Σε ένα εξαιρετικά συμφέρον deal για το Πολεμικό Ναυτικό εξελίσσεται η απόκτηση των δύο ιταλικών φρεγατών FREMM κλάσης Bergamini, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert το οικονομικό «ταβάνι» της συμφωνίας για τα δύο πλοία μαζί με πακέτο υποστήριξης πέντε ετών διαμορφώνεται στα 460 εκατομμύρια ευρώ.
Πρόκειται για ποσό το οποίο αφορά την απόκτηση των δύο φρεγατών στην κατάσταση στην οποία θα συμφωνηθεί να παραδοθούν στο Πολεμικό Ναυτικό, μαζί με την αρχική αλλά και την εν συνεχεία υποστήριξή τους για μία πενταετία. Και, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, τα 460 εκατ. ευρώ αποτελούν το ανώτατο όριο της διαπραγμάτευσης και όχι κατ’ ανάγκη το τελικό τίμημα. Κατά συνέπεια, όσο οι συζητήσεις μεταξύ Αθήνας και Ρώμης προχωρούν προς την οριστικοποίηση όλων των επιμέρους τεχνικών και οικονομικών παραμέτρων, δεν αποκλείεται το τελικό κόστος να διαμορφωθεί ακόμη χαμηλότερα.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν ληφθεί υπόψη ότι πρόκειται για δύο μεγάλες φρεγάτες περίπου 6.700 τόνων, οι οποίες βρίσκονται σήμερα σε ενεργό υπηρεσία με το ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό και διαθέτουν σύγχρονα ηλεκτρονικά συστήματα, ισχυρούς αισθητήρες, δυνατότητες αεράμυνας περιοχής και ανθυποβρυχιακού πολέμου και υποδομή για επιχειρήσεις μεγάλης διάρκειας σε ανοιχτή θάλασσα.
Το επόμενο μεγάλο ορόσημο έχει ήδη ημερομηνία. Στις 8 Σεπτεμβρίου 2026 στη Ρώμη πρόκειται να υπογραφεί η Εφαρμοστική Ρύθμιση – Implementing Arrangement – μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, η οποία ενεργοποιεί ουσιαστικά το πρόγραμμα πρόσκτησης των δύο πρώτων FREMM. Η υπογραφή θα πραγματοποιηθεί παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, του Ιταλού ομολόγου του Guido Crosetto και των Αρχηγών Ναυτικού Ελλάδας και Ιταλίας. Η Εφαρμοστική Ρύθμιση θα υπογραφεί από τη ΓΔΑΕΕ και την αντίστοιχη ιταλική Διεύθυνση Εξοπλισμών.
Το «ταβάνι» των 460 εκατ. και η πενταετής υποστήριξη
Το οικονομικό σκέλος αποτελεί ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα στοιχεία της συμφωνίας. Οι αρχικές εκτιμήσεις κατά το πρώτο διάστημα των επαφών είχαν τοποθετήσει το κόστος των δύο πλοίων σημαντικά υψηλότερα. Όπως είχε αποκαλύψει το OnAlert ήδη από τα πρώτα στάδια της ελληνικής διερεύνησης, οι συζητήσεις είχαν ξεκινήσει από ποσά που προσέγγιζαν ακόμη και τα 580 εκατ. ευρώ χωρίς φόρτο όπλων, ενώ σε επόμενο στάδιο το κόστος είχε εκτιμηθεί κοντά στα 480 εκατ. ευρώ.
Πλέον, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες του OnAlert τα 460 εκατ. ευρώ αποτελούν το ανώτατο ποσό για την απόκτηση των δύο πλοίων και το πακέτο υποστήριξης πέντε ετών.
Η πενταετής υποστήριξη αποτελεί καθοριστική παράμετρο του deal. Δεν αρκεί για το Πολεμικό Ναυτικό να αποκτήσει δύο φρεγάτες σε ιδιαίτερα ανταγωνιστική τιμή. Το κρίσιμο είναι να εξασφαλιστεί ότι από την πρώτη ημέρα ένταξής τους στον Στόλο θα υπάρχει η απαιτούμενη τεχνική και εφοδιαστική υποστήριξη ώστε να διατηρούν υψηλές επιχειρησιακές διαθεσιμότητες.
Άλλωστε, η ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας αναφέρει ρητά ότι στην Εφαρμοστική Ρύθμιση καθορίζονται τόσο η αρχική όσο και η εν συνεχεία υποστήριξη για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής διαθεσιμότητας των Μονάδων. Παράλληλα, προβλέπεται εγχώρια βιομηχανική συμμετοχή, με ελληνικά ναυπηγεία να εμπλέκονται στις εργασίες συντήρησης, αλλά και στην προσαρμογή νέων συστημάτων στα πλοία.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη αξία, καθώς δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε η υποστήριξη των δύο FREMM να μη μετατραπεί σε μια μόνιμη εξάρτηση από εγκαταστάσεις του εξωτερικού, αλλά σημαντικό μέρος των εργασιών να πραγματοποιείται στην Ελλάδα.
Εκτός των 460 εκατ. ο φόρτος όπλων
Υπάρχει, ωστόσο, μία κρίσιμη παράμετρος καθώς στο ποσό των 460 εκατ. ευρώ δεν περιλαμβάνεται ο φόρτος όπλων των δύο φρεγατών.
Το Πολεμικό Ναυτικό θα αναλάβει να εξοπλίσει τις δύο Μονάδες με βάση τη διαμόρφωση που τελικά θα επιλεγεί. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος για πυραύλους, τορπίλες και πυρομαχικά των πυροβόλων θα αποτελέσει ξεχωριστό κεφάλαιο.
Η συγκεκριμένη επιλογή δίνει πάντως στο Ναυτικό σημαντικό βαθμό ελευθερίας. Αντί να παραλάβει υποχρεωτικά το ιταλικό πακέτο όπλων, μπορεί να προσαρμόσει τις δύο FREMM στα ελληνικά δεδομένα, αξιοποιώντας όπου είναι δυνατόν υφιστάμενα αποθέματα και προχωρώντας σε νέες προμήθειες μόνο εκεί όπου απαιτείται.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι αντιπλοϊκοί πύραυλοι. Οι ιταλικές FREMM χρησιμοποιούν σήμερα Teseo/Otomat Mk2A. Όπως έχει ήδη αναφέρει το OnAlert, ο σχεδιασμός προβλέπει την αφαίρεση των Teseo, με το Πολεμικό Ναυτικό να εξετάζει ως βασική λύση την αξιοποίηση Harpoon από τις φρεγάτες τύπου S, οι οποίες σταδιακά αποσύρονται, ή εναλλακτικά την εγκατάσταση Exocet, ώστε να αυξηθεί η ομοιοτυπία στον νέο Στόλο.
Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από το κόστος, τις διαθέσιμες ποσότητες, τη διάρκεια ζωής των υπαρχόντων όπλων και κυρίως από τη μακροπρόθεσμη διαμόρφωση που επιθυμεί το Ναυτικό.
Αντίστοιχα, ξεχωριστή προμήθεια θα απαιτηθεί για τα πυρομαχικά των πυροβόλων. Ειδικά στην «Carlo Bergamini», το πυροβόλο OTO Melara 127/64 LW αποκτά πραγματικά διαφορετικές δυνατότητες όταν χρησιμοποιεί τα κατευθυνόμενα πυρομαχικά Vulcano, τα οποία επιτρέπουν προσβολές σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. Στα πυροβόλα των 76 χιλιοστών, η αξιοποίηση πυρομαχικών DART προσθέτει μια ιδιαίτερα αποτελεσματική γραμμή άμυνας απέναντι σε εναέριες και αντιπλοϊκές απειλές.
Στο ίδιο πακέτο θα πρέπει να υπολογιστούν και οι απαιτήσεις σε τορπίλες, καθώς και κάθε άλλο αναλώσιμο ή επιχειρησιακό απόθεμα που θα απαιτείται για την πλήρη αξιοποίηση των πλοίων.
Η 8η Σεπτεμβρίου και η συμφωνία στη Ρώμη
Η υπογραφή της 8ης Σεπτεμβρίου αποτελεί ουσιαστικά την επόμενη πράξη μιας διαδικασίας η οποία ξεκίνησε επίσημα στις 29 Σεπτεμβρίου 2025 στη Λα Σπέτσια, όταν Ελλάδα και Ιταλία υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας για ναυτικά θέματα και Δήλωση Προθέσεων για την απόκτηση 2+2 FREMM κλάσης Bergamini.
Με την Implementing Arrangement οριστικοποιούνται πλέον οι νομικοί, οικονομικοί και τεχνικοί όροι για τα δύο πρώτα πλοία.Και για πρώτη φορά το υπουργείο Εθνικής Άμυνας δίνει επίσημα και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα μεταβίβασης.
Η πρώτη φρεγάτα θα είναι η «Carlo Bergamini» F-590, η οποία σύμφωνα με την ανακοίνωση προγραμματίζεται να πωληθεί και να μεταβιβαστεί στην Ελλάδα εντός του πρώτου εξαμήνου του 2028. Θα ακολουθήσει η «Virginio Fasan» F-591, με μεταβίβαση εντός του πρώτου εξαμήνου του 2029.
Το χρονοδιάγραμμα αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, καθώς το Πολεμικό Ναυτικό πίεζε από την αρχή των συζητήσεων για όσο το δυνατόν ταχύτερη παράδοση των δύο Μονάδων. Το OnAlert είχε επανειλημμένα αναφέρει ότι ο στόχος ήταν η πρώτη FREMM να βρίσκεται στην Ελλάδα το 2028, με το χρονοδιάγραμμα να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη δυνατότητα του Marina Militare να αποδεσμεύσει τα πλοία χωρίς να δημιουργήσει κενό στη δική του διάταξη δυνάμεων.Πλέον ο στόχος αυτός αποκτά επίσημη μορφή.
«Carlo Bergamini»: Η General Purpose φρεγάτα
Η Carlo Bergamini F-590 αποτελεί την πρώτη FREMM του ιταλικού Ναυτικού και ανήκει στη διαμόρφωση General Purpose. Παραδόθηκε στο Marina Militare τον Ιούλιο του 2012 και παρά την ηλικία της παραμένει ένα από τα πλέον σύγχρονα πλοία που μπορεί να αποκτήσει μεταχειρισμένα το Πολεμικό Ναυτικό.
Έχει μήκος 144 μέτρα, εκτόπισμα περίπου 6.700 τόνων, σύστημα πρόωσης CODLAG, μέγιστη ταχύτητα περίπου 27 κόμβων και αυτονομία περίπου 6.000 ναυτικών μιλίων με 15 κόμβους.
Η πρόωση CODLAG συνδυάζει αεριοστρόβιλο με ηλεκτροκινητήρες και αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα τόσο ως προς την οικονομία πλεύσης όσο και ως προς τη μείωση του ακουστικού ίχνους.
Στην καρδιά του συστήματος μάχης βρίσκεται το ATHENA, ενώ βασικός αισθητήρας είναι το πολυλειτουργικό AESA KRONOS Grand Naval. Το πλοίο διαθέτει επίσης σύγχρονο ηλεκτρονικό πόλεμο, ζεύξεις δεδομένων και δυνατότητα πλήρους δικτυοκεντρικής λειτουργίας.
Η αντιαεροπορική ισχύς βασίζεται σε 16 κελιά Sylver A50, από τα οποία μπορούν να εκτοξευτούν πύραυλοι Aster 15 και Aster 30.
Το πυροβολικό αποτελεί ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της GP έκδοσης. Η Carlo Bergamini διαθέτει στην πλώρη OTO Melara 127/64 LW, με δυνατότητα χρήσης πυρομαχικών Vulcano, και πυροβόλο 76/62 Super Rapid. Το 127άρι μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον στόχων επιφανείας και ξηράς, ενώ με τα Vulcano η εμβέλεια μπορεί να προσεγγίσει τα 100 χιλιόμετρα.
Διαθέτει επίσης τορπιλοσωλήνες για ελαφρές τορπίλες MU90 και μεγάλο υπόστεγο και ελικοδρόμιο, με δυνατότητα φιλοξενίας δύο ελικοπτέρων. Για το Πολεμικό Ναυτικό, η δυνατότητα συνεργασίας με τα MH-60R Romeo αποτελεί πολλαπλασιαστή ισχύος, καθώς συνδυάζει τους αισθητήρες της φρεγάτας με μία από τις πλέον προηγμένες πλατφόρμες ανθυποβρυχιακού πολέμου.
«Virginio Fasan»: Ο κυνηγός υποβρυχίων
Η δεύτερη φρεγάτα, Virginio Fasan F-591, είναι ακόμη πιο εξειδικευμένη.
Πρόκειται για την πρώτη ιταλική FREMM στη διαμόρφωση Anti Submarine Warfare – ASW. Καθελκύστηκε το 2012 και παραδόθηκε στο ιταλικό Ναυτικό τον Δεκέμβριο του 2013.
Οι βασικές διαστάσεις και οι επιδόσεις είναι αντίστοιχες της Carlo Bergamini: εκτόπισμα περίπου 6.700 τόνων, μήκος 144 μέτρα, ταχύτητα 27 κόμβων και αυτονομία 6.000 ναυτικών μιλίων με 15 κόμβους.
Η μεγάλη διαφορά βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια.Η Fasan διαθέτει ολοκληρωμένη ανθυποβρυχιακή σουίτα με σόναρ γάστρας και κυρίως το CAPTAS-4, ένα από τα ισχυρότερα συρόμενα συστήματα μεταβλητού βάθους που βρίσκονται σήμερα σε υπηρεσία σε ευρωπαϊκά πολεμικά πλοία.
Το CAPTAS-4 επιτρέπει στη φρεγάτα να αναζητά υποβρύχια σε πολύ μεγάλες αποστάσεις και σε διαφορετικά στρώματα του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Σε συνδυασμό με ένα MH-60R και τις δικές του ανθυποβρυχιακές δυνατότητες, η Fasan μπορεί να αποτελέσει μία από τις ισχυρότερες ASW Μονάδες του ελληνικού Στόλου.
Σε αντίθεση με την GP Bergamini, η Fasan δεν διαθέτει το πυροβόλο των 127 χιλιοστών. Φέρει δύο OTO 76/62 Super Rapid, 16 κελιά για Aster 15/30, Teseo στην υφιστάμενη ιταλική διαμόρφωση, τορπίλες MU90 και ειδικά συστήματα ανθυποβρυχιακού πολέμου.
Οι ελληνικές παρεμβάσεις πριν από την ένταξη
Το γεγονός ότι το τίμημα δεν περιλαμβάνει τα όπλα δίνει τη δυνατότητα στο Πολεμικό Ναυτικό να διαμορφώσει τα δύο πλοία σύμφωνα με τις πραγματικές επιχειρησιακές του ανάγκες.
Οι Teseo αναμένεται να αφαιρεθούν και η βασική επιλογή είναι να εξεταστεί η τοποθέτηση Harpoon από τις αποσυρόμενες φρεγάτες τύπου S ή, εφόσον κριθεί επιχειρησιακά και οικονομικά προτιμότερο, Exocet.
Παράλληλα, σύμφωνα με όσα έχει αποκαλύψει το OnAlert στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η προσθήκη CAPTAS-4 και στην Carlo Bergamini, ώστε και οι δύο Μονάδες να διαθέτουν ισχυρή δυνατότητα ανθυποβρυχιακού πολέμου.
Από εκεί και πέρα, ιδιαίτερο βάρος θα δοθεί στη διαλειτουργικότητα με τις FDI, τις εκσυγχρονισμένες MEKO, τα MH-60R και συνολικά το ελληνικό δικτυοκεντρικό περιβάλλον διοίκησης και ελέγχου.
Υπάρχει επίσης η προοπτική ενσωμάτωσης στο μέλλον στρατηγικών όπλων μεγάλης ακτίνας. Ο ίδιος ο υπουργός Εθνικής Άμυνας έχει αναφερθεί δημόσια στη δυνατότητα των Bergamini να φέρουν στρατηγικούς πυραύλους, συνδέοντας τις νέες φρεγάτες με το δόγμα αποτροπής και δυνατότητας κρούσης σε μεγάλες αποστάσεις.
FDI, Bergamini και MEKO – Η νέα ραχοκοκαλιά του Στόλου
Η απόκτηση των δύο ιταλικών FREMM δεν μπορεί να εξεταστεί αποσπασματικά. Αποτελεί μέρος ενός συνολικού σχεδίου ανανέωσης του Στόλου Επιφανείας, το οποίο βασίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες. Στις τέσσερις FDI HN, στις δύο πρώτες Bergamini με προοπτική για επιπλέον Μονάδες και στις τέσσερις εκσυγχρονισμένες MEKO 200HN.
Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας συνδέει πλέον επίσημα τα τρία προγράμματα, κάνοντας λόγο για δημιουργία Πολεμικού Ναυτικού με Μονάδες Κρούσης υψηλών δυνατοτήτων για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Με οικονομικό «ταβάνι» 460 εκατ. ευρώ για δύο πλοία μαζί με πέντε χρόνια υποστήριξης, το Πολεμικό Ναυτικό αποκτά δύο μεγάλες ευρωπαϊκές φρεγάτες πρώτης γραμμής με κόστος που δύσκολα θα μπορούσε να προσεγγιστεί σε οποιαδήποτε λύση νέας ναυπήγησης.
Το επιπλέον κόστος του οπλισμού είναι δεδομένο και θα πρέπει να συνυπολογιστεί στο συνολικό πρόγραμμα. Ωστόσο, ακόμη και έτσι, η δυνατότητα αξιοποίησης υφιστάμενων ελληνικών όπλων, η επιλογή του φόρτου ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες και κυρίως η ένταξη πενταετούς υποστήριξης στο βασικό τίμημα δημιουργούν μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα σχέση κόστους – επιχειρησιακού αποτελέσματος. Και το σημαντικότερο είναι ότι πλέον δεν πρόκειται για ένα θεωρητικό σενάριο.
