*του Κώστα Σαρικά
Σε κομβικό σημείο εισέρχεται το πρόγραμμα απόκτησης των ιταλικών φρεγατών Bergamini για το Πολεμικό Ναυτικό, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert το θέμα οδηγείται προς συζήτηση και έγκριση στο ΚΥΣΕΑ, με στόχο να «κλειδώσει» η διακρατική συμφωνία Ελλάδας – Ιταλίας και να ανοίξει ο δρόμος για την απόκτηση των δύο πανίσχυρων μονάδων επιφανείας.
Το Ανώτατο Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικών και Άμυνας αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο καθοριστικό βήμα για ένα πρόγραμμα το οποίο το Πολεμικό Ναυτικό θεωρεί απολύτως κρίσιμο για την άμεση ενίσχυση του Στόλου. Οι επιτελείς του Ναυτικού επιθυμούν να προχωρήσουν χωρίς καμία καθυστέρηση οι διαδικασίες, καθώς θεωρούν ότι το χρονικό «παράθυρο» για την εξασφάλιση των πλοίων είναι συγκεκριμένο και δεν αφήνει περιθώρια για χρονοτριβές.
Το ενδιαφέρον της Αθήνας αφορά τις δύο ιταλικές FREMM/Bergamini, την ITS Carlo Bergamini F590 και την ITS Virginio Fasan F591, δύο φρεγάτες πρώτης γραμμής με δυνατότητες που αλλάζουν τα δεδομένα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρόκειται για πλοία με ισχυρό αντιαεροπορικό οπλισμό, εξελιγμένα ραντάρ, ανθυποβρυχιακές δυνατότητες, μεγάλη αυτονομία και κορυφαία συστήματα διαχείρισης μάχης, τα οποία το Πολεμικό Ναυτικό θέλει να εντάξει το ταχύτερο δυνατό στη δύναμη κρούσης του.
Η συζήτηση στο ΚΥΣΕΑ αναμένεται να αφορά το συνολικό πλαίσιο της διακρατικής συμφωνίας με την Ιταλία, η οποία θα αποτελέσει τη βάση πάνω στην οποία θα προχωρήσει η διαπραγμάτευση για τις λεπτομέρειες της συμφωνίας, τα χρονοδιαγράμματα, το τελικό κόστος αλλά και το πακέτο υποστήριξης και εκπαίδευσης.
Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, το Πολεμικό Ναυτικό πιέζει ώστε η διαδικασία να προχωρήσει με ταχύτατους ρυθμούς, καθώς επιθυμεί οι δύο Bergamini να αποτελέσουν τον βασικό ενδιάμεσο πυλώνα ισχύος του Στόλου έως ότου ολοκληρωθεί η πλήρης ανανέωση των μονάδων επιφανείας.
Οι Bergamini αλλάζουν την εικόνα του Στόλου
Στο Ναυτικό επισημαίνουν ότι οι ιταλικές FREMM δεν αποτελούν μια «λύση ανάγκης», αλλά δύο εξαιρετικά ισχυρές φρεγάτες πολλαπλού ρόλου, οι οποίες μπορούν να επιχειρήσουν άμεσα σε περιβάλλον υψηλής έντασης.
Η Carlo Bergamini, έκδοση General Purpose, διαθέτει ισχυρές δυνατότητες κρούσης επιφανείας, πυροβόλο 127/64 με δυνατότητα χρήσης κατευθυνόμενων βλημάτων Vulcano και πλήρες πακέτο αντιαεροπορικής άμυνας με πυραύλους Aster. Από την άλλη πλευρά, η Virginio Fasan, έκδοση ASW, θεωρείται μία από τις κορυφαίες ανθυποβρυχιακές πλατφόρμες της Μεσογείου, καθώς διαθέτει CAPTAS-4, προηγμένα sonar και δυνατότητες εντοπισμού υποβρυχίων σε μεγάλες αποστάσεις.
Κοινό χαρακτηριστικό και των δύο είναι το πανίσχυρο ραντάρ Kronos Grand Naval AESA, το σύστημα μάχης υψηλών δυνατοτήτων, η δυνατότητα διαχείρισης πολλαπλών απειλών ταυτόχρονα αλλά και η μεγάλη αυτονομία που τους επιτρέπει να επιχειρούν για εβδομάδες μακριά από τη βάση τους.
Για το Πολεμικό Ναυτικό, η απόκτηση των δύο Bergamini θα δημιουργήσει έναν πυρήνα υπερσύγχρονων μονάδων μαζί με τις FDI HN, αλλάζοντας συνολικά το επιχειρησιακό αποτύπωμα του Στόλου.
Οι επιτελείς του Ναυτικού θεωρούν ότι η συνύπαρξη των FDI με τις Bergamini θα δώσει στο Πολεμικό Ναυτικό δυνατότητες αεράμυνας περιοχής, ανθυποβρυχιακού πολέμου και δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων που μέχρι πριν από λίγα χρόνια φάνταζαν ανέφικτες.
Το στοίχημα του χρόνου και οι πιέσεις του Ναυτικού
Το μεγάλο ζητούμενο για την ελληνική πλευρά είναι ο χρόνος. Το Πολεμικό Ναυτικό θέλει να εξασφαλίσει ότι οι δύο ιταλικές φρεγάτες θα αποδεσμευθούν χωρίς καθυστέρηση και θα ενταχθούν στο ελληνικό οπλοστάσιο εντός του χρονικού πλαισίου που έχει τεθεί.
Οι Ιταλοί συνδέουν την παραχώρηση των πλοίων με την πορεία ναυπήγησης των νέων FREMM EVO που θα αντικαταστήσουν τις υπάρχουσες μονάδες στο Ιταλικό Ναυτικό. Αυτό σημαίνει ότι η Αθήνα επιθυμεί να «κλειδώσει» από τώρα τη συμφωνία, προκειμένου να διασφαλίσει τη σειρά προτεραιότητας αλλά και να αποφευχθούν απρόβλεπτες εξελίξεις.
Στο Ναυτικό υπάρχει σαφής εκτίμηση ότι η διεθνής συγκυρία, η αυξημένη ζήτηση για μεγάλες μονάδες επιφανείας αλλά και η γενικότερη αστάθεια στην περιοχή δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο κανείς δεν μπορεί να θεωρεί τίποτα δεδομένο.
Η έγκριση της διακρατικής συμφωνίας θα αποτελέσει ουσιαστικά το πολιτικό «πράσινο φως», ώστε να τρέξουν οι επόμενες φάσεις των διαπραγματεύσεων και να οριστικοποιηθούν οι τελικές λεπτομέρειες.
Παράλληλα στο ΚΥΣΕΑ και ο εκσυγχρονισμός των ΜΕΚΟ
Την ίδια ώρα, το ΚΥΣΕΑ αναμένεται να εγκρίνει και το πρόγραμμα που αφορά τη συμμετοχή των ναυπηγείων Σκαραμαγκά στον εκσυγχρονισμό των φρεγατών ΜΕΚΟ, ένα ακόμη κρίσιμο βήμα για το μέλλον του Στόλου.
Το πρόγραμμα αναβάθμισης των τεσσάρων φρεγατών κλάσης «Ύδρα» αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για το Πολεμικό Ναυτικό, καθώς οι συγκεκριμένες μονάδες θα συνεχίσουν να αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του Στόλου για τουλάχιστον ακόμη 15 χρόνια.
Ήδη έχουν προχωρήσει οι συμφωνίες με τη Thales Nederland για το σύστημα μάχης TACTICOS, τα νέα ηλεκτρονικά, τα ραντάρ και τα συστήματα αισθητήρων, αλλά και με την ελληνική SSMART για τον ρόλο του integrator. Το επόμενο μεγάλο βήμα είναι η ενεργοποίηση των ναυπηγείων Σκαραμαγκά, τα οποία θα αναλάβουν το απαιτητικό έργο των εργασιών πάνω στα πλοία.
Το Πολεμικό Ναυτικό θεωρεί απολύτως απαραίτητο να προχωρήσει χωρίς καθυστέρηση και αυτό το πρόγραμμα, καθώς οποιαδήποτε εμπλοκή θα επηρεάσει άμεσα το χρονοδιάγραμμα παράδοσης των αναβαθμισμένων ΜΕΚΟ.
Οι εργασίες που θα απαιτηθούν είναι εξαιρετικά σύνθετες. Αφορούν αποξηλώσεις, νέες καλωδιώσεις, παρεμβάσεις στους ιστούς, ενσωμάτωση νέων αισθητήρων, αλλαγές στα δίκτυα ισχύος και δεδομένων αλλά και συνολική αναβάθμιση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των πλοίων.
Η πρόθεση του Πολεμικού Ναυτικού είναι η πρώτη αναβαθμισμένη ΜΕΚΟ να παραδοθεί έως το τέλος του 2028, ενώ το σύνολο του προγράμματος να ολοκληρωθεί έως το 2030.
Το νέο δόγμα του Πολεμικού Ναυτικού
Με τις FDI HN, τις Bergamini και τις αναβαθμισμένες ΜΕΚΟ, το Πολεμικό Ναυτικό επιχειρεί να δημιουργήσει έναν πλήρως δικτυοκεντρικό στόλο, ικανό να επιχειρεί σε περιβάλλον υψηλής απειλής.
Η φιλοσοφία πλέον δεν περιορίζεται στην παραδοσιακή ναυτική ισχύ. Αντιθέτως, ο στόχος είναι η δημιουργία ενός πλέγματος μονάδων που θα λειτουργούν ως κόμβοι δεδομένων, ανταλλάσσοντας σε πραγματικό χρόνο εικόνα μάχης με την Πολεμική Αεροπορία, τα UAV, τα αντιαεροπορικά συστήματα και τις υπόλοιπες μονάδες επιφανείας.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι Bergamini θεωρούνται ιδανική προσθήκη. Οι δυνατότητές τους σε ανθυποβρυχιακό πόλεμο, η αντιαεροπορική ομπρέλα των Aster αλλά και η δυνατότητα μακράς παραμονής σε επιχειρησιακές περιοχές τις καθιστούν εξαιρετικά πολύτιμες για την ελληνική πλευρά.
Ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία αυξάνει σταθερά την παρουσία της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, το Πολεμικό Ναυτικό θέλει να αποκτήσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα μονάδες που μπορούν να αλλάξουν την ισορροπία ισχύος.
Ενημέρωση στο ΚΥΣΕΑ για το ουκρανικό drone
Στην ίδια συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ αναμένεται να υπάρξει και αναλυτική ενημέρωση για την υπόθεση του ουκρανικού μη επανδρωμένου θαλάσσιου drone που εντοπίστηκε στη δυτική Ελλάδα και εξετάζεται εξονυχιστικά από εξειδικευμένα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το θέμα έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στο στρατιωτικό επιτελείο, καθώς τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται για σύστημα υψηλής τεχνολογίας με δυνατότητες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν διαθέσιμες μόνο σε μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις.
Οι αναλύσεις που πραγματοποιούνται επικεντρώνονται τόσο στο λογισμικό όσο και στα ηλεκτρονικά συστήματα του drone, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι σειριακοί αριθμοί, οι μονάδες καθοδήγησης αλλά και τα δεδομένα που ενδεχομένως υπάρχουν αποθηκευμένα στο σύστημα.
Όπως ήδη έχει αναφέρει το OnAlert, το πλέον πιθανό σενάριο το drone να βρέθηκε εκτός ελέγχου λόγω βλάβης ή απώλειας επικοινωνίας, με αποτέλεσμα να καταλήξει στην περιοχή όπου εντοπίστηκε.
Το ζήτημα θεωρείται ιδιαίτερα σοβαρό, καθώς αναδεικνύει τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται στο πεδίο των επιχειρήσεων με τη χρήση μη επανδρωμένων θαλάσσιων μέσων.
Στα Επιτελεία υπάρχει έντονος προβληματισμός για το πόσο δύσκολος είναι ο εντοπισμός τέτοιων συστημάτων, ειδικά σε περιβάλλον με έντονη θαλάσσια κυκλοφορία και πολύπλοκη γεωγραφία όπως το Αιγαίο.
Έντονη ανησυχία για την κλιμάκωση από την Τουρκία
Παράλληλα, το ΚΥΣΕΑ θα ενημερωθεί και για τις τελευταίες εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά, με την ανησυχία στην Αθήνα να είναι πλέον εμφανής για τη σταδιακή κλιμάκωση από πλευράς Άγκυρας.
Οι συνεχείς παραβιάσεις, οι επιθετικές κινήσεις στο Αιγαίο, οι παρενοχλήσεις μέσω ασυρμάτου αλλά και η συνολική ρητορική της Τουρκίας με βάση το νόμο της «Γαλάζιας Πατρίδας» έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό στην ελληνική πλευρά.
Στο στρατιωτικό επιτελείο εκτιμούν ότι η Άγκυρα επιχειρεί να διαμορφώσει σταδιακά ένα περιβάλλον αυξημένης πίεσης, διατηρώντας υψηλή ένταση τόσο στον αέρα όσο και στη θάλασσα.
Η κινητικότητα του τουρκικού στόλου, οι αυξημένες πτήσεις UAV και αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας αλλά και οι συχνές παρουσίες οπλισμένων μαχητικών στο FIR Αθηνών παρακολουθούνται στενά από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Το Πολεμικό Ναυτικό βρίσκεται ήδη σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα, ενώ αντίστοιχη εικόνα υπάρχει και στην Πολεμική Αεροπορία, με συνεχή επιτήρηση κρίσιμων περιοχών του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Στην Αθήνα θεωρούν ότι η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων αποτελεί μονόδρομο απέναντι σε ένα περιβάλλον που γίνεται ολοένα και πιο απαιτητικό.