Επιλέξτε Σώμα: Color 1 Color 2 Color 3
Youtube Twitter Facebook Rss

ΓΕΝ

Πτώση ελικοπτέρου- Κίναρος: Τι συνέβη στο μοιραίο ΠΝ-28

13.02.2017 | 23:41
Του Απόλλωνα Λεονταρίτη

Ένας χρόνος συμπληρώθηκε από την πτώση του ελικοπτέρου AB-212 ASW του Πολεμικού Ναυτικού, το στίγμα του οποίου χάθηκε από τα ραντάρ τα ξημερώματα της 11ης Φεβρουαρίου 2016. Υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, το μοιραίο ΠΝ-28, που βρισκόταν σε προγραμματισμένη νυχτερινή αποστολή στο πλαίσιο της άσκησης «ΑΣΤΡΑΠΗ 2/16», προσέκρουσε σε βράχο ύψους 200 μέτρων στη νήσο Κίναρο.

Πολλά ερωτήματα ετέθησαν τότε ως προς την καταλληλότητα του μέσου αλλά και του διαθέσιμου εξοπλισμού του για νυχτερινές αποστολές, σε μια προσπάθεια να εξακριβωθεί κατά πόσον θα μπορούσε να αποτραπεί ένα τέτοιο συμβάν.

Το χρονικό της τραγωδίας

Το στίγμα του ελικοπτέρου (απώλεια σήματος και επικοινωνιών) χάθηκε από τα ραντάρ περίπου στις 2.45 τα ξημερώματα της 11ης Φεβρουαρίου 2016, ενώ πετούσε πάνω από τη νήσο Κίναρο στο Κεντρικό Αιγαίο. Το AB-212ASW είχε προηγουμένως απονηωθεί από τη φρεγάτα «Νικηφόρος Φωκάς» και εκτελούσε νυχτερινή πτήση εντοπισμού πυραυλακάτου (ΤΠΚ) της ΔΤΣ που βρισκόταν σε «αγκίστρωση» σε απόμερο κολπίσκο, προκειμένου να εξομοιώσει απειλή για ομάδα μάχης επιφανείας, στο πλαίσιο τακτικού σεναρίου της άσκησης «ΑΣΤΡΑΠΗ» 2 /16.

Το ΠΝ-28 σύμφωνα με όλες τις διαθέσιμες ενδείξεις πετούσε σε χαμηλό ύψος. Σύμφωνα με την  ενημέρωση που είχε γίνει από ΓΕΝ: “Aναφέρθηκε απώλεια επικοινωνίας, γεγονός που σήμανε αμέσως συναγερμό με ταυτόχρονη έναρξη επιχείρησης Έρευνας και Διάσωσης”. Στην επιχείρηση συμμετείχαν από την πρώτη στιγμή φρεγάτες του ΠΝ με τα οργανικά τους ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα, ε/π έρευνας διάσωσης (SAR) τύπου Super Puma της ΠΑ, ένα μεταγωγικό C-130H που εκτέλεσε έρευνα στην ευρύτερη περιοχή, ενώ κλήθηκαν να συνδράμουν άνδρες της 31ης Μοίρας Έρευνας και Διάσωσης της ΠΑ και βατραχάνθρωποι της Διοίκησης Υποβρυχίων Καταστροφών.

Τελικά στις 4:40 π.μ. ελικόπτερο Aegean Hawk εντόπισε θερμικό ίχνος σε απόκρημνη περιοχή στη νήσο Κίναρο, ενώ στις 7:01 υπήρξε και οπτικός εντοπισμός. Η περιοχή στην οποία εντοπίστηκαν τα συντρίμμια ήταν πάρα πολύ απόκρημνη, γεγονός που δυσκόλεψε την επιχείρηση εντοπισμού τυχόν επιζώντων..

Οι χειρότεροι φόβοι όλων επαληθεύτηκαν λίγες ώρες αργότερα, όταν εντοπίστηκαν οι σωροί του υποπλοίαρχου Κωνσταντίνου Πανανα και του ανθυπασπιστή  Ελευθέριου Ευαγγέλου. Λόγω του απόκρημνου της περιοχής, η σορός του τρίτου αξιωματικού, του κυβερνήτη του μοιραίου ελικοπτέρου ΑΒ-212, υποπλοιάρχου Αναστάσιου Τουλίτση, βρέθηκε μετά από έρευνες μίας μέρας, επισφραγίζοντας τον τραγικό επίλογο που επεφύλαξε η μοίρα για τους τρείς ιπτάμενους του Πολεμικού μας Ναυτικού.

Οι αρχικές εκτιμήσεις

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε το υπουργείο Εθνικής Άμυνας αναφέρθηκε ότι το ελικόπτερο προσέκρουσε στην κορυφή του λόφου της νησίδας, ύψους 295 μέτρων. Η ουρά του ελικοπτέρου που αποκολλήθηκε βίαια, βρέθηκε στην κορυφή απόκρημνης χαράδρας στο βορειοδυτικό άκρο της Κινάρου, ενώ τα υπόλοιπα τμήματα έπεσαν σε χαράδρα και τη θάλασσα σε δύσκολα προσβάσιμη περιοχή της νησίδας.

Όλα φαίνεται ότι o οδήγησαν στην τραγική αυτή κατάληξη, όταν το πλήρωμα προσπάθησε να πετάξει πάνω από το λόφο ύψους τριακοσίων μέτρων, στη βορειοδυτική πλευρά της Κινάρου, με κατεύθυνση την ανατολική πλευρά, προκειμένου το Ε/Π να «προσβάλει» ή να αναγνωρίσει «εχθρικό» πλοίο και τελικά προσέκρουσε με σφοδρότητα στο ύψωμα.

Αρχικώς δεν αποκλείστηκε η μηχανική βλάβη, αιτία που εν συνεχεία διαψεύστηκε καθώς επιβεβαιώθηκε ότι την ώρα του ατυχήματος, φαίνεται πως υπήρχε χαμηλή ορατότητα - τόσο λόγω της νύκτας - όσο και ομίχλης από την υγρασία στην ευρύτερη περιοχή. Αξιωματικοί του Πολεμικού Ναυτικού υπογράμμισαν ότι το συγκεκριμένο ελικόπτερο δεν αντιμετώπιζε τεχνικά προβλήματα, και ορθά επεσήμαναν ότι είχαν γίνει όλες οι απαραίτητες εργασίες.

Με βάση τα στοιχεία που έγιναν γνωστά το μοιραίο ελικόπτερο πετούσε σε ύψος μικρότερο των 200 ποδών, κάτι σύνηθες για τέτοιου είδους πτήσεις. Είναι δεδομένο ότι σε πάρα πολλά αεροσκάφη και ελικόπτερα παλαιάς τεχνολογίας έχει γίνει στο παρελθόν (και εξακολουθεί να γίνεται), από πάρα πολλές αεροπορικές δυνάμεις, χρήση διοπτρών νυχτερινής όρασης, σε συνδυασμό με τον κατάλληλο συμβατό φωτισμό για την διεξαγωγή νυχτερινών πτήσεων.

Το κατά πόσον η παρουσία NVG;s θα μπορούσε - εφόσον ήταν διαθέσιμα – να αποτρέψει την μοιραία κατάληξη του ΠΝ-28 στα βράχια της Κινάρου, αποτελεί (με δεδομένη την απουσία περεταίρω στοιχείων) υπόθεση εργασίας.

Πάντως τόσο τα Aegean Hawk όσο και τα AB-212ASW είναι εφοδιασμένα με εξοπλισμό για πτήσεις IFR, ενώ ο εξοπλισμός αποστολής με την χρήση ραντάρ επιφανείας και συστήματα ναυτιλίας GPS/INS, αρκεί για την απολύτως αξιόπιστη πτήση σε συνθήκες σκότους.

Οι πραγματικές δυνατότητες των ΑΒ 212ASW


Το ΑΒ-212 ASW σχεδιάστηκε εξ ολοκλήρου από την Agusta, η οποία συναρμολογούσε στην Ιταλία τη δεκαετία του 70 κατόπιν άδειας από την αμερικανική εταιρία Bell όλα τα ελικόπτερα της σειράς UH-1D/H (χαρακτηρίζοντας τα ως AB-205), το AB-206  (γνωστότερο ως OH-58 στις Ην Πολιτείες) καθώς και τη δικινητήρια έκδοση του Huey το UH-1N που υιοθέτησε το Σώμα των Πεζοναυτών (ως AB-212). Το τελευταίο αποτέλεσε τη βάση πάνω στην οποία αναπτύχθηκε μια νέα ανθυποβρυχιακή έκδοση (ASW) ικανή για να καλύψει τις ανάγκες του ιταλικού Ναυτικού.

Το 1978 οι πρώτες παραγγελίες ήρθαν αρχικά από την Τουρκία και εν συνεχεία από την Ελλάδα για 14 ελικόπτερα, δύο από τα οποία (το ΠΝ 11 και 12) θα έφεραν το χαρακτηρισμό AB-212 EW, καθώς ήταν εξοπλισμένα με συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου. Tα υπόλοιπα 11 υπόλοιπα ονομάστηκαν AB-212 ASW εξοπλισμένα για ανθυποβρυχιακό πόλεμο. Το τελευταίο προοριζόταν για μεταφορές VIP και κατέληξε τελικά στον ΕΣ. Σήμερα εντάσσεται στο στόλο του 4ου ΤΕΑΣ και έχει το κωδικό κλίσης ΕΣ 801.

Οι δύο κινητήρες ισχύος Pratt & Whitney Canada PT6T-6 με μέγιστη ισχύ 1.875 hsp, παρέχουν μέγιστη ταχύτητα χωρίς εξωτερικό φορτίο 130kts που μειώνονται σε 100kts με τη μεταφορά τορπιλών η βλημάτων αέρος επιφάνειας.Στον ηλεκτρονικό εξοπλισμό των AB-212 ASW περιλαμβάνεται το ποντισόμενο σόναρ Bentix AN/AQS-13B με μήκος καλωδίου 300μ και βάρος 580lbs και το ραντάρ εντοπισμού στόχων επιφανείας Doppler APS-705.

Τα ελικόπτερα δύναται να μεταφέρουν εξωτερικό φορτίο βάρους 2.268Kg για αποστολές ανεφοδιασμού πλοίων εν πλω VERTREP, ενώ με τη βοήθεια του βαρούλκου συμμετέχουν τόσο σε αποστολές SAR όσο και σε αποστολές αεροδιακομιδών εκτάκτων περιστατικών από νησιά.

Το ΑΒ-212 αν και δεν διαθέτει το αυτόματο σύστημα σταθεροποίησης, συμπεριφέρεται άψογα σύμφωνα πάντα με αναφορές των χειριστών του, ενώ μπορεί να σταθεροποιηθεί ομαλότατα (σε αιώρηση) σε περιβάλλον ισχυρών  αναταράξεων, με δεδομένη πάντα τη χειριστική δεινότητα των πληρωμάτων, που γνωρίζουν άριστα πώς να πετάνε ένα ελικόπτερο χωρίς τις τεχνολογικές ευκολίες που παρέχουν νεότεροι τύποι όπως τα Aegean Hawk.

Μετά από ευδόκιμη υπηρεσία 38 ετών στο ΠΝ, τα ελικόπτερα AB-212 ASW παραμένουν ιδιαίτερα αξιόπιστα όσον αφορά την πτητική τους εκμετάλλευση, χωρίς δομικά προβλήματα και με δεδομένο ότι συντηρούνται άριστα με βάση όλες τις προβλεπόμενες διαδικασίες από τον κατασκευαστή.

Μάλιστα θεωρούνται ως ενδιάμεσο σκαλοπάτι για νέους χειριστές προτού μεταπηδήσουν στα υπερσύγχρονα και αυξημένων δυνατοτήτων S-70-B6, ενώ έχουν δεχτεί περιορισμένης έκτασης εκσυγχρονισμό σε επιμέρους συστήματα αποστολής.

Τι προσφέρει το FLIR τη νύχτα;

Η πτήση τη νύχτα είναι μια εντελώς διαφορετική πρόκληση για όλα τα πληρώματα ελικοπτέρων. Επιπλέον όμως η πρόκληση αυτή διπλασιάζεται όταν πρόκειται για πτήση μέσα στη νύχτα και πάνω από το Αιγαίο, καθώς οι χειριστές ενός ελικοπτέρου θα πρέπει να αντιμετωπίσουν όλες τις επιπτώσεις που επιφέρει η περιορισμένη ορατότητα όπως η έλλειψη ύψους-βάθους, η απώλεια προσανατολισμού και το στρες που προέρχεται από την πτήση σε χαμηλό ύψος και πάνω από θάλασσα.

Για το λόγο αυτό οι χειριστές που πετάνε με AB-212 ASW και στη συνέχεια με το S-70B-6 είναι εξ΄αρχής προετοιμασμένοι για το δύσκολο περιβάλλον που θα κλιθούν να επιχειρήσουν. Αυτό  περιλαμβάνει εκτεταμένες θαλάσσιες εκτάσεις - άρα ελάχιστα περιθώρια ασφαλούς προσγείωσης - σε περίπτωση εκτάκτου ανάγκης καθώς επίσης και από-προσνειώσεις σημαντικού βαθμού δυσκολίας από τα περιορισμένων διαστάσεων καταστρώματα των φρεγατών του ΠΝ.

Ενδεικτικό είναι ότι το 1/3 των ωρών πτήσεως των περισσότερων χειριστών της Δ.Ε.Ν εκτελείται κατά τη διάρκεια της νύχτας, γεγονός που επιβεβαιώνει την μεγάλη εξοικείωση σε αποστολές με απαιτήσεις άνω του μέσου όρου.

Παρόλα αυτά το FLIR που διαθέτουν μόνο τα Aegean Hawk, παραμένει εντελώς συμπληρωματικό (και όχι κύριο) αεροναυτηλιακό βοήθημα σε νυχτερινές πτήσεις καθώς συμβάλει μόνο στην οπτική αναγνώριση στόχων (με ικανότητα μεγέθυνσης εικόνας) χωρίς να είναι σε θέση να προσφέρει συνεχή εικόνα στην ευθεία θέασης των χειριστών, για τυχόν διορθώσεις πορείας και αποφυγή εμποδίων σε πτήσεις παρακολούθησης ανάγλυφου.

Σύμφωνα με έμπειρα στελέχη του ΠΝ τα AB-212ASW παρά τα χρόνια που έχουν στη «πλάτη» τους, διαθέτουν όργανα προκειμένου να προσδιορίζουν τη θέσης τους με ακρίβεια σε πτήσεις δι οργάνων (IFR) και είναι κατάλληλα για νυχτερινές πτήσεις στο Αιγαίο. Κατά συνέπεια οι όποιες επιφυλάξεις καταλληλότητας, αφορούν τις καιρικές συνθήκες που μπορούν να αντιμετωπίσουν και την ικανότητα νυχτερινής πτήσης σε χαμηλό ύψος.

Η οριστική απάντηση στο ερώτημα ποιες ήταν οι ακριβείς συνθήκες που οδήγησαν στο μοιραίο συμβάν - όπως όλα δείχνουν – ίσως να μην γίνουν ποτέ γνωστές καθώς ο χαρακτηρισμός του πορίσματος ως «άκρως απόρρητος» δεν επιτρέπει περισσότερες διαπιστώσεις. Η θυσία των τριών αξιωματικών του ΠΝ ήταν τραγική αλλά δεν ήταν μάταιη.

Η εκπαίδευση τους εκείνο το βράδυ δεν ήταν τίποτα λιγότερο από μια ρεαλιστική άσκηση σε δύσκολες συνθήκες όπως σε αυτές που θα πολεμήσουν. Και όπως αποδείχτηκε το τίμημα μερικές φορές μπορεί να είναι υψηλό, σε όσους είναι ταγμένοι να προσφέρουν την απαραίτητη αποτροπή για την προάσπιση του Αιγαίου..

Ας ελπίζουμε ότι θα είναι οι τελευταίοι.

Η θυσία τους δε θα λησμονηθεί..



 

Στην ίδια κατηγορία

ΣΧΟΛΙΑ