*του Κώστα Σαρικά
Η συζήτηση για την αεράμυνα και την αντιμετώπιση των μη επανδρωμένων απειλών δεν αφορά πλέον μόνο αντιαεροπορικά συστήματα εδάφους. Αφορά όλο το φάσμα, από το Commandand Control μέχρι τα όπλα που μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα μαχητικό όταν καλείται να αντιμετωπίσει μαζικές επιθέσεις από UCAV. Και ακριβώς σε αυτό το σημείο μπαίνει δυναμικά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος το APKWS, ένα όπλο που μέχρι πριν λίγα χρόνια πολλοί έβλεπαν κυρίως ως λύση αέρος-εδάφους χαμηλού κόστους.
Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι το APKWS δεν είναι απλώς μια «έξυπνη ρουκέτα». Είναι πλέον ένα ώριμο, μαζικά παραγόμενο και επιχειρησιακά αποδεδειγμένο σύστημα, το οποίο αποκτά ολοένα μεγαλύτερη αξία στον ρόλο anti-drone και ειδικά όταν χρησιμοποιείται από μαχητικά αεροσκάφη. Η BAE Systems ανακοίνωσε πρόσφατα έφτασε στο σημείο να παραδώσει το 100.000ό κιτ καθοδήγησης APKWS με λέιζερ, ένα ορόσημο που αποτυπώνει όχι μόνο την παραγωγική δυναμική του προγράμματος, αλλά και την ευρεία αποδοχή του από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις και συμμάχους των ΗΠΑ.
Για την ελληνική Πολεμική Αεροπορία, η συγκεκριμένη εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία. Η απειλή από τουρκικά UAV και UCAV δεν είναι θεωρητική. Είναι υπαρκτή, εξελισσόμενη και πολυεπίπεδη. Και το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πώς εντοπίζεται ένα drone, αλλά πώς το καταρρίπτεται με οικονομικά βιώσιμο τρόπο, ειδικά όταν ο αντίπαλος μπορεί να εκτοξεύσει ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό οπλισμένων drones.
Από τις απλές ρουκέτες στις κατευθυνόμενες προσβολές ακριβείας
Το APKWS (Advanced Precision Kill Weapon System) βασίζεται σε μια απλή αλλά εξαιρετικά αποδοτική λογική, καθώς μετατρέπει τις κλασικές μη κατευθυνόμενες ρουκέτες 2.75 ιντσών (Hydra70) σε πυρομαχικά ακριβείας, με την προσθήκη κιτ καθοδήγησης λέιζερ. Αυτό σημαίνει ότι μια πλατφόρμα που ήδη χρησιμοποιεί ρουκέτες μπορεί, με σχετικά περιορισμένες παρεμβάσεις, να αποκτήσει δυνατότητα ακριβούς προσβολής με πολύ χαμηλότερο κόστος σε σχέση με τους παραδοσιακούς πυραύλους.
Η BAE Systems στην ανακοίνωσή της τονίζει ότι το APKWS είναι «combat-proven» και έχει χρησιμοποιηθεί διεθνώς σε πολλαπλές αποστολές, ενώ επισημαίνει ειδικά την αποτελεσματικότητά του σε αποστολές C-UAS, δηλαδή αντιμετώπισης μη επανδρωμένων απειλών. Το σημαντικό εδώ είναι ότι δεν πρόκειται για θεωρητικό concept, αλλά για σύστημα που παράγεται σε μεγάλη κλίμακα, υποστηρίζεται εδώ και πάνω από 12 χρόνια σε full-rate production και εξελίσσεται με νέες εκδόσεις και αναβαθμίσεις.
Η ίδια ανακοίνωση αναφέρει ότι το APKWS μπορεί να χρησιμοποιηθεί από ευρύ φάσμα πλατφορμών όπως σταθερής πτέρυγας αεροσκάφη, ελικόπτερα, UAV, επίγειες πλατφόρμες και σκάφη. Αναφέρει, επίσης, ότι υποστηρίζει αποστολές αέρος-εδάφους, εδάφους-εδάφους, εδάφους-αέρος αλλά και αέρος-αέρος. Αυτή ακριβώς η τελευταία διάσταση είναι που δίνει νέα αξία στο όπλο για χώρες όπως η Ελλάδα.
Γιατί το APKWS αλλάζει τη συζήτηση στο anti-drone
Η μεγάλη πρόκληση στην εποχή των drones είναι η αναλογία κόστους – αποτελέσματος. Θεωρείται εξαιρετικά ασύμφορο να αντιμετωπίζεται κάθε φθηνό UAV με ακριβό πύραυλο αέρος-αέρος αξίας εκατοντάδων χιλιάδων ή και άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και επιχειρησιακό καθώς με αυτόν τον τρόπο εξαντλούνται γρήγορα τα αποθέματα ακριβών πυραύλων και μειώνεται το διαθέσιμο «βάθος» πυρός σε ένα σενάριο κορεσμού.
Αυτό ακριβώς έχουν αρχίσει να αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Αμερικανικά F-16 έχουν ήδη ενσωματώσει και χρησιμοποιήσει επιχειρησιακά την air-to-air προσαρμοσμένη έκδοση του APKWS (AGR-20F / FALCO) για την κατάρριψη one-way attack drones. Μάλιστα, επίσημη δημοσίευση της Shaw AFB αναφέρει ότι το συγκεκριμένο φορτίο έχει χρησιμοποιηθεί δεκάδες φορές στην Ερυθρά Θάλασσα, ακριβώς για να αποφεύγεται η χρήση των ακριβότερων AIM-120.
Σύμφωνα με στοιχεία της USAF, καταγράφεται με σαφήνεια το επιχειρησιακό πλεονέκτημα, καθώς ένα F-16 μπορεί να φέρει έξι εκτοξευτές LAU-131, δηλαδή συνολικά 42 ρουκέτες 2,75 ιντσών, ενώ ταυτόχρονα να διατηρεί και φορτίο αερομαχίας με AIM-120 και AIM-9. Αυτό μεταφράζεται σε μεγάλο οπλικό φορτίο για αποστολές anti-drone, χωρίς να αδειάζει ο φορέας από κλασικούς πυραύλους αεράμυνας.
Το κόστος είναι επίσης καταλυτικό, καθώς η ίδια επίσημη αμερικανική πηγή δίνει ενδεικτικά περίπου 40.000 δολάρια για το AGR-20F που αφορά τη ρουκέτα και τον ανιχνευτή έναντι περίπου 500.000 δολαρίων για AIM-9 και περίπου 1 εκατ. δολαρίων για AIM-120. Αυτή η διαφορά δεν είναι δομική και αλλάζει το επιχειρησιακό μοντέλο εμπλοκής όταν απέναντι πετούν μαζικά UCAV αλλά και UAV, τα οποία επίσης αποτελούν έμμεση απειλή.
Η εμπειρία των ΗΠΑ και το μάθημα για την Πολεμική Αεροπορία
Η αμερικανική εμπειρία είναι πολύτιμη γιατί δείχνει πώς ένα όπλο που σχεδιάστηκε κυρίως για ακριβή προσβολή επίγειων στόχων μπορεί να μετατραπεί σε βασικό εργαλείο αεράμυνας μικρού κόστους. Η εξέλιξη έχει περάσει σε πραγματική επιχειρησιακή χρήση, με F-16 και πλέον με επέκταση του ενδιαφέροντος και σε άλλες πλατφόρμες.
Η Shaw AFB αναφέρει ότι η αεροπορική κοινότητα δοκιμών του F-16 προώθησε την ανάπτυξη του AGR-20F, ότι η επιχειρησιακή επικύρωση έγινε το 2024 και ότι οι μονάδες εκπαιδεύονται ήδη συστηματικά στο νέο φορτίο. Σημειώνει επίσης ότι η χρήση των ρουκετών αυτών σε anti-drone αποστολές ήταν τέτοια ώστε το όπλο να θεωρείται πλέον κρίσιμος πολλαπλασιαστής ισχύος για υψηλό όγκο αποστολών counter-air.
Παράλληλα, το Air & Space Forces Magazine, σε τεχνικό προφίλ του APKWS, περιγράφει το σύστημα ως χαμηλού κόστους λύση semi-activelaser για ρουκέτες 2.75 ιντσών, με ήδη επιβεβαιωμένη πορεία σε νέο anti-UAS ρόλο και ειδική αναφορά στην έκδοση FALCO για fixed-wing counter-UAS αποστολές. Αναφέρει επίσης ότι το σύστημα έχει αποδειχθεί σε επιχειρήσεις εναντίον drones των ανταρτών Χούθι της Υεμένης και απειλών στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας και της Μέσης Ανατολής.
Για την Πολεμική Αεροπορία τα συμπεράσματα είναι προφανή. Η Ελλάδα διαθέτει μαχητικά υψηλής αξίας και υψηλών δυνατοτήτων, όμως η μάχη απέναντι σε UAV/UCAV δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε πανάκριβα βλήματα. Χρειάζεται κλιμακωτή αρχιτεκτονική εμπλοκής, όπου κάθε απειλή αντιμετωπίζεται με το κατάλληλο και οικονομικά ορθολογικό όπλο.
Το τουρκικό drone οικοσύστημα και η ανάγκη για «φθηνές καταρρίψεις»
Η Τουρκία έχει επενδύσει συστηματικά σε UAV και UCAV, δημιουργώντας ένα οικοσύστημα που περιλαμβάνει πλατφόρμες ISR, οπλισμένα drones, loitering munitions και εξελισσόμενα συστήματα δικτύωσης. Ανεξαρτήτως του ακριβούς επιχειρησιακού σεναρίου, θεωρείται δεδομένο ότι σε κρίση υψηλής έντασης, η ελληνική πλευρά πρέπει να μπορεί να απορροφήσει και να εξουδετερώσει μεγάλο αριθμό αεροπορικών στόχων χαμηλού έως μέσου κόστους.
Εδώ ακριβώς το APKWS από μαχητικά αποκτά ιδιαίτερη αξία, καθώς δεν έρχεται να αντικαταστήσει τους AMRAAM ή τους IRIS-T / Sidewinder, αλλά να συμπληρώσει το οπλοστάσιο. Να αναλάβει τις εμπλοκές εκείνες όπου η χρήση ακριβού πυραύλου είναι επιχειρησιακά αναγκαία μεν, αλλά οικονομικά δυσανάλογη δε.
Η λογική δείχνει ως επιχειρησιακό modus operandi:
- Ακριβά βλήματα για υψηλής αξίας εναέριες απειλές (μαχητικά, κρίσιμοι στόχοι, απαιτητικές εμπλοκές BVR)
- APKWS / 70mm guided rockets για drones, loitering munitions και επιλεγμένους εναέριους στόχους χαμηλότερου κόστους/επικινδυνότητας
- Πλατφόρμες με μεγάλο οπλικό φορτίο για μαζική αντιμετώπιση απειλών κορεσμού.
Αυτή η λογική εφαρμόζεται ήδη από τις ΗΠΑ σε πραγματικές επιχειρήσεις και αυτός είναι ο ισχυρότερος λόγος για τον οποίο η Πολεμική Αεροπορία τη εξετάζει σοβαρά ως anti-droneεπιλογή.
Τι δίνει πρακτικά σε ένα μαχητικό το APKWS
Το κρίσιμο πλεονέκτημα του APKWS για μαχητικό δεν είναι μόνο το κόστος ανά βολή. Είναι ο συνδυασμός:
– Μεγάλης μεταφερόμενης ποσότητας πυρομαχικών
Οι ρουκέτες σε pods προσφέρουν υψηλό αριθμό διαθέσιμων βολών, κάτι που είναι πολύτιμο όταν η απειλή εμφανίζεται σε κύματα.
– Ακρίβειας με χαμηλές παράπλευρες απώλειες
Η laser guidance λογική επιτρέπει πιο ελεγχόμενη εμπλοκή, ιδιαίτερα χρήσιμη σε περιβάλλον με πολιτική και στρατηγική ευαισθησία.
– Ευκολίας ενσωμάτωσης
Το σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να χρησιμοποιείται σε υφιστάμενα rocketmotors, warheads και fuzes, περιορίζοντας το βάρος μιας πλήρους νέας πιστοποίησης οπλικού συστήματος. Η BAE μάλιστα τονίζει τις χαμηλές απαιτήσεις εκπαίδευσης και συντήρησης.
– Πολλαπλών αποστολών
Το ίδιο όπλο μπορεί να καλύψει αποστολές αέρος-εδάφους και anti-drone, αυξάνοντας την ευελιξία των φορτώσεων και της επιχειρησιακής σχεδίασης.
Η νέα γενιά APKWS και το επόμενο βήμα στην anti-drone μάχη
Οι εξελίξεις δείχνουν ότι το APKWS δεν μένει στάσιμο, αλλά αντιθέτως εισέρχεται σε νέα φάση με έμφαση στον αεροπορικό anti-drone ρόλο. Ανοικτές πηγές υψηλής αξιοπιστίας αναφέρουν ότι η αμερικανική Αεροπορία προχωρά σε dual-modeεξέλιξη του APKWS, με προσθήκη υπέρυθρου αισθητήρα (IR seeker), ώστε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα έναντι μαζικών επιθέσεων drones και one-way attack munitions. Το AviationWeek αναφέρει συμβόλαιο 145 εκατ. δολαρίων που υπεγράφη τον Φεβρουάριο 2026 για αυτή την κατεύθυνση.
Σε αντίστοιχη κατεύθυνση, το Naval News καταγράφει επείγουσα απαίτηση στην περιοχή ευθύνης της CENTCOM για νέα υπέρυθρα καθοδηγούμενη έκδοση APKWS, με στόχο ταχεία πρωτοτυποποίηση και αρχική επιχειρησιακή ένταξη, αναφέροντας ως βασικές πλατφόρμες τα F-16 της USAF και τα MH-60 του U.S. Navy.
Με απλά λόγια, οι Αμερικανοί δεν βλέπουν το APKWS ως προσωρινή λύση, αλλά ως βασικό εργαλείο της νέας εποχής anti-drone αεράμυνας, και μάλιστα με τεχνολογική αναβάθμιση για ακόμη πιο γρήγορες και ευέλικτες εμπλοκές.
Το APKWS στην ελληνική επιχειρησιακή αρχιτεκτονική
Για την Ελλάδα, η αξία του APKWS πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με το συνολικό anti-drone δόγμα που διαμορφώνεται.
- Δικτύωση με αισθητήρες (ραντάρ, EO/IR, ESM, data links)
- Διασύνδεση με C2 για έγκαιρη στοχοποίηση
- Κανόνες εμπλοκής και τακτικές anti-swarm
- Πιστοποίηση πλατφόρμας και τακτική αξιοποίηση
Το πλεονέκτημα της ΠΑ είναι ότι διαθέτει ήδη ώριμο περιβάλλον επιχειρήσεων με μαχητικά πολλαπλού ρόλου, ανεπτυγμένα συστήματα στοχοποίησης και εμπειρία σε σύνθετες αποστολές. Εκεί ακριβώς μπορεί να αξιοποιηθεί ένα όπλο όπως το APKWS: όχι ως μεμονωμένη αγορά, αλλά ως κρίκος σε μια αλυσίδα αισθητήρων-διοίκησης-πυρών.
Σε ένα πιθανό σενάριο στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο, ένα μαχητικό που φέρει APKWS μπορεί να αναλάβει αποστολές αεράμυνας σημείου, προστασίας ναυτικών μονάδων, κάλυψης κρίσιμων νησιωτικών περιοχών ή συνοδείας σχηματισμών απέναντι σε μαζικές μη επανδρωμένες απειλές. Και όλα αυτά με πολύ καλύτερη αναλογία κόστους/αποτελέσματος.
Κατευθυνόμενες ρουκέτες APKWS σε Apache και Romeo
Επιπλέον, κατευθυνόμενες ρουκέτες APKWS μπορούν να χρησιμοποιήσουν σε anti-drone αποστολές τόσο τα επιθετικά ελικόπτερα AH-64 Apache όσο και τα ναυτικά ελικόπτερα MH-60R.
Ειδικά σε χαμηλά και μεσαία ύψη, κοντά σε νησιά, κρίσιμες υποδομές ή ναυτικές μονάδες, όπου ο χρόνος αντίδρασης είναι ελάχιστος και η ανάγκη για πολλές εμπλοκές συνεχόμενα είναι μεγάλη. Το κρίσιμο είναι ότι το APKWS έχει ήδη πιστοποιηθεί και χρησιμοποιείται από AH-64 Apache τόσο και από MH-60R — η ίδια η BAE Systems αναφέρει ότι το κιτ αξιοποιείται από τον U.S. Army σε AH-64 και μάλιστα με πολλαπλές επιβεβαιωμένες επιτυχείς εμπλοκές σε επιχειρήσεις, ενώ η πιστοποίηση σε Apache είχε ξεκινήσει ήδη από τις δοκιμές του 2013 με επιτυχημένες βολές από AH-64D σε απαιτητικά προφίλ πτήσης.
Αυτό σημαίνει ότι το Apache δεν είναι μόνο πλατφόρμα Hellfire ή πυροβόλου 30mm ή το Romeo πλατφόρμα με ανθυποβρυχιακά όπλα, αλλά μπορούν να μεταφέρουν και μεγάλο αριθμό φθηνών κατευθυνόμενων ρουκετών 70 χλστ. για στοχευμένες αναχαιτίσεις UAV, με πολύ καλύτερη αναλογία κόστους-αποτελέσματος από τους κλασικούς πυραύλους.
Την ίδια ώρα, η πρόσφατη ισραηλινή εμπειρία ανέδειξε στην πράξη πόσο πολύτιμο είναι το Apache στο ρόλο «τελευταίας γραμμής άμυνας» απέναντι σε drones. Ισραηλινές πηγές περιγράφουν επιχειρήσεις τον Ιούνιο του 2025 όπου Apache της IAF κατέρριπταν μαζικά ιρανικά UAV, ακόμη και με περιστατικό όπου ένα ελικόπτερο κατέρριψε έξι drones μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ το Ynet μιλά συνολικά για εκατοντάδες drones που προσβλήθηκαν από τα πληρώματα ελικοπτέρων στο 12ήμερο των επιχειρήσεων.
Για τα drones των Χούθι, το Ισραήλ έχει επίσης αναδείξει τον ρόλο της αεροπορικής αναχαίτισης σε νότιο τομέα κοντά στο Εϊλάτ, με πολλαπλές εμπλοκές UAV από την ισραηλινή αεράμυνα, γεγονός που ενισχύει τη συνολική εικόνα ότι τα ελικόπτερα μάχης μπορούν να λειτουργούν ως ευέλικτος anti-drone «κυνηγός» όταν το δίκτυο αισθητήρων τα κατευθύνει έγκαιρα πάνω στον στόχο.
Κατά συνέπεια για την ελληνική πλευρά, το μήνυμα είναι σαφές: Apache και Romeo με APKWS σημαίνει μια πρόσθετη, κινητή και οικονομικά βιώσιμη γραμμή άμυνας απέναντι σε UAV/UCAV, που δεν αντικαθιστά τα μαχητικά ή τα επίγεια αντιαεροπορικά, αλλά τα αποσυμφορεί και πολλαπλασιάζει τις διαθέσιμες επιλογές εμπλοκής σε σενάρια κορεσμού.
APKWS ως κύρια anti-drone επιλογή
Οι ρουκέτες APKWS για χρήση από μαχητικά αλλά και ελικόπτερα δεν είναι μια εναλλακτική λύση ανάγκης. Αλλά μια νέα επιχειρησιακή κατηγορία όπλου που απαντά στο πιο πιεστικό ερώτημα της εποχής των drones για πολλές, γρήγορες και φθηνές καταρρίψεις χωρίς να εξαντλείται το οπλοστάσιο.
Το ορόσημο των 100.000 κιτ που ανακοίνωσε η BAE Systems επιβεβαιώνει ότι το πρόγραμμα έχει ωριμάσει πλήρως. Η αμερικανική εμπειρία σε πραγματικές επιχειρήσεις επιβεβαιώνει ότι λειτουργεί και η νέα φάση αναβάθμισης με dual-mode/IR δείχνει ότι το όπλο εξελίσσεται ακριβώς προς την κατεύθυνση που απαιτεί το πεδίο μάχης.
Για την Πολεμική Αεροπορία και συνολικά για τις Ένοπλες Δυνάμεις, που καλούνται να προετοιμαστούν για ένα περιβάλλον με αυξημένη απειλή από τουρκικά UAV και UCAV, το APKWS δεν είναι απλώς ενδιαφέρουσα επιλογή αλλά μια λύση που αξίζει σοβαρή, άμεση και τεχνικά συγκεκριμένη αξιολόγηση.
Η αποτελεσματική anti-drone άμυνα με αντοχή στον χρόνο και στον κορεσμό μπορεί να έρθει και από «έξυπνα», φθηνά, μαζικά διαθέσιμα όπλα που μπορούν να μετατρέψουν κάθε πτήση μαχητικού ή ελικοπτέρου σε αποστολή υψηλού όγκου αναχαιτίσεων.