Επιλέξτε Σώμα: Color 1 Color 2 Color 3
Youtube Twitter Facebook Rss

ΑΠΟΨΗ

Μεταναστευτικό: Ματ στην «τελευταία οριζόντια»

05.03.2016 | 20:48
Image
Γράφει ο Dr ΠΑΝΟΣ ΚΩΣΤΑΚΟΣ

Ερευνητής στο Κέντρο διάχυτης υπολογιστικής (Center for Ubiquitous Computing) στο πανεπιστήμιο Ούλου της Φινλανδίας - Μέλος στα The European Review of Organised Crime, Athens Security Forum, FMN Global Intelligence


Το 1966 ο Μπόμπι Φίσερ, Αμερικάνος παγκόσμιος πρωταθλητής στο σκάκι, εκδίδει το βιβλίο του «Bobby Fischer Teaches Chess», ένα εξαιρετικό διδακτικό εγχειρίδιο στρατηγικής, το οποίο ακόμα και σήμερα παραμένει το πιο πολυδιαβασμένο βιβλίο της
σκακιστικής κοινότητας. Ο παγκόσμιος πρωταθλητής εκπλήσσει για ακόμα μια φορά τους παρατηρητές του. Παρά το ευρύτατο πλήθος συνδυασμών και στρατηγικών που επιτρέπει η σκακιέρα, ο Φίσερ επικεντρώνει το ενδιαφέρον του σε μια και μονό κίνηση που γίνεται ευρέως γνωστή ως «ματ στην τελευταία οριζόντια».

Πέρα από το σκάκι, η τελευταία οριζόντια γραμμή της «σκακιέρας», δηλαδή ο χώρος πίσω από την πρώτη γραμμή άμυνας, έχει ισχυρή εφαρμογή στην ανάλυση τρωτότητας. Προτού διερευνήσουμε τα χαρακτηριστικά της γνωρίσματα, είναι αξιόλογο να υπογραμμίσουμε ότι αυτή την αδυναμία την εκμεταλλεύονται τακτικά τόσο οι διωκτικές αρχές στην καταπολέμηση των παράνομων οργανώσεων όσο και τα διεθνή κέντρα εξουσίας για τον κατακερματισμό των κρατών-παρίες.

Ο παραλληλισμός των εγκληματικών οργανώσεων με τα κράτη-παρίες μπορεί να μοιάζει άκομψος, όμως η σύζευξη τους έχει εξαιρετικό αναλυτικό ενδιαφέρον αφού και στις δυο περιπτώσεις έχουμε να κάνουμε με οργανισμούς που λαμβάνουν αποφάσεις μέσα σε ένα περιβάλλον υψηλού κινδύνου, όπου η καμπύλη μάθησης τους αυξάνεται με ταχύτατο ρυθμό.

Τι είναι η «αδυναμία στην τελευταία οριζόντια»;

Ας δούμε πρώτα ένα συνοπτικό παράδειγμα με γνωστούς σε όλους μας ποδοσφαιρικούς όρους. Καθώς λοιπόν ο διαιτητής σφυρίζει φάουλ έξω από την μεγάλη περιοχή, ο αμυνόμενος τερματοφύλακας τοποθετεί τείχος από οχτώ παίκτες για την κάλυψη της εστίας του. Έχοντας περιορισμένη κινητικότητα και μειωμένη ορατότητα, αλλά συνάμα προστατευμένος από το αμυντικό τείχος, ο έμπειρος τερματοφύλακας αντιλαμβάνεται ότι πρέπει να ενισχύσει την άμυνα του και καλεί έναν ακόμα αμυντικό παίκτη να καλύψει το ακροτελεύτιο σημείο του τέρματος. Η παρουσία του αμυντικού παίκτη στο δοκάρι του τέρματος είναι καίρια· ο τερματοφύλακας κινδυνεύει να αποκλειστεί από το αμυντικό τείχος.

Κατ’ επέκταση, η «αδυναμία στην τελευταία οριζόντια» είναι μέρος του παιχνιδιού και υφίσταται όταν οι αμυνόμενοι παίχτες είτε ακολουθούν λανθασμένη στρατηγική είτε δεν κατορθώνουν να ανταποκριθούν έγκαιρα στην τακτική της επιτιθέμενες ομάδας. Στο σκάκι, στην απλή του μορφή, το «ματ στην τελευταία οριζόντια» συντελείται όταν ο αμυνόμενος βασιλιάς παγιδεύεται πίσω από την πρώτη γραμμή στρατιωτών (πιόνια) έτσι ώστε να καθίσταται πρακτικά ανέφικτη η διαφυγή του από τον επιτιθέμενο πύργο η βασίλισσα.

Η συγκεκριμένη στρατηγική αδυναμία προστασίας του χώρου πίσω από την πρώτη γραμμή άμυνας συναντάται τόσο στη λειτουργία παραβατικών οργανώσεων όσο και στα μη βιώσιμα κράτη-παρίες. Στις μεν τρομοκρατικές οργανώσεις η «τελευταία οριζόντια» είναι συνήθως οι γιάφκες-κρησφύγετα που αποκαλύπτονται από τις διωκτικές αρχές. Στις δε εγκληματικές ομάδες που αποσκοπούν κυρίως στην κερδοφορία, είναι η κίνηση κεφάλαιων.

Από το 2001 και μετά, τόσο σε Ευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, προωθούνται νόμοι (DNA, Banking Regulations) οπού αποσκοπούν στην ενδυνάμωση τον διωκτικών άρχων, δίνοντας τους στρατηγικό προβάδισμα έναντι των παραβατικών οργανώσεων. Τέλος, τα κράτη-παρίες αντιμετωπίζονται με πιο απρόβλεπτο τρόπο, όμως βλέπουμε ότι το μοτίβο παραμένει το ίδιο: αποσβόλωση του εγχώριου πολίτικου και οικονομικού συστήματος, αλλαγή καθεστώτος και πλήρης έλεγχος των παραγωγικών δομών του κατακερματισμένου κράτους.

Τακτικές απεγκλωβισμού και η ψυχολογία του επιτιθέμενου

Ο παραδοσιακός τρόπος προστασίας του βασιλιά, ο οποίος βρίσκεται οχυρωμένος πίσω από την πρώτη γραμμή στρατιωτών, είναι η ενδυνάμωση της γραμμής του από δυο πύργους και έναν ίππο. Οι πύργοι μπορούν εύκολα να αντικρούσουν πιθανή επίθεση, ενώ ο ίππος μπορεί να κινηθεί  στρατηγικά και ανορθόδοξα κατά μήκος της σκακιέρας. Συνάμα, η δημιουργία «ζωτικού χώρου» αποτελεί μια συμπληρωματική κίνηση τακτικής άμυνας. Αυτό το πετυχαίνουμε προωθώντας έναν στρατιώτη ώστε ο βασιλιάς να έχει εύκολη την κίνηση απεγκλωβισμού από την τελευταία οριζόντια της σκακιέρας.

Έχει ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι το «ματ στην τελευταία οριζόντια» το συναντάμε κατά κόρον στο σκάκι αρχάριων ή όπως προαναφέραμε σε παιχνίδια οπού ο ένας παίκτης έχει σαφώς ανεπτυγμένη στρατηγική σκέψη λόγο εμπειρίας και ισχύος. Έχοντας την ψευδή εικόνα ότι ο βασιλιάς φυλάσσετε καλυμμένος πίσω τους στρατιώτες και μην έχοντας εμπειρία παρατηρητικότητας, ο αδύναμος παίκτης πέφτει σε σειρά λανθασμένων κινήσεων και εγκλωβίζετε πίσω από το τοίχος του. Μην έχοντας τη δυνατότητα να προβλέψει έγκαιρα την κίνηση ματ δέχεται γρήγορη και επώδυνη ήττα.

Ως εκ τούτου, το στρατηγικό προβάδισμα που αποκτά ο έμπειρος παίκτης είναι σαφώς αναγνωρίσιμο. Όντας επιτιθέμενος και ψυχολογικά σίγουρος για την νίκη του, ο έμπειρος παίκτης ξεδιπλώνει την επιθετική του πολιτική· σε μια πρώτη φάση συμβάλει στην απώλεια υλικού, καθαρίζοντας έτσι τη σκακιέρα και αποσκοπώντας σε δεύτερο χρόνο σε γρήγορο και καθαρό ρουά ματ. Όμως τι συμβαίνει όταν το παιχνίδι επαναλαμβάνεται με το ίδιο στοίχημα;

Ο αδύναμος παίκτης αποκτά εμπειρία και το στρατηγικό πλεονέκτημα του επιτιθέμενου, μαζί με την ψυχολογική υπεροχή και την αλαζονεία του νικητή, μπορεί κάλλιστα να μετατραπούν σε μειονέκτημα. Ο αδύναμος παίκτης που βρισκόταν συνέχεια εγκλωβισμένος αποκτά τώρα ένα τεράστιο πλεονέκτημα: είναι αυτός που καθορίζει την στρατηγική του αντιπάλου του.

Ο διπλός δούρειος ίππος του Μεταναστευτικού

Στην περίπτωση της Ελλάδας, η θωράκιση της «τελευταίας οριζόντιας» από πύργους, μπορεί να πάρει σάρκα και οστά με την δημιουργία ενός βιώσιμου Ελληνικού προγράμματος εξόδου από την κρίση. Ο δε στρατηγικός ίππος, θα μπορούσε κάλλιστα να υποκατασταθεί από ομάδες άσκησης επιρροής που κινούνται σε παγκόσμιο επίπεδο και μπορούν να επηρεάσουν τα κόμματα του Ευρωκοινοβουλίου. Εν συνεχεία, ο πολυπόθητος «ζωτικός χώρος» του βασιλιά μεταφράζεται πολίτικα σαν μια ευρεία και ουσιαστική συνεργασία όλων των κομμάτων με ενδεχόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος. Αν και αυτές οι προτάσεις έχουν εισέλθει στον δημόσιο διάλογο τα τελευταία χρόνια, είναι απορίας άξιο γιατί δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμα. Είναι η Ελλάδα κράτος-παρία με δομικό πρόβλημα να εφαρμόσει ορθή στρατηγική ή είναι άπλα ένας άπειρος παίκτης; Η απάντηση βρίσκεται στην χαρακτηριστική επιμονή του Φίσερ για την κίνηση ματ στην τελευταία οριζόντια.

Οι πολλαπλές αστοχίες στην διαχείριση του μεταναστευτικού προβλήματος/απειλής από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αναστέλλει τις οποίες τυχόν συνεργασίες μετάξι των κομμάτων του Ελληνικού Κοινοβουλίου. Επομένως, η μετατόπιση του βάρους διαχείρισης του μεταναστευτικού προβλήματος στην Ελλάδα, αποδυναμώνει την αμυντική ικανότητα της χώρας και λειτουργεί ως δούρειος ίππος. Το αναμενόμενο αυτό γεγονός όμως, δεν εξηγεί τις καθυστερήσεις στην κατασκευή των hot spots στα ελληνικά νησιά (Λέσβος, Χίος, Σάμος, Λέρος και Κως), την απειλή της εξόδου της Ελλάδας από τη Σένγκεν και κλείσιμο των συνόρων από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Συνεπώς η παρούσα ανάγνωση τείνει προς στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα συνεχίζει να δέχεται κινήσεις ματ στην «τελευταία οριζόντια» χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται κάποια αξιόλογη κίνηση άμυνας στο μέλλον.

 

Στην ίδια κατηγορία

ΣΧΟΛΙΑ


 

Κάντε Like: Onalert.gr στο Facebook