* Του Κώστα Σαρικά
Η μεγαλύτερη εξοπλιστική δέσμη των τελευταίων δεκαετιών οδηγείται – σύμφωνα με πληροφορίες του Onalert.gr – προς έγκριση στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής την προσεχή Δευτέρα 16 Μαρτίου, καθώς το υπουργείο Εθνικής Άμυνας προωθεί ταυτόχρονα μια σειρά από κρίσιμα προγράμματα που αφορούν και τους τρεις Κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται πέντε μεγάλα προγράμματα:
- ο εθνικός αντιαεροπορικός θόλος ύψους 3 δισ. ευρώ
- η αναβάθμιση των 38 F-16 Block 50 της Πολεμικής Αεροπορίας
- τα έργα υποδομής για την υποδοχή των F-35 στην Ανδραβίδα
- η σύμβαση υποστήριξης για τα μεταφορικά C-27J Spartan και
- δύο συμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό των φρεγατών ΜΕΚΟ του Πολεμικού Ναυτικού
Πρόκειται για προγράμματα που προσεγγίζουν σχεδόν τα 5 δισ. ευρώ και αφορούν την αναδιάρθρωση κρίσιμων επιχειρησιακών τομέων: την αεράμυνα, την αεροπορική ισχύ, τη στρατηγική αερομεταφορά και τη ναυτική ισχύ.
Το πακέτο αυτό αποτελεί ουσιαστικά το επόμενο μεγάλο βήμα του εξοπλιστικού σχεδιασμού μετά την ένταξη των Rafale, των φρεγατών FDI και την απόφαση για την απόκτηση των F-35.
Ο θόλος αεράμυνας των 3 δισ. ευρώ
Το μεγαλύτερο πρόγραμμα αφορά την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας που θα καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας.
Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται η ανάπτυξη ενός δικτυοκεντρικού πλέγματος αισθητήρων, ραντάρ και συστημάτων αναχαίτισης, το οποίο θα λειτουργεί ως ενιαίο σύστημα και θα αποτελεί την άμυνα της χώρας από:
- βαλλιστικούς πυραύλους
- πυραύλους cruise
- μαχητικά
- UAV και loitering munitions
- drones χαμηλού κόστους τύπου Shahed
- επιθέσεις κορεσμού με πολλαπλά μέσα.
Ο θόλος αυτός θα βασίζεται κυρίως σε τρία ισραηλινά συστήματα:
- Spyder
- Barak MX
- David’s Sling
Τα συστήματα αυτά θα λειτουργούν σε συνδυασμό με νέα ραντάρ ELM-2084 AESA, τα οποία θα αποτελούν τη βασική υποδομή έγκαιρης προειδοποίησης και εντοπισμού στόχων.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει αποκαλύψει το OnAlert.gr, τα συστήματα αυτά θα αποτελέσουν τη ραχοκοκαλιά της νέας ελληνικής αντιαεροπορικής ασπίδας.
Spyder: H πρώτη γραμμή άμυνας
Το σύστημα Spyder θα αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας του ελληνικού θόλου.
Πρόκειται για αντιαεροπορικό σύστημα μικρής και μέσης εμβέλειας το οποίο έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση:
- UAV και drones
- αεροσκαφών
- πυραύλων cruise
- ελικοπτέρων
Το Spyder χρησιμοποιεί τους πυραύλους Python-5 και Derby, οι οποίοι έχουν αναπτυχθεί για αεροπορική χρήση αλλά έχουν προσαρμοστεί και σε επίγειες πλατφόρμες.
Το βασικό πλεονέκτημα του συστήματος είναι ο εξαιρετικά μικρός χρόνος αντίδρασης, κάτι που το καθιστά ιδανικό για την αντιμετώπιση αιφνιδιαστικών επιθέσεων από UAV ή loitering munitions.
Barak MX: Η ραχοκοκαλιά της μεσαίας άμυνας
Το δεύτερο επίπεδο του ελληνικού θόλου θα αποτελεί το σύστημα Barak MX.
Πρόκειται για ένα από τα πιο σύγχρονα αντιαεροπορικά συστήματα πολλαπλών ρόλων στον κόσμο.
Το Barak MX διαθέτει πυραύλους διαφορετικής εμβέλειας:
- Barak MR
- Barak LR
- Barak ER
Με εμβέλεια που φτάνει έως και τα 150 χιλιόμετρα, το σύστημα μπορεί να αντιμετωπίσει:
- αεροσκάφη
- UAV
- πυραύλους cruise
- κατευθυνόμενα όπλα
Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του Barak είναι η σπονδυλωτή αρχιτεκτονική, η οποία επιτρέπει την προσαρμογή του συστήματος σε διαφορετικά επιχειρησιακά περιβάλλοντα.
David’s Sling: Η αντιβαλλιστική ομπρέλα
Στην κορυφή της πυραμίδας θα βρίσκεται το σύστημα David’s Sling.
Το σύστημα αυτό αποτελεί την ενδιάμεση λύση μεταξύ παραδοσιακής αεράμυνας και αντιβαλλιστικής άμυνας.
Με τον αναχαιτιστή Stunner, το David’s Sling μπορεί να αντιμετωπίσει:
- βαλλιστικούς πυραύλους
- πυραύλους cruise
- προηγμένα UAV
Το σύστημα λειτουργεί με λογική hit-to-kill, δηλαδή καταστρέφει τον στόχο με άμεση πρόσκρουση χωρίς εκρηκτική κεφαλή.
Αποτελεί ένα από τα πιο προηγμένα αντιπυραυλικά συστήματα στον κόσμο και καλύπτει το κενό μεταξύ της κλασικής αεράμυνας και της καθαρής αντιβαλλιστικής άμυνας.
Τα ραντάρ ELM-2084
Κομβικό ρόλο στον ελληνικό θόλο θα έχουν τα ραντάρ ELM-2084 AESA.
Τα ραντάρ αυτά έχουν δυνατότητα:
- εντοπισμού βαλλιστικών πυραύλων
- ταυτόχρονης παρακολούθησης εκατοντάδων στόχων
- καθοδήγησης πυραύλων αναχαίτισης.
Το ίδιο ραντάρ χρησιμοποιείται ήδη από το σύστημα Iron Dome του Ισραήλ.
Το ελληνικό Command and Control
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το σύστημα διοίκησης και ελέγχου αναμένεται να αναπτυχθεί από ελληνικές εταιρείες.
Ο στόχος είναι η δημιουργία ενός εθνικού συστήματος διαχείρισης της αεράμυνας που θα μπορεί να διασυνδέει όλα τα υφιστάμενα συστήματα των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το σύστημα θα λειτουργεί ως κόμβος διαχείρισης δεδομένων από:
- επίγεια ραντάρ
- ιπτάμενα ραντάρ
- πλοία του Πολεμικού Ναυτικού
- αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας
- δορυφορικά συστήματα επιτήρησης.
Η δημιουργία ενός τέτοιου δικτύου θεωρείται κρίσιμη για την αντιμετώπιση κορεστικών επιθέσεων με UAV ή πυραύλους.
Αναβάθμιση των F-16 Block 50
Ένα ακόμη σημαντικό πρόγραμμα που οδηγείται προς έγκριση αφορά την αναβάθμιση των 38 F-16 Block 50 της Πολεμικής Αεροπορίας. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Αεροπορικού Επιτελείου, το πρόγραμμα θα κοστίσει περίπου 1,1 δισ. ευρώ.
Η αναβάθμιση θα μετατρέψει τα αεροσκάφη σε διαμόρφωση Viper, ενισχύοντας σημαντικά τις δυνατότητές τους.
Το πρόγραμμα αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της Πολεμικής Αεροπορίας για τη δημιουργία ενός στόλου 121 F-16 Viper, ο οποίος θα αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής αεροπορικής ισχύος.
Τα Block 50 υπηρετούν στην 111 Πτέρυγα Μάχης στη Νέα Αγχίαλο και αποτελούν εδώ και χρόνια βασικό στοιχείο των αποστολών αναχαίτισης και κυρίως κρούσης.
Η αναβάθμισή τους δεν αποτελεί απλώς τεχνική παρέμβαση αλλά επανατοποθέτηση του ρόλου τους στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον.
Τι θα περιλαμβάνει η αναβάθμιση
Η αναβάθμιση θα περιλαμβάνει:
- ραντάρ AN/APG-83 AESA
- νέο mission computer
- σύγχρονα datalinks
- δυνατότητα χρήσης σύγχρονων όπλων ακριβείας.
Το αποτέλεσμα θα είναι η πλήρης διαλειτουργικότητα με τα Rafale και τα μελλοντικά F-35.
Ο στόχος των 200 μαχητικών
Η αναβάθμιση των Block 50 αποτελεί μέρος του συνολικού σχεδιασμού της Πολεμικής Αεροπορίας.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Αεροπορικού Επιτελείου, ο στόλος των μαχητικών θα διαμορφωθεί σταδιακά σε περίπου 200 αεροσκάφη.
Ο πυρήνας θα αποτελείται από:
- 121 F-16 Viper
- 24 Rafale
- 20 + 20 F-35
Ο συνδυασμός αυτός θα μετατρέψει την Πολεμική Αεροπορία μια από τις ισχυρότερες αεροπορικές δυνάμεις στην Ευρώπη.
Τα έργα για τα F-35 στην Ανδραβίδα
Ένα ακόμη σημαντικό πρόγραμμα αφορά τις υποδομές για τα F-35.
Η 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα θα αποτελέσει τη βάση των νέων μαχητικών πέμπτης γενιάς.
Το κόστος των έργων εκτιμάται περίπου στα 290 εκατομμύρια ευρώ.
Οι εργασίες περιλαμβάνουν:
- νέες εγκαταστάσεις συντήρησης
- shelters υψηλής προστασίας
- υποδομές ασφαλείας
- συστήματα κυβερνοασφάλειας
- εγκαταστάσεις υποστήριξης stealth αεροσκαφών.
Τα F-35 απαιτούν υποδομές υψηλής τεχνολογίας, καθώς μεγάλο μέρος των δεδομένων τους διαχειρίζεται μέσω δικτυοκεντρικών συστημάτων.
Η Ανδραβίδα μετασχηματίζεται σε κόμβο αεροπορικής ισχύος
Η επιλογή της Ανδραβίδας δεν είναι τυχαία.
Η βάση φιλοξενεί ήδη:
- το Κέντρο Αεροπορικής Τακτικής
- την άσκηση ΗΝΙΟΧΟΣ
- υποδομές εκπαίδευσης προηγμένων αποστολών.
Με την ένταξη των F-35 η Ανδραβίδα θα εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους αεροπορικούς κόμβους της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η σύμβαση FOS για τα C-27 Spartan
Στη Βουλή οδηγείται και η σύμβαση υποστήριξης για τα μεταφορικά C-27J Spartan. Το κόστος της πενταετούς σύμβασης ανέρχεται σε περίπου 241 εκατομμύρια ευρώ. Στόχος είναι η βελτίωση των διαθεσιμοτήτων των αεροσκαφών.
Τα C-27 αποτελούν κρίσιμο μέσο για:
- μεταφορά προσωπικού
- μεταφορά υλικών
- αεροδιακομιδές
- επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων.
Η έλλειψη ανταλλακτικών τα προηγούμενα χρόνια είχε μειώσει σημαντικά τις διαθεσιμότητες, ενώ η νέα σύμβαση στοχεύει στην πλήρη επαναφορά του στόλου.
Πέρα όμως από τη σύμβαση υποστήριξης (FOS) το πρόγραμμα για τα μεταφορικά C-27J Spartan της Πολεμικής Αεροπορίας περιλαμβάνει και σημαντικές παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού των αεροσκαφών. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει αποκαλύψει το OnAlert, η νέα συμφωνία δεν περιορίζεται μόνο στην προμήθεια ανταλλακτικών και στην τεχνική υποστήριξη, αλλά προβλέπει και εργασίες αναβάθμισης σε κρίσιμα υποσυστήματα των αεροσκαφών, με στόχο την αύξηση της διαθεσιμότητας και τη διατήρηση του στόλου σε πλήρη επιχειρησιακή κατάσταση για τα επόμενα χρόνια.
Οι παρεμβάσεις θα αφορούν κυρίως τα avionics, τα συστήματα αποστολής, την αναβάθμιση λογισμικού και την υποστήριξη των κινητήρων Rolls-Royce AE2100, ενώ προβλέπεται και η ενσωμάτωση νέων δυνατοτήτων που θα επιτρέπουν στα αεροσκάφη να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες επιχειρησιακές απαιτήσεις της Πολεμικής Αεροπορίας.
Στόχος είναι τα C-27 να μπορούν να εκτελούν με μεγαλύτερη αξιοπιστία ένα ευρύ φάσμα αποστολών, όπως:
- μεταφορά προσωπικού και υλικών,
- επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων,
- αεροδιακομιδές, αποστολές έρευνας και διάσωσης αλλά και
- υποστήριξη αποστολών ανθρωπιστικής βοήθειας.
Παράλληλα, με τον εκσυγχρονισμό και τη νέα σύμβαση υποστήριξης επιδιώκεται η δραστική αύξηση των διαθεσιμοτήτων του στόλου, ο οποίος τα προηγούμενα χρόνια αντιμετώπισε σημαντικές δυσκολίες λόγω έλλειψης ανταλλακτικών και καθυστερήσεων στην τεχνική υποστήριξη.
Με την ενεργοποίηση της νέας συμφωνίας η Πολεμική Αεροπορία φιλοδοξεί να επαναφέρει σταδιακά το σύνολο των αεροσκαφών σε πλήρη επιχειρησιακή κατάσταση, ενισχύοντας έτσι σημαντικά τις δυνατότητες στρατηγικής και τακτικής αερομεταφοράς των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Οι δύο συμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό των ΜΕΚΟ
Παράλληλα, στη Βουλή οδηγούνται και δύο συμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό των φρεγατών ΜΕΚΟ 200HN του Πολεμικού Ναυτικού.
Πρόκειται για ένα πρόγραμμα το οποίο θεωρείται απολύτως κρίσιμο για τη διατήρηση της επιχειρησιακής ισχύος του Στόλου έως και τη δεκαετία του 2040, καθώς οι τέσσερις φρεγάτες της κλάσης αποτελούν εδώ και περισσότερα από τριάντα χρόνια τη ραχοκοκαλιά των μονάδων επιφανείας του Πολεμικού Ναυτικού.
Οι φρεγάτες ΥΔΡΑ, ΣΠΕΤΣΑΙ, ΨΑΡΑ και ΣΑΛΑΜΙΣ, που εντάχθηκαν σε υπηρεσία μεταξύ 1992 και 1998, έχουν συμμετάσχει σε δεκάδες επιχειρήσεις και αποστολές στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, η τεχνολογική εξέλιξη των τελευταίων δεκαετιών καθιστά απαραίτητο τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τους ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες απειλές.
Για τον λόγο αυτό το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού έχει διαχωριστεί σε επιμέρους συμβάσεις, ώστε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες και να ξεκινήσει άμεσα η υλοποίησή του.
Οι δύο πρώτες συμβάσεις που οδηγούνται προς έγκριση στη Βουλή αποτελούν ουσιαστικά το πρώτο μεγάλο βήμα για την έναρξη του προγράμματος.
Η σύμβαση για τα ηλεκτρονικά και το σύστημα μάχης
Η πρώτη σύμβαση αφορά το πακέτο των ηλεκτρονικών συστημάτων και κυρίως το νέο Combat Management System των φρεγατών.
Κεντρικό ρόλο έχει η Thales Nederland, η οποία αναλαμβάνει την εγκατάσταση του σύγχρονου συστήματος μάχης TACTICOS, ενός από τα πιο διαδεδομένα και αξιόπιστα συστήματα διαχείρισης μάχης παγκοσμίως.
Το TACTICOS χρησιμοποιείται ήδη σε δεκάδες πολεμικά πλοία σε όλο τον κόσμο και προσφέρει τη δυνατότητα ολοκληρωμένης διαχείρισης αισθητήρων και οπλικών συστημάτων σε ένα πλήρως ψηφιακό περιβάλλον.
Με την εγκατάστασή του οι ελληνικές ΜΕΚΟ θα αποκτήσουν ένα ενιαίο κέντρο επιχειρήσεων το οποίο θα επιτρέπει την ταυτόχρονη παρακολούθηση πολλαπλών στόχων και τη διαχείριση διαφορετικών τύπων απειλών.
Το σημαντικότερο όμως στοιχείο του νέου συστήματος είναι η δυνατότητα πλήρους δικτυοκεντρικής λειτουργίας.
Οι φρεγάτες θα μπορούν να ανταλλάσσουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο με:
- άλλες μονάδες του στόλου
- μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας
- ελικόπτερα ναυτικής συνεργασίας
- ιπτάμενα ραντάρ
- επίγεια κέντρα διοίκησης.
Με τον τρόπο αυτό οι ΜΕΚΟ θα ενταχθούν πλήρως στο σύγχρονο δικτυοκεντρικό επιχειρησιακό περιβάλλον των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Ο ρόλος της ελληνικής SSMART
Στο πρόγραμμα αναβάθμισης σημαντικό ρόλο έχει και η ελληνική εταιρεία SSMART, η οποία είναι πιστοποιημένος συνεργάτης της Thales.
Η SSMART αναλαμβάνει την εγκατάσταση και ολοκλήρωση των νέων συστημάτων πάνω στα πλοία, λειτουργώντας ως integrator των ηλεκτρονικών που θα προμηθεύσει η Thales.
Η συμμετοχή της ελληνικής εταιρείας στο πρόγραμμα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ενισχύει την εγχώρια αμυντική βιομηχανία και δημιουργεί τεχνογνωσία στον τομέα της ολοκλήρωσης ναυτικών συστημάτων.
Στο σχήμα υλοποίησης του προγράμματος συμμετέχει επίσης η ελληνική εταιρεία HYDRUS Engineering, η οποία θα συνδράμει στις εργασίες εγκατάστασης και πιστοποίησης των νέων συστημάτων.
Η εμπλοκή ελληνικών εταιρειών στο πρόγραμμα αποτελεί πάγια απαίτηση του Πολεμικού Ναυτικού, το οποίο επιδιώκει τη μέγιστη δυνατή συμμετοχή της εγχώριας βιομηχανίας σε μεγάλα εξοπλιστικά έργα.
Οι αναβαθμίσεις στα συστήματα των φρεγατών
Ο εκσυγχρονισμός των ΜΕΚΟ θα περιλαμβάνει σημαντικές παρεμβάσεις στα ηλεκτρονικά και στα οπλικά συστήματα των πλοίων.
Μεταξύ άλλων προβλέπεται:
Νέο σύστημα μάχης TACTICOS
Το νέο CMS θα επιτρέψει την ολοκληρωμένη διαχείριση αισθητήρων και όπλων και θα αντικαταστήσει τα παλαιότερα συστήματα που βρίσκονται σήμερα σε υπηρεσία.
Αναβάθμιση αισθητήρων
Οι φρεγάτες θα αποκτήσουν βελτιωμένες δυνατότητες εντοπισμού στόχων τόσο στον αέρα όσο και στη θάλασσα.
Νέα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου
Η ενίσχυση των δυνατοτήτων ηλεκτρονικού πολέμου θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για την αντιμετώπιση σύγχρονων απειλών όπως:
- drones
- πυραύλους cruise
- επιθέσεις κορεσμού
Βελτιωμένη αντιαεροπορική άμυνα
Οι φρεγάτες θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τους πυραύλους ESSM, ενώ η αναβάθμιση θα επιτρέψει την πλήρη αξιοποίηση των νεότερων εκδόσεων του πυραύλου.
Οι παρεμβάσεις θα περιλαμβάνουν:
- νέα ηλεκτρονικά συστήματα
- αναβάθμιση αισθητήρων
- νέο σύστημα μάχης
- εκσυγχρονισμό ραντάρ
- αναβάθμιση συστημάτων αυτοπροστασίας.
Οι τέσσερις φρεγάτες ΜΕΚΟ αποτελούν σήμερα έναν από τους βασικούς πυλώνες του στόλου. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να εγκριθεί υπογραφεί μια ακόμα μεγάλη σύμβαση που αφορά τις εργασίες που θα πραγματοποιηθούν για τις φρεγάτες στο Ναυπηγείο Σκαραμαγκά
Ένα νέο δόγμα άμυνας
Τα προγράμματα που οδηγούνται προς έγκριση δεν αποτελούν απλώς εξοπλιστικές κινήσεις.
Αποτελούν μέρος ενός νέου δόγματος άμυνας που βασίζεται σε:
- δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις
- πολυεπίπεδη αεράμυνα
- αεροπορική υπεροχή
- ισχυρό Στόλο επιφανείας.
Η φιλοσοφία αυτή αντανακλά την ανάγκη αντιμετώπισης ενός περιβάλλοντος όπου οι απειλές εξελίσσονται με μεγάλη ταχύτητα.
Η ανάπτυξη UAV, drones και πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς έχει αλλάξει δραστικά τη μορφή του πολέμου.
Το μεγαλύτερο εξοπλιστικό άλμα τις τελευταίες δεκαετίες
Με συνολικό κόστος που πλησιάζει 5 δισ. ευρώ, τα προγράμματα αυτά αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα εξοπλιστικά πακέτα της τελευταίας εικοσαετίας.
Σε συνδυασμό μεταξύ άλλων με:
- τα Rafale
- τις φρεγάτες FDI
- τα F-35
- τους πολλαπλούς εκτοξευτές PULS
- τα ελικόπτερα Romeo
- τα ελικόπτερα Black Hawk
- τα Spike Nlos
- την αναβάθμιση των Apache A
- την απόκτηση drones και loitering munition
διαμορφώνουν ένα νέο επιχειρησιακό περιβάλλον και εκτινάσσουν κατακόρυφα την ισχύ των Ενόπλων Δυνάμεων.