Μόσχας και στην μονάδα κυβερνοάμυνας, το Κέντρο Ασφάλειας Πληροφοριών, του οποίου ο επικεφαλής, Αντρέι Γκερασίμοφ, αναγκάστηκε σε συνταξιοδότηση. Δύο αναπληρωτές επικεφαλής διώχθηκαν ποινικά - ο Σεργκέι Μιχαήλ κατέληξε στη φυλακή, ενώ ο Ντμίτρι Ρουβίκκοφ έλαβε ανασταλτική ποινή.

Κάποιοι κατάλαβαν πολύ γρήγορα ότι η χώρα επέστρεφε σε ένα σοβιετικό μοντέλο. Σε μια συνέντευξη του Δεκεμβρίου του 2017 για την 100η επέτειο από την ίδρυση του Τσέκα, του πασίγνωστου προκάτοχου της KGB, ο διευθυντής της FSB, Αλέξανδρος Μπόρτντοφ, μίλησε με θερμά λόγια για το πρωτοπαλίκαρο του Στάλιν, Λαβρέντι Μπέρια, και επαίνεσε πτυχές των μεγάλων εκκαθαρίσεων του Στάλιν. Άλλοι έχουν διατηρήσει ένα χαμηλό προφίλ. Ο στρατιωτικός οργανισμός πληροφοριών της Ρωσίας, η GRU, μειώνει τη δημόσια παρουσία της και η πρόσφατα σχηματισμένη Εθνική Φρουρά έχει εγκαταλείψει τη φιλοδοξία της να αποκτήσει εξουσίες επιτήρησης.

ΠΕΤΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΤΥΦΛΑ

Το νέο μοντέλο του Πούτιν αφήνει ελάχιστα περιθώρια για ανταγωνισμό και διαμάχες μεταξύ των μυστικών υπηρεσιών. Όλοι οι γραφειοκράτες της Ρωσίας, από υπουργούς μέχρι στρατηγούς της FSB και περιφερειακούς αξιωματούχους, αντιμετωπίζουν τώρα το ίδιο αβέβαιο μέλλον. Αυτό θα πρέπει να κρατήσει τις ελίτ της χώρας σίγουρα υπό έλεγχο, καθώς όλοι φοβούνται να κάνουν μια μη εξουσιοδοτημένη κίνηση. Για να επιτύχει αυτή την ασφάλεια, ο Πούτιν είναι ακόμη έτοιμος να θυσιάσει την ικανότητα για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό - κανείς δεν περιμένει από φοβερούς γραφειοκράτες ή ακόμα και από την κατασκοπεία να σχεδιάσουν το μέλλον.

Ωστόσο, αυτό το νέο μοντέλο έχει ένα άλλο θανατηφόρο ελάττωμα. Ο Πούτιν είδε το πρόσφατο σοβιετικό μοντέλο από τη θέση του ως κατώτερου αξιωματικού της KGB στο περιφερειακό τμήμα στο Λένινγκραντ και, αργότερα, στην Ανατολική Γερμανία. Ήταν πολύ μακριά από το κέντρο της εξουσίας στη Μόσχα για να δει με τα ίδια του τα μάτια τις αποτυχίες αυτού του συστήματος, το οποίο δεν ήταν σε θέση να προβλέψει ούτε να εμποδίσει τη σοβιετική κατάρρευση.



Το βασικό πρόβλημα για το τελευταίο Σοβιετικό μοντέλο ήταν ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης της KGB, έπαψαν τελικά να παρέχουν κρίσιμες πληροφορίες στην κορυφή φοβούμενη να πει στους προϊσταμένους της κάτι το οποίο δεν θα ήθελαν να ακούσουν. Είναι, ειρωνικά, ένα πρόβλημα που ο Πούτιν δεν έχει καταλάβει. Έχει ήδη δει τις μυστικές του υπηρεσίες να αποτυγχάνουν σε στιγμές κρίσης, όπως κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων της Μόσχας. Αλλά με τη μέθοδο του να τις περιορίσει, ο Πούτιν αφήνει τον εαυτό του ευάλωτο σε ακόμη πιο καταστροφικές συνέπειες.

Πηγή Foreign Affairs

 

Στην ίδια κατηγορία

ΣΧΟΛΙΑ