Επιλέξτε Σώμα: Color 1 Color 2 Color 3
Youtube Twitter Facebook Rss

Αθλητικά

Μουντιάλ 2014: Ο Εθνικισμός στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου

12.06.2014 | 00:01
Πηγή: Stratfor
Μετάφραση/Επιμέλεια: OnAlert

Σχεδόν 70.000 φίλαθλοι θα βρεθούν στο στάδιο Corinthians του Σάο Πάολο σήμερα 12 Ιουνίου για να παρακολουθήσουν τον εναρκτήριο αγώνα του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Οι φανατικοί οπαδοί του ποδοσφαίρου θα παρακολουθούν τη δράση στο γήπεδο και οι οπαδοί των πολιτικών θα παρακολουθούν τη Βραζιλία, αλλά σχεδόν όλοι θα παρακολουθούν με κάποιο τρόπο, διότι το ίδιο το τουρνουά έχει γίνει πλέον εθνική γιορτή.

Το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι κάτι παραπάνω από ένα ποδοσφαιρικό τουρνουά. Είναι μια ευκαιρία για όλους τους λαούς του κόσμου - τουλάχιστον για εκείνους που φτάνουν στο τελικό στάδιο - να προσδιορίσουν ποιοι έχουν τους καλύτερους αθλητές, την στενότερη ομαδικότητα και το πιο κυρίαρχο στυλ παιχνιδιου. Τα μικρότερα έθνη αγωνίζονται για να αποδείξουν ότι ανήκουν μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Αυτό ισχύει για τους ανταγωνιστές, αλλά ισχύει ακόμη πιο πολύ για τους οικοδεσπότες.

Το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι κάτι παραπάνω από ένα ποδοσφαιρικό τουρνουά

Η FIFA που διοργανώνει το τετραετές τουρνουά, επιλέγει συχνά αναδυόμενες χώρες να φιλοξενήσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο. Η Νότια Αφρική το φιλοξένησε το 2010, και τα επόμενα δύο τουρνουά θα διεξαχθούν στην Ρωσία (2018) και το Κατάρ (2022). Για τις αναδυόμενες χώρες, που φιλοξενούν το Παγκόσμιο Κύπελλο και άλλες διεθνείς εκδηλώσεις είναι μια ευκαιρία να αποδείξουν ότι μπορούν να παρέχουν τις κατάλληλες υποδομές και επαρκή ασφάλεια - εν ολίγοις, ότι ανήκουν μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων του κόσμου. Η Νότια Αφρική εχει περάσει το τέστ ωστόσο πολλοί παρατηρητές έχουν εγείρει σοβαρές αμφιβολίες για το αν η Βραζιλία θα κάνει το ίδιο.

Η Βραζιλία έχει δαπανήσει περισσότερα από 11 δισεκατομμύρια δολάρια σε έργα που σχετίζονται με το Παγκόσμιο Κύπελλο, οι δαπάνες αυτές έχουν εξοργίσει τους Βραζιλιάνους πολίτες, καταλήγοντας σε διαμαρτυρίες και συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας.
Το κίνημα "Nao Βάι Ter Copa", ή "Δεν θα πρέπει να υπάρχει Παγκόσμιο Κύπελλο" έγινε σύνθημα για τους διαδηλωτές. Από τα χρήματα που δαπανήθηκαν, 3.6 δισεκατομμύρια δολάρια έχουν διατεθεί για την κατασκευή ή την ανακαίνιση μιας δεκαριας γηπέδων.
Ωστόσο μερικά από τα γήπεδα και κάποιες υποδομές μπορεί να μην ολοκληρωθούν, και ως εκ τούτου μπορεί να υπάρξουν βίαιες διαδηλώσεις κατα την διάρκεια του τουρνουά. Αλλά τίποτα απο όλα αυτα δεν πρόκειται να διαταράξει την εκτέλεση του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

Maracanazo - Το χτύπημα Μαρακανά


Το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι μια εξαιρετική ευκαιρία για κάθε χώρα, αλλά οι αγώνες του 2014 μπορεί να παρουσιάσουν μια μοναδική ευκαιρία για το ποδόσφαιρο της Βραζιλίας. Πράγματι, η χώρα έχει την ευκαιρία... εξιλέωσης, για ένα λάθος που έκανε πριν από δεκαετίες, και εχει μείνει γνωστό ως "Maracanazo", ή "Το χτύπημα Μαρακανά", το οποίο πολλοί θεωρούν να είναι ένα πλήγμα στην εθνική μνήμη της Βραζιλίας.

Η ήττα της Βραζιλίας στο Μαρακανά ήταν μια εθνική τραγωδία

Η Βραζιλία φιλοξένησε το Παγκόσμιο Κύπελλο αλλη μια φορά, το 1950. Ήταν το τέταρτο Παγκόσμιο Κύπελλο και το πρώτο μετά από 12 χρόνια, καθώς το τουρνουά είχε "διακοπεί" από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Μέχρι εκείνη την στιγμή η καλύτερη απόδοση της Βραζιλίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο ήταν η τρίτη θέση το 1938, αλλά το 1950 η ομάδα της Βραζιλίας ήταν το φαβορί.
Οι Βραζιλιάνοι έφτασαν με μεγάλη άνεση στον τελικό, κερδίζοντας όλα τα παιχνίδια εκτός από ένα - μια ισοπαλία με την Ελβετία - με συνολικό σκόρ 21-4.
Στον τελικό η Βραζιλία συνάντησε την Ουρουγουάη στο Μαρακανά, Στάδιο του Ρίο ντε Τζανέιρο, τότε το μεγαλύτερο στάδιο στον κόσμο. Είχε κατασκευαστεί ειδικά για να φιλοξενήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο, και ανακαινίστηκε για τη φετινή εκδήλωση - που μάλιστα θα φιλοξενήσει τον τελικό.
Η Ουρουγουάη, 11 λεπτά πριν το τέλος σκόραρε μπροστά από σχεδόν 200.000 θεατές. Ο Βραζιλιάνος ανθρωπολόγος Roberto DaMatta αργότερα αποκάλεσεα την ήττα μια εθνική τραγωδία "επειδή αυτό συνέβη στις αρχές της δεκαετίας όταν η Βραζιλία έψαχνε να εδραιωθεί ως ένα έθνος με ένα λαμπρό μέλλον."

Η ομάδα έκανε πολλά για να ξεχάσει την ήττα, παρέδωσε ακόμη και τις λευκές στολές της - ένα άσπρο πουκάμισο με μπλε κολάρο - για το πλέον διάσημο κίτρινο και πράσινο. Στο επόμενο Παγκόσμιο η Βραζιλία αποκλείστηκε στα προημιτελικά, αλλά το 1958 στη Σουηδία, κέρδισε το πρώτο από τα πέντε πρωταθλήματα.
Σήμερα, οι Βραζιλιάνοι έχουν την πιο επιτυχημένη εθνική ομάδα ποδοσφαίρου - είναι στην πραγματικότητα η μόνη ομάδα που κέρδισε το Παγκόσμιο Κύπελλο σε τέσσερις διαφορετικές ηπείρους - αλλά είναι πιθανό ότι μια νίκη στην έδρα τους, θα κάνει περισσότερα για την ψυχή της χώρας από οποιοδήποτε άλλο τίτλο.

Αθλητισμός και Εθνικισμός

Εκείνοι που πιστεύουν ότι αυτή είναι μια ρομαντική αντίληψη θα πρέπει να εξετάσουν την ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Είτε πρόκειται για την επιθυμία μιας χώρας να δείξει ότι μπορεί να φιλοξενήσει ένα τόσο σημαντικό διεθνές γεγονός ή για την επιθυμία των πολιτών να αποδείξουν ότι μπορούν να ανταγωνιστούν με τις υπερδυνάμεις του κόσμου - ακόμα κι αν είναι εντός του γηπέδου - ο εθνικισμός είναι το κοινό νήμα. Το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι εγγενώς μια εθνικιστική εκδήλωση, και έχει συχνά γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης για εθνικιστικούς ή πολιτικούς σκοπούς.

Το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι εγγενώς μια εθνικιστική εκδήλωση, και έχει γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης για εθνικιστικούς ή πολιτικούς σκοπούς

Πριν ο Αδόλφος Χίτλερ χρησιμοποιήσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936 για να αναδείξει την χώρα του μετα τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Μπενίτο Μουσολίνι προώθησε τον φασισμό μέσω του Παγκοσμιου Κυπέλου το 1934, το τελευταίο παιχνίδι διεξηχθει στο Εθνικό Στάδιο του Εθνικού φασιστικού κόμματος. Η Αργεντινή φιλοξένησε το τουρνουά του 1978 μόνο δύο χρόνια αφου το πραξικόπημα έδωσε την εξουσία στην στρατιωτική χούντα, το Παγκόσμιο Κύπελλο βοήθησε το βλέμμα του λαού να απομακρυνθεί απο τον "Βρώμικο Πόλεμο" και την αύξηση στις "εξαφανίσεις" των αντιφρονούντων.

Τα Πολιτικά γεγονότα έχουν επίσης πλήξει σοβαρά το Παγκόσμιο Κύπελλο κατά την διάρκεια της ιστορίας. Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1950 πραγματοποιήθηκε στη Νότια Αμερική, εν μέρει επειδή οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προτιμούσαν να ανοικοδομήσουν τις εμπόλεμες χώρες τους. Οι τέσσερις εθνικές ομάδες από το Ηνωμένο Βασίλειο παρολιγό να μην συμμετάσχουν το 1982, όταν η Αργεντινή φιλοξένησε το τουρνουά κατα την διάρκεια του Πόλεμου των Νησιών Φόλκλαντ. Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, της Γιουγκοσλαβίας και της Τσεχοσλοβακίας δημιούργησε 23 νέες εθνικές ομάδες. Ο Νέλσον Μαντέλα περίφημα χρησιμοποίησε το ράγκμπι και το ποδόσφαιρο για την επανένωση της μετα-απαρτχάιντ Νότιας Αφρικής.

Είναι ενδιαφέρουσα η σχέση μεταξύ του εθνικισμού και του Παγκοσμίου Κυπέλλου. "Το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι μια γιορτή της παγκοσμιοποίησης", λέει ο Franklin Foer, ένας Αμερικανός δημοσιογράφος ο οποίος έγραψε το βιβλίο "Πώς το Ποδόσφαιρο Εξηγεί τον κόσμο". Κατά τη διάρκεια του τουρνουά, το ποδόσφαιρο είναι μια κοινή γλώσσα, και οπαδοί από όλο τον κόσμο κατακλύζουν ένα έθνος για να παρακολουθήσουν τους αγώνες. "Αυτός είναι ακριβώς ο τρόπος που πρέπει να λειτουργήσει η παγκοσμιοποίηση στα μάτια των πρωταθλητών της" λέει ο Foer.

Αλλά η παγκοσμιοποίηση, βέβαια, έπρεπε να μειώσει τον εθνικισμό. Το εμπόριο, η μετανάστευση και η τεχνολογία κάνουν τον κόσμο μικρότερο ή ακόμη και "επίπεδο", ανάλογα με το τι προτιμάτε. Οι εθνικοί φραγμοί καταρρέουν και όσο πιο πολύ αλληλεπιδρούμε, τόσο πιο πολλές ομοιότητες βρίσκουμε. Η διάκριση μεταξύ «εμάς» και του «άλλου» είναι θολή. Οι διοργανωτές του Παγκοσμίου Κυπέλλου το έχουν καταλάβει: το φετινό τραγούδι ονομάζεται "Είμαστε Ένα" (We Are One).

Το Παγκόσμιο Κύπελλο δείχνει πραγματικά ότι η παγκοσμιοποίηση και ο εθνικισμός μπορούν να συνυπάρξουν

Αλλά αυτό που έχει χαθεί εδώ είναι ότι το «διεθνή» δεν είναι το ίδιο με το «μετα-εθνικό». Το Παγκόσμιο Κύπελλο δείχνει πραγματικά ότι η παγκοσμιοποίηση και ο εθνικισμός μπορούν να συνυπάρξουν. Και στην πραγματικότητα, θα πρέπει να συνυπάρξουν. Στον πυρήνα του, ο εθνικισμός είναι η αγάπη και η υποχρέωση για την κοινότητα στην οποία εχεις γεννηθεί. Για την παγκοσμιοποίηση, για να ξεπεραστεί το έθνος-κράτος, η θρησκεία και ο πόλεμος, θα πρέπει να ξεπεραστει η τάση προς τον ναρκισσισμό. "Οι άνθρωποι ποθούν την ομαδική αναγνώριση" γράφει ο Foer. "Το να αρνηθούμε αυτόν τον πόθο είναι να αρνηθούμε την ανθρώπινη φύση και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια."

Μια βασική κατανόηση

Δεν είναι μόνο το Παγκόσμιο Κύπελλο, παγκόσμια γεγονότα του προηγούμενου έτους είναι απόδειξη ότι η αλληλεξάρτηση δεν έθεσε τέλος στον εθνικισμό. Στην Ευρώπη, η οικονομική κρίση έγινε μια πολιτική κρίση, διαιρώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση και δημιουργώντας χώρο για την άνοδο των ακροδεξιών εθνικιστικών πολιτικών κομμάτων. Ο Ρωσικος εθνικισμός έχει εξέχουσα θέση - αν όχι ως αιτία, τότε ως δικαιολογία - για τα γεγονότα στην Κριμαία και την ανατολική Ουκρανία. Στην Ανατολική Ασία, η Κίνα έχει προσπαθήσει να εκμεταλλευτεί τον εθνικισμό για τους δικούς της πολιτικούς σκοπούς, ενώ η Ιαπωνία φλερτάρει με τον εθνικισμό στην ομαλοποιηση της στρατιωτικής της δύναμης.

Ο εθνικισμός ειναι βαθιά ριζομένος σε όλα τα αθλήματα, αλλά ειδικά στο ποδόσφαιρο

Ο εθνικισμός είναι μια ισχυρή δύναμη. Παρέχει μια αίσθηση τόπου, ιστορίας και ταυτότητας, και έχει επιζήσει για κάποιο λόγο. Ειναι βαθιά ριζομένος σε όλα τα αθλήματα, αλλά ειδικά στο ποδόσφαιρο, το οποίο παίζεται από σχεδόν κάθε χώρα του πλανήτη.

Μερικές φορές, το συναίσθημα φτάνει στα άκρα. Ο Rinus Michels, ο οποίος ηταν προπονητής στην ολλανδική εθνική ομάδα που έφτασε μέχρι τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου το 1974 και κέρδισε το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα το 1988, σύγκρινε το ποδόσφαιρο με τον πόλεμο (αν και αργότερα θα επιμείνει ότι η δήλωση του ηταν εκτός πλαισίου). Ο πρώτος πρόεδρος της Κροατίας, Φράνιο Tudman, παρατήρησε κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1998 ότι "οι ποδοσφαιρικές νίκες διαμορφώνουν την ταυτότητα ενός έθνους όσο και οι πολέμοι."

Υπάρχει μια μακρά κληρονομιά σύγκρισης ποδοσφαιρικών αγώνων με μάχες. Μια συνάντηση το 1934 στην περιοχή Highbury του Λονδίνου μεταξύ της Αγγλίας και της Ιταλίας - το πρώτο παιχνίδι της ιταλικής ομάδας μετα τη νίκη του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1934 - ειχε το παρατσουκλι "η μάχη του Highbury". Άλλοι αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου με παρόμοια παρατσούκλια: μια ισοπαλία στους προημιτελικούς το 1938 μεταξύ της Βραζιλίας και της Τσεχοσλοβακίας έγινε η Μάχη του Μπορντό, η Νίκη της Ουγγαρίας επί της Βραζιλίας στα προημιτελικά το 1954 έγινε η Μάχη της Βέρνης, ο αποκλεισμός της Ιταλίας απο την Χιλή το 1962 ηταν η Μάχη του Σαντιάγκο και πιο πρόσφατα, το 2006, η Μάχη της Νυρεμβέργης έληξε με την νίκη της Πορτογαλίας επί της Ολλανδίας 1-0.

"Οι ποδοσφαιρικές νίκες διαμορφώνουν την ταυτότητα ενός έθνους όσο και οι πολέμοι"

Αν και λίγο αστείο, οι συγκρίσεις αυτές ενδεχομένως να έχουν κάποια βάση. Μια μελέτη του 2014 από τον Andrew Bertoli, υποψήφιο διδάκτορα στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Berkeley, έκρινε ότι ο εθνικισμός ειναι έντονος σε χώρες που πληρούν τις προϋποθέσεις για το Παγκόσμιο Κύπελλο. Εξετάζοντας τα δεδομένα από το 1958-2010, ο Bertoli διαπίστωσε ότι οι χώρες των οποίων οι ομάδες προκρίθηκαν είχαν λάβει στρατιωτική δράση πιο συχνά - και πιο βίαια - από εκείνες που δεν προκρίθηκαν. Ο Bertoli κατάφερε να αναπαράγει τα ευρήματά του σε άλλα περιφερειακά πρωταθλήματα ποδοσφαίρου της FIFA .

Το Παγκόσμιο Κύπελλο μας υπενθυμίζει οχι οτι ο εθνικισμός ειναι παρωχημένος αλλα οτι εχει αντοχές. Ο εθνικισμός θα κουνάει το κεφάλι του και πάλι κατά τις προσεχείς εβδομάδες στα γήπεδα και στους δρόμους της Βραζιλίας. Τραγούδια θα ακούγονται στις παμπ του Λονδίνου, αν προχωρήσει η αγγλική ομάδα, όπως αναμένετε, πέραν της ομολογουμένως δύσκολης κατηγορίας της. (Το βρετανικό Υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε πρόσφατα μια απόφαση να επιτραπεί στις παμπ να μένουν ανοιχτές μέχρι αργά κατά τη διάρκεια αγώνων της Αγγλίας.)
Συνθήματα για την "Deutschland!" θα ηχήσουν στη Γερμανία. Και οι Αμερικανοί, αναμφισβήτητα οι πιο απαθείς από όλους τους οπαδούς του ποδοσφαίρου, θα παραμείνουν συντονισμένοι κατα την διάρκεια των αγώνων σε εντυπωσιακούς αριθμούς.

Η επιτυχία μιας εθνικής ομάδας εμποτίζει τους οπαδούς όχι μόνο με προσωπική ικανοποίηση, αλλά και με την αίσθηση της κοινής υπερηφάνειας. Ο εθνικισμός δίνει στους ανθρώπους κάτι που λίγα πράγματα μπορούν να δώσουν σε κάποιον: μια κοινή αίσθηση του ανήκειν σε κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό τους. Είναι μια ισχυρή δύναμη που, αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, μπορεί να γίνει επικίνδυνη, αλλά είναι θεμελιώδης για την κατανόηση του τόπο μας και του εαυτού μας.

Πηγή: Stratfor
Μετάφραση/Επιμέλεια: OnAlert



Διαβάστε ακόμη:

Μουντιάλ 2014: Παγκόσμιο Κύπελλο και το "στοίχημα" της ασφάλειάς του

ΜΟΥΝΤΙΑΛ 2014: Αυτά είναι τα "πεδία μάχης" που θα πέσουν κορμιά




 

Στην ίδια κατηγορία

ΣΧΟΛΙΑ


 

Κάντε Like: Onalert.gr στο Facebook