Εν αναμονή της παραλαβής της φρεγάτας «ΝΕΑΡΧΟΣ», της δεύτερης ελληνικής FDI, οι νέες πληροφορίες για το σύστημα μάχης SETIS αναδεικνύουν μια λιγότερο ορατή, αλλά καθοριστική πλευρά των νέων πλοίων. Πίσω από το ραντάρ Sea Fire, τους πυραύλους Aster και τα σύγχρονα σόναρ βρίσκεται ο ψηφιακός «εγκέφαλος» που συνδέει τους αισθητήρες με τα όπλα και βοηθά το πλήρωμα να αντιδράσει έγκαιρα. Για το Πολεμικό Ναυτικό, η αξία του αποτυπώνεται στη διαχείριση πολλαπλών απειλών, στην προστασία μιας ναυτικής δύναμης και στη συνεργασία με τον υπόλοιπο Στόλο.
Η ισχύς μιας σύγχρονης φρεγάτας δεν μετριέται μόνο από τον αριθμό των πυραύλων της ή από την απόσταση στην οποία μπορεί να εντοπίσει έναν στόχο. Εξίσου σημαντικό είναι πόσο γρήγορα το πλήρωμα καταλαβαίνει τι συμβαίνει, ξεχωρίζει την πραγματική απειλή και οργανώνει την αντίδρασή του.
Αυτόν τον ρόλο αναλαμβάνει στις FDI το Combat Management System SETIS. Συγκεντρώνει και συνδυάζει τις πληροφορίες των συστημάτων μάχης, παρουσιάζει την τακτική εικόνα στο Κέντρο Πληροφοριών Μάχης και υποστηρίζει τη διαχείριση των όπλων. Με απλά λόγια, βοηθά τη φρεγάτα να λειτουργεί ως ένα ενιαίο επιχειρησιακό σύνολο. Μάλιστα, η Naval Group έχει επιβεβαιώσει ότι το Σύστημα Μάχης των ελληνικών FDI περιλαμβάνει ειδικές δυνατότητες για τις απαιτήσεις του Πολεμικού Ναυτικού. Πρόκειται, επομένως, για εφαρμογή της οικογένειας SETIS προσαρμοσμένη στον εξοπλισμό και στις ανάγκες των ελληνικών πλοίων.
Για τα ελληνικά πληρώματα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Στο Αιγαίο, μια φρεγάτα επιχειρεί ανάμεσα σε νησιά, εμπορικά και επιβατηγά πλοία, αεροσκάφη και ελικόπτερα. Στην Ανατολική Μεσόγειο μπορεί να χρειάζεται να επιτηρεί μια ευρύτερη περιοχή, να συνοδεύει άλλες Μονάδες και να αντιμετωπίζει απειλές από διαφορετικές κατευθύνσεις. Σε αυτές τις συνθήκες, το κρίσιμο είναι να φτάνει στους χειριστές μια εικόνα που μπορούν να κατανοήσουν, να αξιοποιήσουν εγκαίρως και να τη μεταφέρουν άμεσα σε άλλες πλατφόρμες.
Από τον εντοπισμό στην απόφαση
Το Sea Fire προσφέρει στη φρεγάτα στοιχεία για την εναέρια και την επιφανειακή εικόνα. Τα σόναρ Kingklip Mk2 και CAPTAS-4 Compact προσθέτουν πληροφορίες για το υποθαλάσσιο περιβάλλον, ενώ τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου συμπληρώνουν τις δυνατότητες επιτήρησης και αξιολόγησης. Αυτά αποτελούν βασικά στοιχεία του εξοπλισμού που έχει ανακοινώσει η Thales για τις ελληνικές FDI.
Το SETIS είναι ο συνδετικός κρίκος που επιτρέπει την επιχειρησιακή αξιοποίησή τους μέσα από το Κέντρο Πληροφοριών Μάχης. Ένα ενδεικτικό παράδειγμα δείχνει την πρακτική σημασία. Η εμφάνιση μιας επαφής στο ραντάρ δεν σημαίνει από μόνη της ότι πρόκειται για εχθρικό στόχο. Το πλήρωμα πρέπει να εξετάσει την αναγνώριση, την πορεία, την ταχύτητα και τη συμπεριφορά της, μαζί με τις υπόλοιπες διαθέσιμες πληροφορίες.
Το ζητούμενο είναι αυτά τα στοιχεία να παρουσιάζονται με τρόπο που διευκολύνει την αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν πολλές επαφές απαιτούν προσοχή ταυτόχρονα. Έτσι, ο κυβερνήτης και οι αξιωματικοί του Κέντρου Πληροφοριών Μάχης αποκτούν καλύτερη βάση για να αποφασίσουν αν χρειάζεται περαιτέρω παρακολούθηση, αλλαγή της διάταξης ή χρήση όπλων, σύμφωνα με τους κανόνες εμπλοκής.
Τα δευτερόλεπτα που κρίνουν την αντίδραση
Στη σύγχρονη ναυτική μάχη, ο χρόνος ανάμεσα στον εντοπισμό και στην αντίδραση μπορεί να είναι εξαιρετικά περιορισμένος. Ένα βλήμα που πλησιάζει χαμηλά πάνω από τη θάλασσα αφήνει διαφορετικό περιθώριο από ένα αεροσκάφος που παρακολουθείται σε μεγαλύτερη απόσταση. Η επιχειρησιακή αξία ενός ολοκληρωμένου συστήματος μάχης βρίσκεται στην υποστήριξη ολόκληρης αυτής της ακολουθίας: εντοπισμός, αξιολόγηση, απόφαση και αντίδραση. Όσο ταχύτερα σχηματίζεται μια αξιόπιστη εικόνα, τόσο περισσότερο χρόνο διαθέτει το πλήρωμα για να ενεργήσει.
Στην ελληνική διαμόρφωση των FDI, η Naval Group έχει προβλέψει Aster, RAM, πυροβόλο 76 χιλιοστών, Exocet και τορπίλες MU90. Η επιχειρησιακή αξιοποίησή τους συνδέεται με την εγκατάσταση και την πιστοποίηση του αντίστοιχου εξοπλισμού σε κάθε πλοίο. Για την αντιαεροπορική άμυνα, η σημασία είναι εύκολα κατανοητή καθώς οι Aster, το RAM και το πυροβόλο έχουν διαφορετικούς ρόλους και δυνατότητες. Το πλήρωμα χρειάζεται να αξιοποιεί κάθε διαθέσιμο μέσο μέσα στη συνολική αντίδραση της φρεγάτας, λαμβάνοντας υπόψη την απειλή, τον χρόνο και τα αποθέματα πυρομαχικών.
Το SETIS αποτελεί το κεντρικό περιβάλλον που υποστηρίζει αυτή τη διαχείριση. Η παρουσία ισχυρών όπλων αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνοδεύεται από έγκαιρη και σωστά οργανωμένη απόφαση.
Προστασία και για τη ναυτική δύναμη
Η επιχειρησιακή σημασία για το Πολεμικό Ναυτικό εκτείνεται πέρα από την αυτοπροστασία της FDI. Ως πρακτική συνέπεια του συνδυασμού αισθητήρων και αντιαεροπορικών όπλων, οι νέες φρεγάτες μπορούν να αναλαμβάνουν σημαντικό ρόλο στην προστασία μιας ναυτικής δύναμης.
Σε ένα ενδεικτικό σενάριο συνοδείας, η αποστολή περιλαμβάνει και την προστασία των άλλων πλοίων. Το πλήρωμα χρειάζεται να εξετάζει προς ποια μονάδα κατευθύνεται μια απειλή, πώς εξελίσσεται η κατάσταση και ποιες επιλογές αντίδρασης διαθέτει.
Η κοινή παρουσίαση των πληροφοριών βοηθά στην αξιολόγηση της απειλής μέσα στο σύνολο της αποστολής. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για επιχειρήσεις συνοδείας, προστασίας θαλάσσιων μεταφορών και διατήρησης ναυτικής παρουσίας μακριά από τις βάσεις. Η πραγματική έκταση της προστασίας εξαρτάται από τη θέση των πλοίων, τη γεωμετρία της επίθεσης, το είδος των στόχων και τα διαθέσιμα όπλα. Το όφελος για τον ελληνικό σχεδιασμό είναι συγκεκριμένο, καθώς δίνει περισσότερες επιλογές στην οργάνωση και στην προστασία των δυνάμεων που αναπτύσσονται στη θάλασσα.
Πολλαπλές απειλές στο περιβάλλον του Αιγαίου
Η δυσκολότερη περίπτωση είναι η ταυτόχρονη εμφάνιση διαφορετικών απειλών. Αεροσκάφη, κατευθυνόμενα βλήματα, drones και κινήσεις στην επιφάνεια μπορούν να δημιουργήσουν πίεση στους χειριστές, ενώ συνεχίζεται η παρακολούθηση του υποθαλάσσιου χώρου. Σε ένα τέτοιο υποθετικό σενάριο, το πλήρωμα πρέπει να ξεχωρίσει ποια επαφή απαιτεί άμεση αντίδραση και ποια χρειάζεται περαιτέρω παρακολούθηση.
Η εγγύτερη επαφή δεν είναι υποχρεωτικά και η πιο επικίνδυνη. Σημασία έχουν η συμπεριφορά της, η κατεύθυνσή της και ο χρόνος που απομένει μέχρι να απειλήσει μια φίλια Μονάδα. Η οργάνωση των πληροφοριών και η υποστήριξη της αξιολόγησης βοηθούν τους χειριστές να επικεντρώνονται στις κρίσιμες εξελίξεις. Για το ελληνικό περιβάλλον, όπου η πυκνή πολιτική κίνηση προσθέτει δυσκολίες στην αναγνώριση, αυτό αποτελεί ουσιαστικό επιχειρησιακό πλεονέκτημα.
Η αξία στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο
Ανάλογη σημασία έχει η ολοκληρωμένη διαχείριση της πληροφορίας στην αντιμετώπιση υποβρυχίων. Οι αισθητήρες της FDI προσφέρουν διαφορετικές δυνατότητες έρευνας, όμως η υποθαλάσσια εικόνα χρειάζεται συνεχή αξιολόγηση. Μια ένδειξη πρέπει να διερευνηθεί, να συσχετιστεί με προηγούμενα στοιχεία και να εξεταστεί μέσα στις συνθήκες της περιοχής.
Στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, η μορφολογία του βυθού, οι μεταβολές στις συνθήκες διάδοσης του ήχου και η κίνηση άλλων πλοίων επηρεάζουν την έρευνα. Η εμπειρία των χειριστών παραμένει καθοριστική.
Η επιχειρησιακή προέκταση για το Πολεμικό Ναυτικό είναι η καλύτερη οργάνωση της ανθυποβρυχιακής αποστολής και της συνεργασίας με άλλες Μονάδες και ελικόπτερα. Εφόσον οι απαιτούμενες διασυνδέσεις είναι διαθέσιμες, οι πληροφορίες τους μπορούν να υποστηρίξουν τη συνολική εικόνα και τον συντονισμό της έρευνας. Το SETIS βοηθά στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων του πλοίου ως συνόλου. Η ποιότητα του εντοπισμού εξακολουθεί να εξαρτάται από τους αισθητήρες, το περιβάλλον και την εκπαίδευση του πληρώματος.
Η πληροφορία που ενισχύει τον υπόλοιπο Στόλο
Μια καλύτερη εικόνα αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν μπορεί να διαμοιραστεί εγκαίρως. Η πρακτική ωφέλεια από την ανταλλαγή δεδομένων, μέσω διαθέσιμων και συμβατών τακτικών ζεύξεων, είναι η έγκαιρη προειδοποίηση και ο καλύτερος συντονισμός. Μια άλλη Mονάδα μπορεί να ενημερωθεί για μια επαφή, να προσαρμόσει την πορεία της ή να κατευθύνει την επιτήρησή της στην περιοχή ενδιαφέροντος.
Αυτός είναι ένας βασικός τρόπος με τον οποίο οι δυνατότητες μιας FDI μπορούν να ωφελήσουν ευρύτερα τη ναυτική δύναμη. Η ανταλλαγή τακτικής εικόνας, όμως, είναι διαφορετική από τη δυνατότητα βολής με δεδομένα άλλου πλοίου. Η τελευταία απαιτεί συγκεκριμένη τεχνική υποδομή και πιστοποίηση και δεν προκύπτει αυτομάτως από την παρουσία του SETIS. Για το Πολεμικό Ναυτικό, η ουσιαστική επιδίωξη είναι οι FDI να εντάσσονται στις κοινές διαδικασίες του Στόλου, ώστε η πληροφορία τους να υποστηρίζει τις αποφάσεις και των συνεργαζόμενων μονάδων.
Τα drones ως πρόσθετα «μάτια» της φρεγάτας
Τα μη επανδρωμένα μέσα μπορούν να επεκτείνουν την επιτήρηση μιας φρεγάτας. Σε ένα ενδεικτικό σενάριο, ένα εναέριο drone μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση μιας ύποπτης κίνησης πέρα από την άμεση οπτική επαφή του πλοίου. Για να είναι χρήσιμη αυτή η πληροφορία, πρέπει να φτάσει εγκαίρως στους χειριστές και να συνδεθεί με την υπόλοιπη εικόνα.
Η Naval Group περιγράφει την οικογένεια FDI ως σχεδιασμένη για την αξιοποίηση μη επανδρωμένων μέσων και για δικτυωμένες επιχειρήσεις. Για τις ελληνικές φρεγάτες, κάθε συγκεκριμένη δυνατότητα εξαρτάται από τον εγκατεστημένο εξοπλισμό και την ολοκλήρωση της ενσωμάτωσης και της πιστοποίησής του. Η αξία βρίσκεται στην καλύτερη επιτήρηση και αναγνώριση, ώστε το πλήρωμα να διαθέτει περισσότερα στοιχεία πριν αποφασίσει πώς θα ενεργήσει.
Τεχνητή νοημοσύνη και πιο κατανοητή εικόνα
Παράλληλα, η Naval Group εξελίσσει εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και νέους τρόπους παρουσίασης και επεξεργασίας της τακτικής εικόνας. Στο πρόγραμμα SETIS Innovations έχει παρουσιάσει οθόνες αφής, τρισδιάστατες απεικονίσεις και εργαλεία υποστήριξης της απόφασης. Στόχος είναι να διευκολύνεται η εργασία των χειριστών καθώς αυξάνονται ο όγκος των δεδομένων και η πολυπλοκότητα των συστημάτων.
Σε πρακτικούς όρους, τέτοια εργαλεία θα μπορούσαν να βοηθούν στην ταχύτερη ανάδειξη κρίσιμων πληροφοριών και στην κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στις επαφές. Αυτές οι εξελίξεις δείχνουν το περιθώριο μελλοντικής αναβάθμισης. Η παρουσίασή τους δεν επιβεβαιώνει ότι όλες οι λειτουργίες είναι ήδη επιχειρησιακά διαθέσιμες στις ελληνικές FDI. Η τεχνητή νοημοσύνη περιγράφεται ως εργαλείο υποστήριξης των χειριστών. Η ευθύνη της επιχειρησιακής απόφασης παραμένει στην προβλεπόμενη αλυσίδα διοίκησης.
Το πλεονέκτημα πρέπει να αποδίδει στην πράξη
Η ψηφιακή αρχιτεκτονική των FDI και τα δύο πλεονάζοντα κέντρα δεδομένων δημιουργούν τη βάση για ανθεκτική λειτουργία και εξέλιξη των συστημάτων τους. Σύμφωνα με τη Naval Group, η σχεδίαση διευκολύνει την εισαγωγή νέων δυνατοτήτων μέσω αναβαθμίσεων λογισμικού στη διάρκεια της υπηρεσίας των πλοίων. Κάθε αναβάθμιση χρειάζεται τις αντίστοιχες δοκιμές, πιστοποιήσεις και προσαρμογές στην εκπαίδευση.
Για το Πολεμικό Ναυτικό, καθοριστική παραμένει η προετοιμασία των πληρωμάτων. Οι χειριστές πρέπει να γνωρίζουν τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του συστήματος, να αναγνωρίζουν αβεβαιότητες στην εικόνα και να συνεχίζουν την αποστολή όταν υπάρχουν δυσλειτουργίες ή ελλιπείς πληροφορίες.
Μετά τη φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ » η παραλαβή της «ΝΕΑΡΧΟΣ» ενισχύει μια νέα επιχειρησιακή βάση για τον Στόλο για να ακολουθήσουν οι φρεγάτες «ΦΟΡΜΙΩΝ» και «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ». Όλες θα διαθέτουν το CMS SETIS, με δυνατότητες συνεχούς αναβάθμισης.
