*του Κώστα Σαρικά
Οι εικόνες με το φρεσκοβαμμένο C-27J με σειριακό αριθμό MSN 4123, το οποίο συντηρήθηκε και παραδόθηκε τις προηγούμενες μέρες από την κατασκευάστρια εταιρεία Leonardo στην Πολεμική Αεροπορία, έρχονται τη στιγμή που μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης το πλέον σημαντικό πρόγραμμα υποστήριξης και εκσυγχρονισμού των πολύτιμων μεταφορικών της Πολεμικής Αεροπορίας.
Πρόκειται για μια απόφαση με ξεκάθαρο επιχειρησιακό αποτύπωμα, καθώς το πρόγραμμα υποστήριξης και εκσυγχρονισμού των μεταφορικών αεροσκαφών C-27J Spartan, συνολικού ύψους 241 εκατ. ευρώ, περιλαμβάνεται στην εξοπλιστική δέσμη των πέντε μεγάλων προγραμμάτων που εγκρίθηκαν από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής.
Για την Πολεμική Αεροπορία το πρόγραμμα των C-27 δεν είναι μία ακόμη σύμβαση μέσα σε ένα ευρύ εξοπλιστικό πακέτο, αλλά μια απόφαση που επηρεάζει άμεσα την καθημερινή επιχειρησιακή ικανότητα των τακτικών αερομεταφορών και ουσιαστικά θα κρίνει αν ο στόλος των Spartan θα συνεχίσει να σηκώνει το βάρος που του αναλογεί και την επόμενη δεκαετία.
Η σημασία του προγράμματος γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ο ρόλος που έχουν αναλάβει τα C-27J τα τελευταία χρόνια. Στην 354 Μοίρα Τακτικών Μεταφορών της 112 Πτέρυγας Μάχης, τα Spartan αποτελούν βασικό πυλώνα των τακτικών αερομεταφορών, με αποστολές που καλύπτουν από μεταφορά προσωπικού και υλικών έως αεροδιακομιδές, υποστήριξη ειδικών επιχειρήσεων και διασύνδεση νησιωτικών ή απομακρυσμένων περιοχών.
Η ίδια η Πολεμική Αεροπορία καταγράφει ως αποστολή της 354 ΜΤΜ την εκτέλεση του κύριου όγκου των αερομεταφορών, ενώ τα C-27J έχουν ήδη αποδειχθεί πολύτιμα σε ένα επιχειρησιακό περιβάλλον όπως το ελληνικό, όπου η ευελιξία, η ταχύτητα αντίδρασης και η δυνατότητα επιχειρήσεων από περιορισμένους διαδρόμους έχουν ξεχωριστή σημασία.
Η πίεση χρόνου για υποστήριξη – εκσυγχρονισμό
Το ζητούμενο για τα C-27 δεν είναι μόνο να συνεχίσουν να πετούν, αλλά να συνεχίσουν να πετούν με ασφάλεια, με υψηλές διαθεσιμότητες και με τεχνολογική επάρκεια, ώστε να μη βρεθούν αντιμέτωπα με τον κίνδυνο επιχειρησιακής απαξίωσης. Το πρόγραμμα των 241 εκατ. ευρώ έρχεται ακριβώς να απαντήσει σε αυτή την ανάγκη, καθώς περιλαμβάνει δύο αλληλένδετα σκέλη.
Το πρώτο είναι η νέα σύμβαση Follow On Support, δηλαδή η τεχνική και υλική υποστήριξη του στόλου για τα επόμενα χρόνια, με στόχο να εξασφαλιστούν ανταλλακτικά, συντήρηση, τεχνική κάλυψη και συνολικά η διατήρηση υψηλών διαθεσιμοτήτων.
Το δεύτερο είναι το Avionics Upgrade Program, το οποίο αφορά τον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρονικών συστημάτων και κυρίως των avionics, τα οποία θεωρούνται πλέον το πιο πιεστικό και κρίσιμο πεδίο παρέμβασης. Η λογική του πακέτου είναι σαφής, καθώς χωρίς αξιόπιστη υποστήριξη δεν μπορεί να σταθεί ένας μακροχρόνιος εκσυγχρονισμός, αλλά και χωρίς αναβάθμιση των avionics δεν αρκεί η υποστήριξη για να κρατήσει τον στόλο επιχειρησιακά βιώσιμο στην επόμενη δεκαετία.
Ακριβώς γι’ αυτό, στο Αεροπορικό Επιτελείο το πρόγραμμα αντιμετωπίζεται ως time critical. Δεν υπάρχει περιθώριο για μεγάλες καθυστερήσεις.
Τα επόμενα βήματα και το χρονοδιάγραμμα εκσυγχρονισμού
Έπειτα από την έγκριση που έδωσε η βουλή, με το επόμενο βήμα να είναι το πράσινο φως από το ΚΥΣΕΑ, ο φάκελος θα προωθηθεί στη ΓΔΑΕΕ για τις τελικές διαπραγματεύσεις με την κατασκευάστρια Leonardo, με στόχο να πέσουν γρήγορα οι υπογραφές, ιδανικά έως τον Σεπτέμβριο.
Η πίεση χρόνου δεν είναι τυπική αλλά συνδέεται με το γεγονός ότι η υποστήριξη πρέπει να ενεργοποιηθεί άμεσα ώστε να διατηρηθούν οι διαθεσιμότητες, αλλά κυρίως με το ότι το AUP είναι κρίσιμο για να μη βρεθούν τα αεροσκάφη μπροστά σε τεχνολογικά αδιέξοδα. Ήδη τα C-27J όσον αφορά τα ηλεκτρονικά τους οδεύουν προς σταδιακή απαξίωση, με αυξανόμενη δυσκολία εύρεσης ανταλλακτικών και τεχνικής υποστήριξης, γεγονός που δημιουργεί πραγματικό κίνδυνο περιορισμών ή ακόμα και καθηλώσεων εάν δεν ληφθούν εγκαίρως αποφάσεις.
Το πρόβλημα επομένως δεν είναι θεωρητικό, αφού τα avionics δεν αποτελούν ένα δευτερεύον σύνολο ηλεκτρονικών βοηθημάτων που απλώς βελτιώνουν τις δυνατότητες του αεροσκάφους. Στην πραγματικότητα είναι ο πυρήνας της ασφαλούς πλοήγησης, της διαχείρισης πτήσης, των επικοινωνιών, της συμμόρφωσης με τα σύγχρονα πρότυπα εναέριας κυκλοφορίας και της διαλειτουργικότητας με τα νεότερα συστήματα διοίκησης και ελέγχου. Όταν αυτά τα υποσυστήματα αρχίζουν να γερνούν τεχνολογικά και η γραμμή υποστήριξης στενεύει, το πρόβλημα μεταφέρεται κατευθείαν στην επιχειρησιακή ζωή του αεροσκάφους.
Με άλλα λόγια, αν δεν προχωρήσει εγκαίρως η αναβάθμιση, τα Spartan μπορεί να διατηρηθούν για κάποιο διάστημα εν κινήσει, αλλά σταδιακά θα αυξάνονται οι δυσκολίες υποστήριξης, ο χρόνος αναμονής, το κόστος και ο κίνδυνος για μειωμένες διαθεσιμότητες. Και αυτό είναι ακριβώς που θέλει να προλάβει τώρα η Πολεμική Αεροπορία.
Τα avionics σηματοδοτούν το τεχνολογικό άλμα
Ήδη η κατασκευάστρια εταιρεία έχει προχωρήσει σε αντίστοιχες κινήσεις αναβάθμισης για άλλους χρήστες του C-27J. Σε επίσημη ανακοίνωσή της το 2023 για το ιταλικό πρόγραμμα αναβάθμισης του στόλου της Aeronautica Militare, η εταιρεία αναφέρει ότι η σύμβαση περιλαμβάνει την ανάπτυξη, ενσωμάτωση, πιστοποίηση και παράδοση νέας διαμόρφωσης avionics για το C-27J, καθώς και την αναβάθμιση γενικών συστημάτων του αεροσκάφους, του συστήματος αυτοπροστασίας και του προσομοιωτή πτήσης.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Leonardo έχει παρουσιάσει ήδη από προηγούμενα χρόνια αναβαθμισμένη baseline για το Spartan με νέα αρχιτεκτονική avionics, σύγχρονες οθόνες, νέο flight management system, αναβαθμισμένα panels, βελτιωμένο weather radar και νέα ηλεκτρονικά που μπορούν να ενσωματωθούν και σε υφιστάμενα αεροσκάφη μέσω retrofit. Αυτό δείχνει ότι η ελληνική απαίτηση δεν είναι θεωρητική, αλλά εδράζεται σε μία ώριμη τεχνολογική κατεύθυνση που ήδη εφαρμόζεται διεθνώς στον ίδιο τύπο.
Για την ελληνική πλευρά αυτό μεταφράζεται σε ένα πολύ πρακτικό συμπέρασμα. Το AUP δεν αποτελεί περιττή πολυτέλεια ούτε κίνηση για να αποκτήσουν τα αεροσκάφη μια κάπως πιο σύγχρονη εικόνα στο cockpit. Είναι παρέμβαση που εξασφαλίζει ότι τα C-27J θα μπορούν να συνεχίσουν να πετούν με τεχνική επάρκεια, με ασφάλεια και με πλήρη επιχειρησιακή χρησιμότητα σε ένα περιβάλλον που αλλάζει.
Η Πολεμική Αεροπορία μπαίνει ήδη σε μια νέα εποχή με τα Rafale, τα F-16 Viper, την προετοιμασία για τα F-35, την αναβάθμιση υποδομών και τη σταδιακή ενίσχυση των δικτύων διοίκησης και ελέγχου. Σε αυτή τη νέα αρχιτεκτονική δυνάμεων δεν μπορεί να υπάρχει ένας στόλος τακτικών μεταγωγικών που θα υπολείπεται τεχνολογικά ή θα στηρίζεται σε ολοένα πιο προβληματική υποστήριξη. Τα Spartan θα εξακολουθήσουν να εκτελούν ζωτικές αποστολές και γι’ αυτό πρέπει να ακολουθήσουν κι αυτά τη μετάβαση στη νέα εποχή.
Ο εκσυγχρονισμός σε Ιταλία και Ελευσίνα
Ιδιαίτερο βάρος έχει και ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται να υλοποιηθεί ο εκσυγχρονισμός. Σύμφωνα πληροφορίες του OnAlert, το πρώτο ελληνικό αεροσκάφος θα μεταβεί στην Ιταλία για να υποβληθεί εκεί στον εκσυγχρονισμό από τη Leonardo. Ουσιαστικά θα λειτουργήσει ως το πρώτο αεροσκάφος-πρότυπο του ελληνικού προγράμματος.
Στη συνέχεια, ο σχεδιασμός προβλέπει ότι τα υπόλοιπα αεροσκάφη θα περάσουν από εκσυγχρονισμό στην Ελευσίνα, ώστε να υπάρξει μεταφορά τεχνογνωσίας και ταυτόχρονα εμπλοκή της εγχώριας τεχνικής βάσης. Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντική πτυχή, διότι δεν περιορίζει το πρόγραμμα στην αγορά υπηρεσίας από το εξωτερικό, αλλά δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε η ελληνική πλευρά να αποκτήσει εμπειρία, τεχνογνωσία και αυξημένες δυνατότητες υποστήριξης για τον αναβαθμισμένο στόλο.
Η Ελευσίνα αποκτά έτσι κομβικό ρόλο όχι μόνο ως βάση επιχειρήσεων αλλά και ως κέντρο τεχνικής επανεκκίνησης του στόλου. Εκεί αναμένεται να εξελιχθεί και ένα δεύτερο εξίσου κρίσιμο σκέλος του προγράμματος και αφορά στην επαναφορά σε πτητική κατάσταση του 7ου αεροσκάφους, το οποίο παραμένει καθηλωμένο εδώ και αρκετά χρόνια.
Ο στόχος, σύμφωνα με τις πληροφορίες και με τη λογική του συνολικού σχεδιασμού, είναι να ξεκινήσουν παράλληλα οι εργασίες ώστε το συγκεκριμένο Spartan να επανενταχθεί στον στόλο και να πετάξει στα τέλη του 2027.
Αν αυτό επιτευχθεί, η Πολεμική Αεροπορία δεν θα έχει απλώς καλύτερα υποστηριζόμενα και εκσυγχρονισμένα αεροσκάφη, αλλά και έναν ενισχυμένο αριθμητικά στόλο. Σε έναν τομέα όπως οι τακτικές αερομεταφορές, κάθε επιπλέον διαθέσιμο αεροσκάφος αυξάνει δυσανάλογα την ευελιξία, μειώνει την καταπόνηση των υπολοίπων και ενισχύει την αντοχή όλου του συστήματος.
Υψηλές διαθεσιμότητες σε βάθος χρόνου
Η διάρκεια του προγράμματος, που υπολογίζεται περίπου στα έξι χρόνια, δείχνει και το μέγεθος της παρέμβασης. Δεν πρόκειται για σύμβαση ταχείας εκτέλεσης λίγων μηνών, αλλά για μακρόπνοο σχέδιο που θα συνοδεύσει τα C-27J στην επόμενη φάση της επιχειρησιακής τους ζωής.
Μέσα σε αυτό το διάστημα θα πρέπει να υλοποιηθούν η νέα υποστήριξη, η αναβάθμιση των αεροσκαφών, η μεταφορά τεχνογνωσίας στην Ελευσίνα, η επαναφορά του καθηλωμένου μέσου και συνολικά η ανασυγκρότηση ενός στόλου που καλείται να παραμείνει αξιόπιστος σε μια περίοδο γενικευμένης αναδιάταξης της Πολεμικής Αεροπορίας. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να υπάρχει ένας στόλος μεταγωγικών στο χαρτί, αλλά να υπάρχει στην πράξη διαθέσιμη δύναμη που να μπορεί να ανταποκρίνεται γρήγορα, ευέλικτα και σταθερά στις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων.
Αξιοπιστία και επένδυση στο μέλλον
Τα ίδια τα χαρακτηριστικά του C-27J εξηγούν γιατί η ΠΑ επιμένει τόσο πολύ στη διατήρησή του ως αξιόπιστης πλατφόρμας. Το Spartan ανήκει στην κατηγορία των ελαφρών/μεσαίων τακτικών μεταγωγικών και έχει σχεδιαστεί ακριβώς για αποστολές όπου απαιτείται επιχειρησιακή ευελιξία, σύντομη απογείωση και προσγείωση, δυνατότητα χρήσης μικρών ή λιγότερο προετοιμασμένων διαδρόμων και μεταφορά φορτίου ή προσωπικού σε σημεία όπου ένα μεγαλύτερο μεταγωγικό δεν είναι πάντα η καλύτερη λύση.
Η Leonardo προβάλλει τον τύπο ως πλατφόρμα πολλαπλών ρόλων που μπορεί να υποστηρίξει tactical airlift, medical evacuation, humanitarian assistance, maritime missions και ευρύτερες αποστολές ISR/C3ISR, κάτι που δείχνει το εύρος δυνατοτήτων της σχεδίασης του. Για την Ελλάδα, σε ένα περιβάλλον με νησιά, αποστάσεις, σύνθετες διακλαδικές ανάγκες και απαίτηση άμεσης ανταπόκρισης, αυτή η επιχειρησιακή λογική ταιριάζει απόλυτα.