Το «πράσινο φως» του ΚΥΣΕΑ στο πρόγραμμα υποστήριξης και αναβάθμισης των μεταφορικών αεροσκαφών C-27J Spartan, συνολικού ύψους περίπου 241 εκατομμυρίων ευρώ, αποτελεί ένα από τα πλέον κρίσιμα βήματα για τη θωράκιση του στόλου αερομεταφορών της Πολεμικής Αεροπορίας. Ωστόσο, για το Αεροπορικό Επιτελείο η χθεσινή απόφαση δεν αποτελεί το τέλος μιας μακράς διαδικασίας, αλλά ουσιαστικά την έναρξη μιας νέας και εξαιρετικά κρίσιμης φάσης, στην οποία πλέον ο βασικός αντίπαλος είναι ο χρόνος.
Το ζητούμενο από εδώ και πέρα είναι να υπογραφεί η σύμβαση το συντομότερο δυνατόν και ειδικά σε ό,τι αφορά το σκέλος της εν συνεχεία υποστήριξης – Follow On Support – κάθε επιπλέον καθυστέρηση δημιουργεί πραγματικό επιχειρησιακό ρίσκο.
Η προηγούμενη περίοδος υποστήριξης έχει ήδη ολοκληρωθεί εδώ και αρκετούς μήνες και κατά συνέπεια η Πολεμική Αεροπορία βρίσκεται πλέον σε μια μεταβατική περίοδο, την οποία στο Αεροπορικό Επιτελείο δεν θέλουν σε καμία περίπτωση να δουν να παρατείνεται. Έπειτα από μια πολυετή προσπάθεια, οι διαθεσιμότητες των C-27J αυξήθηκαν σημαντικά και η 354 Μοίρα Τακτικών Μεταφορών κατάφερε να αφήσει πίσω τις εποχές κατά τις οποίες ένας μεγάλος αριθμός Spartan παρέμενε καθηλωμένος εξαιτίας προβλημάτων στην τεχνική υποστήριξη και στην εξασφάλιση ανταλλακτικών.
Αυτό ακριβώς το κεκτημένο θέλει τώρα να προστατεύσει η Πολεμική Αεροπορία, καθώς χωρίς συνεχή ροή ανταλλακτικών, τεχνική υποστήριξη και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης βλαβών ακόμη και ένας στόλος που σήμερα εμφανίζει ικανοποιητικές διαθεσιμότητες, μπορεί μέσα σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα να αρχίσει και πάλι να χάνει αεροσκάφη από την καθημερινή επιχειρησιακή δραστηριότητα.
Αγώνας δρόμου μετά την απόφαση του ΚΥΣΕΑ
Η έγκριση του προγράμματος από το ΚΥΣΕΑ αποτελεί ουσιαστικά την πολιτική έγκριση που απαιτούνταν ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την τελική φάση. Από εδώ και πέρα θα πρέπει να κινηθεί η προβλεπόμενη διοικητική και θεσμική διαδικασία, με την απόφαση να περνά μέσω της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και να φτάνει στη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Επενδύσεων και Εξοπλισμών, προκειμένου να ολοκληρωθούν τα απαιτούμενα βήματα για τη σύμβαση.
Στη συνέχεια, η σύμβαση θα πρέπει να περάσει από τον προβλεπόμενο προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου και, εφόσον ολοκληρωθεί χωρίς παρατηρήσεις που θα προκαλούσαν νέα καθυστέρηση, να επιστρέψει ώστε να μπουν οι τελικές υπογραφές.
Στην περίπτωση των C-27J το ζήτημα του χρόνου είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς η νέα FOS δεν αφορά μια μελλοντική ανάγκη, αλλά αεροσκάφη που πετούν σήμερα, εκτελούν αποστολές καθημερινά και χρειάζονται αδιάλειπτη τεχνική και εφοδιαστική υποστήριξη. Για αυτό και η θέση του Αεροπορικού Επιτελείου είναι ξεκάθαρη και υπάρχει άμεση ανάγκη, ώστε οι διαδικασίες να ολοκληρωθούν με τη μεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα προκειμένου να περιοριστεί στο ελάχιστο το διάστημα κατά το οποίο ο στόλος βρίσκεται χωρίς ενεργή σύμβαση υποστήριξης.
Να μη χαθεί ό,τι «χτίστηκε» στις διαθεσιμότητες
Η Πολεμική Αεροπορία γνωρίζει καλύτερα από οποιονδήποτε πόσο δύσκολη ήταν η προηγούμενη περίοδος για τον στόλο των μεταφορικών αεροσκαφών. Τα προβλήματα δεν αφορούσαν μόνο τα C-130 Hercules, αλλά σε διαφορετικές χρονικές περιόδους επηρέασαν σοβαρά και τα C-27J.
Αεροσκάφη τα οποία αποκτήθηκαν για να αποτελέσουν τον ευέλικτο πυλώνα των τακτικών αερομεταφορών βρέθηκαν με χαμηλές διαθεσιμότητες, κυρίως εξαιτίας προβλημάτων στην υποστήριξη και στην έγκαιρη εξασφάλιση ανταλλακτικών. Η εικόνα αυτή τα τελευταία χρόνια άρχισε να αλλάζει και με συστηματική προσπάθεια από τα στελέχη της 354 ΜΤΜ και το τεχνικό προσωπικό της Πολεμικής Αεροπορίας αυξήθηκε σταδιακά ο αριθμός των διαθέσιμων Spartan.
Ακριβώς αυτή η προσπάθεια είναι που δεν πρέπει τώρα να τεθεί σε κίνδυνο. Η διαθεσιμότητα ενός αεροσκάφους δεν είναι κάτι που κατακτάται μία φορά και θεωρείται δεδομένο, αλλά μια καθημερινή διαδικασία η οποία απαιτεί ανταλλακτικά, αναλώσιμα, τεχνική υποστήριξη, προγραμματισμένες επιθεωρήσεις, επισκευές και άμεση αντιμετώπιση των βλαβών. Εάν ένα αεροσκάφος καθηλωθεί περιμένοντας ένα εξάρτημα και στη συνέχεια ακολουθήσει δεύτερο, τα υπόλοιπα διαθέσιμα μέσα αναλαμβάνουν περισσότερες αποστολές και συσσωρεύουν περισσότερες ώρες πτήσης, με αποτέλεσμα να πλησιάζουν γρηγορότερα και αυτά στις δικές τους εργασίες συντήρησης. Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος που σταδιακά συμπιέζει τις διαθεσιμότητες, ακριβώς όπως συνέβαινε σε παλαιότερες περιόδους.
Η FOS ως «γραμμή ζωής» των Spartan
Η έννοια της Follow On Support πολλές φορές αντιμετωπίζεται απλουστευτικά ως αγορά ανταλλακτικών, όμως, στην πραγματικότητα πρόκειται για κάτι πολύ ευρύτερο. Η οργανωμένη υποστήριξη ενός σύγχρονου στρατιωτικού αεροσκάφους περιλαμβάνει την εξασφάλιση ανταλλακτικών και επισκευάσιμων υλικών, τεχνική βοήθεια από τον κατασκευαστή, αντιμετώπιση έκτακτων βλαβών, διαχείριση της παλαιότητας εξαρτημάτων, τεχνικές οδηγίες και πρόσβαση σε οργανωμένη αλυσίδα logistics. Στόχος είναι το αεροσκάφος που παρουσιάζει ένα τεχνικό πρόβλημα να επιστρέφει στην ενεργό δράση στον μικρότερο δυνατό χρόνο και να αποφεύγεται η συσσώρευση καθηλωμένων μέσων.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η υπογραφή της νέας σύμβασης αποτελεί αυτή τη στιγμή την απόλυτη προτεραιότητα. Το Αεροπορικό Επιτελείο θέλει να εξασφαλίσει ότι η αύξηση των διαθεσιμοτήτων που επιτεύχθηκε τα τελευταία χρόνια θα έχει συνέχεια και ότι τα C-27J δεν θα επιστρέψουν στην κατάσταση που είχε καταγραφεί στο παρελθόν. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς πόσα Spartan διαθέτει στα χαρτιά η Πολεμική Αεροπορία, αλλά πόσα από αυτά μπορούν ανά πάσα στιγμή να απογειωθούν και να αναλάβουν αποστολή.
Ο κρίσιμος ρόλος των C-27J στις αερομεταφορές
Η σημασία των C-27J γίνεται αντιληπτή από το εύρος των αποστολών που αναλαμβάνουν. Τα Spartan δεν αποτελούν απλώς μικρότερα μεταγωγικά σε σχέση με τα C-130 ή τα μελλοντικά C-390 Millennium, αλλά μια διαφορετική κατηγορία αεροσκάφους με διαφορετική επιχειρησιακή φιλοσοφία. Έχουν σχεδιαστεί ως tactical airlifters, με δυνατότητα μεταφοράς προσωπικού και υλικών, επιχειρήσεων από μικρότερους ή περιορισμένων δυνατοτήτων διαδρόμους και υποστήριξης στρατιωτικών μονάδων πολύ πιο κοντά στην περιοχή επιχειρήσεων.
Για μια χώρα με τη γεωγραφία της Ελλάδας αυτή η δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το εκτεταμένο νησιωτικό σύμπλεγμα, οι απομακρυσμένες φρουρές, οι μονάδες αυξημένης ετοιμότητας και η ανάγκη γρήγορης μεταφοράς προσωπικού, πυρομαχικών και υλικών δημιουργούν ένα επιχειρησιακό περιβάλλον στο οποίο ένα αεροσκάφος όπως το Spartan έχει ξεχωριστή χρησιμότητα.
Τα C-27J μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μεταφορές προσωπικού και φορτίου, υποστήριξη ασκήσεων, αποστολές αλεξιπτωτιστών και Ειδικών Δυνάμεων, αεροδιακομιδές, μεταφορά τραυματιών, αλλά και αποστολές ανθρωπιστικής βοήθειας και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών.
C-27J και C-390 σε συμπληρωματικούς ρόλους
Η απόφαση για την απόκτηση των νέων C-390 Millennium όχι μόνο δεν μειώνει τη σημασία της αναβάθμισης των C-27J, αλλά αντίθετα κάνει ακόμη πιο ξεκάθαρη τη δομή που θέλει να δημιουργήσει η Πολεμική Αεροπορία στις αερομεταφορές. Οι δύο τύποι είναι συμπληρωματικοί.
Τα C-390 προορίζονται να αναλάβουν το βαρύτερο έργο των μεσαίων και μεγαλύτερης ακτίνας αερομεταφορών, αντικαθιστώντας σταδιακά τον ρόλο που επί δεκαετίες είχαν τα C-130, ενώ τα C-27J θα παραμείνουν ο ευέλικτος πυλώνας των τακτικών μεταφορών.
Δεν υπάρχει επιχειρησιακή λογική να δεσμεύεται ένα μεγάλο C-390 για κάθε αποστολή στην οποία απαιτείται η μεταφορά περιορισμένου αριθμού στελεχών ή μερικών τόνων υλικού. Εκεί βρίσκεται η αξία του C-27J, καθώς επιτρέπει στην Πολεμική Αεροπορία να χρησιμοποιεί κάθε φορά το κατάλληλο μέσο ανάλογα με το φορτίο, την απόσταση, τον προορισμό και τις δυνατότητες του αεροδρομίου στο οποίο πρέπει να επιχειρήσει.
Έτσι δημιουργείται ένας στόλος δύο διαφορετικών αλλά αλληλοσυμπληρούμενων επιπέδων, με τα C-390 να αναλαμβάνουν τις βαρύτερες αποστολές και τα Spartan να αποτελούν το βασικό εργαλείο των τακτικών αερομεταφορών.
Ο δεύτερος πυλώνας της αναβάθμισης
Το πρόγραμμα των περίπου 241 εκατ. ευρώ, όμως, δεν περιορίζεται στην υποστήριξη. Ο δεύτερος και μακροπρόθεσμα εξίσου σημαντικός πυλώνας αφορά το πρόγραμμα αναβάθμισης των C-27J και ειδικότερα τον εκσυγχρονισμό των avionics. Εδώ βρίσκεται ουσιαστικά η απάντηση στο ερώτημα πώς τα ελληνικά Spartan θα μπορέσουν να παραμείνουν αξιόμαχα και πλήρως υποστηρίξιμα για πολλά ακόμη χρόνια, καθώς τα αεροσκάφη διαθέτουν σημαντικό υπόλοιπο επιχειρησιακής ζωής και το βασικό ζήτημα δεν αφορά την ίδια την πλατφόρμα αλλά την παλαιότητα συγκεκριμένων ηλεκτρονικών συστημάτων.
Καθώς περνούν τα χρόνια, ηλεκτρονικά εξαρτήματα παλαιότερης γενιάς σταματούν να παράγονται, η υποστήριξή τους γίνεται δυσκολότερη και ακριβότερη και τα διαθέσιμα αποθέματα μειώνονται.
Το φαινόμενο της τεχνολογικής απαξίωσης, γνωστό ως obsolescence, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν ένα κατά τα άλλα αξιόπιστο αεροσκάφος σε αυξανόμενο κόστος υποστήριξης και μειωμένη διαθεσιμότητα. Για αυτό και η αναβάθμιση των avionics δεν αποτελεί μια προαιρετική βελτίωση, αλλά επένδυση που συνδέεται άμεσα με την επιχειρησιακή βιωσιμότητα του στόλου.
Νέο cockpit και σύγχρονα ηλεκτρονικά
Η κατεύθυνση του εκσυγχρονισμού έχει ήδη αποτυπωθεί στα αντίστοιχα προγράμματα της Leonardo για τον τύπο και αφορά μετάβαση σε σύγχρονη αρχιτεκτονική avionics, νέο Flight Management System, σύγχρονες ψηφιακές οθόνες, ανανεωμένα συστήματα επικοινωνιών και δυνατότητα ενσωμάτωσης νεότερων συστημάτων αυτοπροστασίας. Αντίστοιχο πρόγραμμα έχει επιλέξει και η Ιταλική Πολεμική Αεροπορία, με τη Leonardo να έχει ανακοινώσει πακέτο που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, νέο Mission Computer, Flight Management System, νέα Head-Up και Head-Down Displays και αναβαθμισμένα συστήματα επικοινωνιών και αυτοπροστασίας.
Για την ελληνική Πολεμική Αεροπορία η μετάβαση σε μια σύγχρονη αρχιτεκτονική cockpit σημαίνει πολύ περισσότερα από την αντικατάσταση παλαιότερων οθονών. Σημαίνει μεγαλύτερη αξιοπιστία των ηλεκτρονικών, καλύτερη επίγνωση κατάστασης για το πλήρωμα, μικρότερο φόρτο εργασίας, σύγχρονη πλοήγηση και επικοινωνίες και κυρίως δυνατότητα το αεροσκάφος να παραμείνει τεχνολογικά συμβατό με το περιβάλλον στο οποίο θα επιχειρεί τις επόμενες δεκαετίες.
Το πρώτο Spartan στην Ιταλία και τα υπόλοιπα στην Ελευσίνα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο σχεδιασμός για την υλοποίηση του ελληνικού προγράμματος. Όπως έχει ήδη αναφέρει το OnAlert σε προηγούμενα δημοσιεύματα για την αναβάθμιση των Spartan, το πρώτο ελληνικό C-27J προβλέπεται να μεταβεί στις εγκαταστάσεις της Leonardo στην Ιταλία, όπου θα πραγματοποιηθεί ο πρώτος πλήρης εκσυγχρονισμός και ουσιαστικά θα διαμορφωθεί το πρότυπο πάνω στο οποίο θα ακολουθήσουν τα υπόλοιπα αεροσκάφη.
Το σημαντικό είναι ότι ο σχεδιασμός προβλέπει στη συνέχεια οι εργασίες στα επόμενα C-27J να πραγματοποιηθούν στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Ελευσίνα, με συμμετοχή ελληνικού τεχνικού προσωπικού και τεχνική συνδρομή από την κατασκευάστρια. Πρόκειται για επιλογή ιδιαίτερης σημασίας, καθώς δεν αφορά μόνο το κόστος ή τον χρόνο των εργασιών, αλλά και τη μεταφορά τεχνογνωσίας στην Πολεμική Αεροπορία. Οι Έλληνες τεχνικοί θα αποκτήσουν βαθιά γνώση της νέας διαμόρφωσης, γεγονός που θα αποδειχθεί πολύτιμο στη μελλοντική συντήρηση και υποστήριξη του στόλου.
Το μάθημα του παρελθόντος και το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η περίπτωση των μεταφορικών αεροσκαφών αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του τι συμβαίνει όταν ένα οπλικό σύστημα δεν διαθέτει συνεχή και οργανωμένη υποστήριξη. Ένα αεροσκάφος μπορεί να διαθέτει εξαιρετικές επιχειρησιακές δυνατότητες, όμως χωρίς ανταλλακτικά, τεχνική υποστήριξη και σωστό προγραμματισμό συντήρησης η πραγματική επιχειρησιακή του αξία μειώνεται δραματικά. Το μάθημα αυτό έχει ήδη πληρωθεί ακριβά και ακριβώς για αυτό το Αεροπορικό Επιτελείο επιμένει ότι δεν πρέπει να δημιουργηθεί ξανά ένα μεγάλο κενό υποστήριξης.
Η FOS πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται ως μόνιμη «γραμμή ζωής» του στόλου και όχι ως μια διαδικασία που ενεργοποιείται όταν οι διαθεσιμότητες έχουν ήδη αρχίσει να υποχωρούν. Και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί μετά την απόφαση του ΚΥΣΕΑ η προσοχή στρέφεται αμέσως στην υπογραφή. Η έγκριση των 241 εκατ. ευρώ ήταν απαραίτητη, όμως το πραγματικό αποτέλεσμα θα φανεί όταν η σύμβαση ενεργοποιηθεί και η υποστήριξη αρχίσει να λειτουργεί χωρίς κενά.
Η άμεση ανάγκη για υπογραφές
Μετά το «πράσινο φως» του ΚΥΣΕΑ δεν υπάρχει πλέον χρόνος για καθυστερήσεις. Το πρόγραμμα έχει εγκριθεί, η επιχειρησιακή ανάγκη είναι δεδομένη και η Πολεμική Αεροπορία έχει ξεκαθαρίσει τι χρειάζεται τόσο για τη διατήρηση των σημερινών διαθεσιμοτήτων όσο και για το μέλλον των C-27J. Αυτό που απομένει είναι να κινηθεί γρήγορα η διοικητική αλυσίδα, να ολοκληρωθεί ο φάκελος από τη ΓΔΑΕΕ, να περάσει η σύμβαση από τον προβλεπόμενο προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου και να φτάσει στις τελικές υπογραφές.
Το μεγάλο στοίχημα είναι να μη χαθεί μέσα στους επόμενους μήνες αυτό που χρειάστηκε χρόνια για να ξαναχτιστεί. Τα C-27J έχουν επιστρέψει δυναμικά στην καθημερινότητα των αερομεταφορών, οι διαθεσιμότητες έχουν αυξηθεί και η 354 Μοίρα Τακτικών Μεταφορών έχει αποκτήσει ξανά μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία. Η απόφαση του ΚΥΣΕΑ δημιουργεί πλέον τις προϋποθέσεις ώστε αυτή η πορεία όχι μόνο να συνεχιστεί, αλλά να συνδυαστεί με ένα μεγάλο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού που θα κρατήσει τα Spartan στην πρώτη γραμμή για πολλά ακόμη χρόνια.
Το επόμενο βήμα είναι οι υπογραφές και για το Αεροπορικό Επιτελείο όσο πιο γρήγορα μπουν τόσο μικρότερος θα είναι ο κίνδυνος να επιστρέψουν τα C-27J σε εποχές χαμηλών διαθεσιμοτήτων. Γιατί στη νέα δομή των ελληνικών αερομεταφορών τα αναβαθμισμένα Spartan και τα νέα C-390 Millennium δεν αποτελούν ανταγωνιστικές επιλογές, αλλά τους δύο συμπληρωματικούς πυλώνες πάνω στους οποίους η Πολεμική Αεροπορία σχεδιάζει να στηρίξει τις μεταφορικές της δυνατότητες για τις επόμενες δεκαετίες.
