Σε μια πολύ πιο φιλόδοξη διαμόρφωση από αυτή με την οποία υπηρετούν σήμερα στο ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό σχεδιάζει το ελληνικό Επιτελείο να εντάξει στον Στόλο τις δύο φρεγάτες FREMM κλάσης Bergamini, Carlo Bergamini και Virginio Fasan. Η πρόθεση του Πολεμικού Ναυτικού δεν περιορίζεται στην απόκτηση δύο εξαιρετικά αξιόμαχων μεταχειρισμένων μονάδων, αλλά προβλέπει την αναβάθμισή τους με επιπλέον κάθετους εκτοξευτές Sylver A70, ώστε τα πλοία να αποκτήσουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν όπλα στρατηγικής κρούσης.
Πρόκειται για μια επιλογή η οποία, εφόσον υλοποιηθεί όπως σχεδιάζεται, αλλάζει σημαντικά τον επιχειρησιακό χαρακτήρα των δύο FREMM και τις μετατρέπει από ισχυρές φρεγάτες πολλαπλών ρόλων σε μονάδες με δυνατότητα προβολής ισχύος σε πολύ μεγάλες αποστάσεις.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τις δηλώσεις του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια στη Ρώμη, όπου Ελλάδα και Ιταλία οριστικοποίησαν τη συμφωνία για τις δύο πρώτες FREMM. Το ενδιαφέρον της Αθήνας δεν σταματά σε αυτές.
Η ελληνική πλευρά εξετάζει πλέον την απόκτηση επιπλέον πλοίων και μάλιστα νεότερης και πιο σύγχρονης διαμόρφωσης, με τις FREMM να προορίζονται σταδιακά να καλύψουν το τεράστιο κενό που αφήνει η απόσυρση των φρεγατών τύπου S.
Επιπλέον Sylver A70 – Η μεγάλη αλλαγή στη διαμόρφωση
Σύμφωνα με πληροφορίες, το Πολεμικό Ναυτικό έχει ήδη εξετάσει τεχνικά τη δυνατότητα εγκατάστασης πρόσθετων κάθετων εκτοξευτών στις δύο ιταλικές φρεγάτες. Η μελέτη καταλήγει ότι η παρέμβαση είναι τεχνικά εφικτή, καθώς υπάρχει διαθέσιμος χώρος στο πρωραίο τμήμα των πλοίων, μπροστά από τους υφιστάμενους εκτοξευτές των αντιαεροπορικών όπλων.
Η επιλογή που προκρίνεται αφορά Sylver A70 και όχι απλώς την προσθήκη επιπλέον κελιών για αντιαεροπορικούς πυραύλους. Και αυτή ακριβώς η λεπτομέρεια έχει ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία.
Ο A70 είναι η βαθύτερη έκδοση της οικογένειας Sylver και επιτρέπει την αξιοποίηση πυραύλων σημαντικά μεγαλύτερων διαστάσεων, ανοίγοντας τον δρόμο για όπλα στρατηγικής κρούσης. Με αυτόν τον τρόπο οι ελληνικές FREMM θα μπορούν μελλοντικά να αποτελέσουν φορείς όπλων μεγάλου βεληνεκούς, ανάλογα φυσικά με την τελική επιλογή πυραύλου και τις συμφωνίες που θα ακολουθήσουν.
Η συγκεκριμένη κατεύθυνση συνδέεται άμεσα με τη συνολικότερη φιλοσοφία που ακολουθεί πλέον το Πολεμικό Ναυτικό, ώστε οι νέες κύριες μονάδες επιφανείας να μην περιορίζονται στην άμυνα του ίδιου του πλοίου ή της ναυτικής δύναμης στην οποία συμμετέχουν, αλλά να έχουν δυνατότητα να επηρεάζουν το επιχειρησιακό περιβάλλον σε βάθος.
Με άλλα λόγια, ο Στόλος περνά σταδιακά από τη λογική της πλατφόρμας που μεταφέρει αισθητήρες και όπλα για να πολεμήσει στη θάλασσα, στη λογική της μονάδας κρούσης, η οποία αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου δικτυοκεντρικού συστήματος και μπορεί να πλήξει στόχους εκατοντάδες ή ακόμη και πάνω από χίλια χιλιόμετρα μακριά, ανάλογα με το όπλο που θα επιλεγεί.
CAPTAS-4 και στη Bergamini
Ταυτόχρονα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο. Η Virginio Fasan είναι η ανθυποβρυχιακή έκδοση της ιταλικής FREMM, ενώ η Carlo Bergamini είναι General Purpose.
Ο σχεδιασμός του Πολεμικού Ναυτικού προβλέπει την εγκατάσταση συστήματος μεταβλητού βάθους CAPTAS-4 και στην Carlo Bergamini, ώστε και οι δύο ελληνικές FREMM να διαθέτουν εξαιρετικά υψηλές δυνατότητες εντοπισμού υποβρυχίων.
Η επιλογή μόνο τυχαία δεν είναι. Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον ανθυποβρυχιακών επιχειρήσεων, ενώ η συνεχής ενίσχυση του τουρκικού υποβρυχίου στόλου με Type 214TN αυξάνει τις απαιτήσεις για το Πολεμικό Ναυτικό.
Δύο FREMM με ισχυρές δυνατότητες ASW, σε συνδυασμό με τις τέσσερις FDI, τα ελικόπτερα MH-60R Romeo και τα υπόλοιπα μέσα ανθυποβρυχιακού πολέμου, δημιουργούν ένα εξαιρετικά ισχυρό πλέγμα εντοπισμού και αντιμετώπισης υποβρύχιων απειλών.
Από τις δύο στις τέσσερις επιπλέον FREMM
Η πλέον ενδιαφέρουσα διάσταση του σχεδιασμού αφορά, ωστόσο, όσα θα ακολουθήσουν μετά την απόκτηση των Carlo Bergamini και Virginio Fasan.
Ο Νίκος Δένδιας έχει καταστήσει σαφές ότι η συνεργασία με την Ιταλία δεν αντιμετωπίζεται ως μια ευκαιριακή αγορά δύο μεταχειρισμένων πλοίων. Ήδη από τη συμφωνία του 2025 είχε προβλεφθεί η λογική «2+2», ενώ η προοπτική απόκτησης επιπλέον FREMM παραμένει ανοιχτή.
Το ενδιαφέρον του Πολεμικού Ναυτικού στρέφεται μάλιστα σε πλοία πιο σύγχρονης διαμόρφωσης, καθώς το Marina Militare περνά σταδιακά στην επόμενη γενιά της οικογένειας FREMM.
Έτσι, οι δύο πρώτες Bergamini μπορούν να αποτελέσουν μόνο την αρχή ενός πολύ μεγαλύτερου σχεδιασμού. Εφόσον οι συνθήκες, το κόστος και η διαθεσιμότητα ιταλικών μονάδων το επιτρέψουν, η Αθήνα θα επιδιώξει να διευρύνει σημαντικά τον αριθμό των FREMM στον ελληνικό Στόλο.
Ο στόχος είναι οι FREMM να αποτελέσουν μαζί με τις FDI τον βασικό κορμό των μεγάλων μονάδων επιφανείας του Πολεμικού Ναυτικού για τις επόμενες δεκαετίες.
Αντικατάσταση των S και νέα δομή του Στόλου
Το διακύβευμα για το Πολεμικό Ναυτικό δεν είναι η μόνο ποιότητα των νέων πλοίων, αλλά η ανάγκη αντικατάστασης των γερασμένων φρεγατών τύπου S. Πρόκειται για Μονάδες που πρόσφεραν επί δεκαετίες τεράστιο επιχειρησιακό έργο, αλλά πλέον βρίσκονται στο τέλος της επιχειρησιακής τους ζωής.
Οι τέσσερις FDI αλλάζουν ήδη δραματικά την ποιότητα του Στόλου. Οι τέσσερις MEKO 200HN, μετά τον εκσυγχρονισμό τους, θα αποτελέσουν επίσης αξιόπιστες μονάδες πρώτης γραμμής. Όμως απαιτείται μεγαλύτερος αριθμός σύγχρονων πλοίων, ώστε να διατηρηθεί ο αναγκαίος αριθμός κύριων μονάδων επιφανείας.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο μπαίνουν οι FREMM. Η επίσημη συμφωνία προβλέπει ότι η Carlo Bergamini F-590 θα μεταβιβαστεί στην Ελλάδα εντός του πρώτου εξαμήνου του 2028 και η Virginio Fasan F-591 εντός του πρώτου εξαμήνου του 2029. Παράλληλα προβλέπεται αρχική και εν συνεχεία υποστήριξη των πλοίων, αλλά και συμμετοχή ελληνικών ναυπηγείων στις εργασίες συντήρησης και προσαρμογής νέων συστημάτων.
Η συμφωνία στη Ρώμη αφορά τις δύο πρώτες Μονάδες συνολικού κόστους έως 460 εκατ. ευρώ, ένα ποσό εξαιρετικά χαμηλό για δύο πλοία αυτής της κατηγορίας και ηλικίας.
Με τέσσερις FDI, τέσσερις εκσυγχρονισμένες MEKO και έναν αυξανόμενο αριθμό FREMM, το Πολεμικό Ναυτικό μπορεί σταδιακά να αποσύρει τις S χωρίς να υποστεί αριθμητική καθίζηση και, ταυτόχρονα, να περάσει σε έναν Στόλο πολύ υψηλότερων επιχειρησιακών δυνατοτήτων.
Exocet ή Harpoon – Η απόφαση που εκκρεμεί
Ένα ακόμη ζήτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά τους αντιπλοϊκούς πυραύλους των δύο πλοίων.
Το Πολεμικό Ναυτικό δεν έχει ακόμη καταλήξει εάν οι FREMM θα εξοπλιστούν με Exocet ή Harpoon. Και οι δύο επιλογές έχουν συγκεκριμένα πλεονεκτήματα, ενώ και τα δύο όπλα βρίσκονται ήδη στο ελληνικό οπλοστάσιο, γεγονός που περιορίζει σημαντικά το κόστος υποστήριξης και εκπαίδευσης.
Η τελική επιλογή θα συνδεθεί τόσο με τη διαθεσιμότητα πυραύλων όσο και με την επιθυμητή ομοιοτυπία του μελλοντικού Στόλου. Οι FDI χρησιμοποιούν Exocet MM40 Block 3C, ενώ οι MEKO και άλλες ελληνικές μονάδες χρησιμοποιούν Harpoon. Κατά συνέπεια, και οι δύο δρόμοι παραμένουν ανοιχτοί.
Το σημαντικότερο όμως είναι ότι το Πολεμικό Ναυτικό αντιμετωπίζει τις Bergamini ως «ελληνικές» πλατφόρμες που θα προσαρμοστούν στις δικές του επιχειρησιακές απαιτήσεις και όχι απλώς ως πλοία τα οποία θα παραληφθούν αυτούσια από την Ιταλία.
Από φρεγάτες πολλαπλών ρόλων σε μονάδες στρατηγικής κρούσης
Η πιθανή προσθήκη Sylver A70 αποτελεί ίσως το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της φιλοσοφίας. Σε συνδυασμό με την ενίσχυση του ανθυποβρυχιακού εξοπλισμού, την επιλογή αντιπλοϊκού πυραύλου και την ένταξη των πλοίων στο ελληνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου, οι δύο FREMM μπορούν να εξελιχθούν σε εξαιρετικά ισχυρές μονάδες πολλαπλών ρόλων. Και κυρίως σε πλοία τα οποία δεν θα λειτουργούν αυτόνομα.
Η νέα φιλοσοφία του Πολεμικού Ναυτικού προβλέπει δικτύωση των FDI, των FREMM και των εκσυγχρονισμένων MEKO με αεροσκάφη, ελικόπτερα, UAV, παράκτιους αισθητήρες και τα υπόλοιπα μέσα των Ενόπλων Δυνάμεων. Πρόκειται για τη μετάβαση σε έναν Στόλο όπου ο αισθητήρας που εντοπίζει τον στόχο δεν είναι απαραίτητο να βρίσκεται στην ίδια πλατφόρμα με το όπλο που θα τον προσβάλει.
Οι Sylver A70 προσθέτουν σε αυτή την εξίσωση μία ακόμη διάσταση: τη δυνατότητα στρατηγικού πλήγματος από τη θάλασσα. Έτσι, η απόκτηση των δύο Bergamini δεν αποτελεί απλώς μια οικονομικά συμφέρουσα αγορά δύο μεταχειρισμένων φρεγατών. Αποτελεί ένα από τα βασικά κομμάτια της νέας αρχιτεκτονικής του ελληνικού Στόλου.
Οι Carlo Bergamini και Virginio Fasan είναι η αρχή. Εφόσον προχωρήσει και η απόκτηση επιπλέον, νεότερων FREMM, το Πολεμικό Ναυτικό θα διαθέτει έναν κορμό μονάδων επιφανείας που θα συνδυάζει FDI και FREMM, με τις εκσυγχρονισμένες MEKO να συμπληρώνουν τη δύναμη. Έναν Στόλο πολύ μικρότερης μέσης ηλικίας, με ισχυρή αεράμυνα, κορυφαίες ανθυποβρυχιακές δυνατότητες και – για πρώτη φορά – προοπτική πραγματικής στρατηγικής κρούσης από Μονάδες επιφανείας.
