Η Λιθουανία αναβάλλει την προγραμματισμένη προμήθεια νέων στρατιωτικών μεταγωγικών αεροσκαφών C-390 και αντ’ αυτού θα εκσυγχρονίσει τον υπάρχοντα στόλο C-27J Spartan για να τον διατηρήσει σε λειτουργία έως το 2036, δήλωσαν αξιωματούχοι μετά από συνεδρίαση του Κρατικού Συμβουλίου Άμυνας στις 27 Ιανουαρίου 2026.
Ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του προέδρου, Ντέιβιντας Ματουλιόνις, δήλωσε στον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Λιθουανίας, LRT, ότι οι συνομιλίες για την μελλοντική απόκτηση μεταγωγικών αεροσκαφών αναμένεται να ξεκινήσουν γύρω στο 2030, ενώ ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Ρομπέρτας Κάουνας, δήλωσε ότι ο τρέχων στόλος θα αναβαθμιστεί ως ενδιάμεση λύση.
Η Λιθουανία είχε προηγουμένως δηλώσει την πρόθεσή της να αποκτήσει τρία μεταγωγικά αεροσκάφη C-390 Millennium από την βραζιλιάνικη εταιρεία Embraer, αλλά αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η αγορά θα απαιτούσε πρόσθετη χρηματοδότηση και ότι οι βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες εξυπηρετούνται καλύτερα με επενδύσεις σε στρατιωτικές υποδομές, σχηματισμό μιας νέας στρατιωτικής μεραρχίας και ανάπτυξη ολοκληρωμένης αεράμυνας.
Η Λιθουανία διαθέτει τρία C-27J Spartan, σε υπηρεσία στην Πολεμική Αεροπορία από το 2006, με το πρώτο αεροσκάφος να παραδίδεται εκείνο το έτος και τα άλλα δύο να φθάνουν το 2008 και το 2009.
Σε πρόσφατες πολιτικές και στρατιωτικές συζητήσεις σχετικά με τις επιλογές αντικατάστασης, τα Spartan της Λιθουανίας περιγράφηκαν ως γερασμένα αεροσκάφη που αντιμετωπίζουν προβλήματα διαθεσιμότητας ανταλλακτικών.
«Ένα σημαντικό μέρος του εξοπλισμού που απαιτείται για αυτά τα αεροσκάφη δεν κατασκευάζεται πλέον, ενώ ένα άλλο μέρος παράγεται και υποστηρίζεται μόνο σε περιορισμένες ποσότητες και θα σταματήσει επίσης να παράγεται στο εγγύς μέλλον», επεσήμανε παλαιότερο ρεπορτάζ της κρατικής τηλεόρασης.
Υπενθυμίζεται ότι σε παράλληλο μονοπάτι βαδίζει και η ελληνική Πολεμική Αεροπορία, καθώς έχει ήδη εγκριθεί από το ΣΑΓΕ ο εκσυγχρονισμός των C-27J, την ώρα που βρίσκονται σε εξέλιξη οι προσφορές για την αντικατάσταση των C‑130H, με το C‑390 Millennium να αποτελεί το μεγάλο φαβορί και τα A‑400M και C-130J να ακολουθούν στην «κούρσα».
Γιατί η επιλογή του C-390 προκάλεσε κριτική
Η Λιθουανία ανακοίνωσε την πρόθεσή της να αποκτήσει τρία αεροσκάφη Embraer C-390 Millennium κατά τη διάρκεια της Αεροπορικής Έκθεσης του Παρισιού τον Ιούνιο του 2025, μετά από προηγούμενη συνεδρίαση του Κρατικού Συμβουλίου Άμυνας, στο πλαίσιο ενός σχεδίου αντικατάστασης των Spartan της.
Τον Αύγουστο του 2025, η Embraer ανακοίνωσε επίσης οκτώ Μνημόνια Συνεργασίας με λιθουανικούς οργανισμούς και εταιρείες για πιθανή μακροπρόθεσμη συνεργασία.
Η σχεδιαζόμενη αγορά του Embraer προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις ως προς το κόστος και τη διαδικασία επιλογής.
Οι βουλευτές της αντιπολίτευσης, Giedrimas Jeglinskas και Laurynas Kasčiūnas, υποστήριξαν ότι ένα προηγούμενο σχέδιο προέβλεπε τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων Spartan αντί της αγοράς νέων αεροσκαφών και ζήτησαν από την Ειδική Υπηρεσία Ερευνών (STT) της Λιθουανίας να αξιολογήσει εάν οι αποφάσεις σχετικά με την επιλογή των Embraer ήταν σύμφωνες με τους κανόνες προμηθειών και εάν υπήρχαν καταχρήσεις εξουσίας.
Η κριτική επικεντρώθηκε στο κατά πόσον το σύνολο απαιτήσεων ευνοούσε έναν μόνο κατασκευαστή. Οι βουλευτές αμφισβήτησαν τη χρήση κινητήρων, υποστηρίζοντας ότι τα περισσότερα στρατιωτικά μεταγωγικά αεροσκάφη στην αγορά είναι ελικοφόρα, και ζήτησαν από τους ερευνητές να ελέγξουν εάν είχε εισαχθεί μια απαίτηση για «τζετ» ως προηγμένη προϋπόθεση προσαρμοσμένη σε έναν προμηθευτή.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις της Λιθουανίας απάντησαν ότι το έγγραφο επιχειρησιακών απαιτήσεων δεν διευκρίνιζε τον τύπο κινητήρα.
Πηγή: Aerotime
