*του Κώστα Σαρικά
Μπορεί το 1 εκ. drones που κατασκευάζει κάθε χρόνο η Ουκρανία να δείχνει αριθμός απλησίαστος – άλλωστε βρίσκεται εδώ και τέσσερα χρόνια σε εμπόλεμη κατάσταση και έχει τετραπλάσιο πληθυσμό από την Ελλάδα – ωστόσο κανείς δεν μπορεί να υποτιμήσει την αντίστοιχη προσπάθεια που έχει αρχίσει στη χώρα μας.
Η εικόνα που διαμορφώνεται πλέον στις Ένοπλες Δυνάμεις δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Η μετάβαση στη νέα εποχή του πολέμου δεν είναι θεωρητική, αλλά ήδη υλοποιείται παρά τα προβλήματα με βάση τα διδάγματα στα σύγχρονα πεδία επιχειρήσεων. Από τα 1.000 drones ετησίως, η παραγωγή έχει ήδη εκτιναχθεί στα 4.000, με στόχο τη γεωμετρική αύξηση.
Το σημαντικότερο, όμως, στοιχείο δεν είναι μόνο η ποσότητα αλλά η φιλοσοφία. Η δημιουργία κινητών μονάδων παραγωγής και υποστήριξης drones, που θα συνοδεύουν Σχηματισμούς και Ταξιαρχίες, μετατρέπει το drone από ένα «εργαλείο» σε οργανικό στοιχείο της μάχης. Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα drone kamikaze ή loitering munitions αποκτούν κομβικό ρόλο.
Η νέα πραγματικότητα του πεδίου μάχης
Τα lessons learned στα πεδία των σύγχρονων συγκρούσεων, από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή, έχουν καταδείξει ότι τα drone kamikaze αποτελούν ίσως το πιο προσιτό αλλά και φονικό όπλο του σύγχρονου πεδίου μάχης. Με σχετικά χαμηλό κόστος, υψηλή ακρίβεια και δυνατότητα μαζικής χρήσης, μπορούν να αλλάξουν την ισορροπία ισχύος ακόμη και απέναντι σε ισχυρότερους αντιπάλους.
Η βασική τους αξία δεν βρίσκεται μόνο στην καταστροφή στόχων, αλλά στην ικανότητά τους να επιφέρουν κορεσμό στην άμυνα, να προκαλέσουν σύγχυση, να επιβάλουν συνεχή πίεση και να υποχρεώσουν τον αντίπαλο να καταναλώνει πολύτιμα μέσα για την αντιμετώπισή τους.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα καλείται να ενσωματώσει τα drone kamikaze όχι ως συμπληρωματικό μέσο, αλλά ως βασικό πυλώνα της επιχειρησιακής της αντίληψης.
Έβρος: Το ιδανικό πεδίο για μαζική χρήση
Ο χερσαίος χώρος του Έβρου αποτελεί ίσως το πλέον ενδεικνυόμενο περιβάλλον για την αξιοποίηση drone kamikaze. Η μορφολογία του εδάφους, με τις ανοιχτές εκτάσεις, τα ποτάμια εμπόδια και τα συγκεντρωμένα αξονικά δίκτυα, δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για στοχοποίηση.
Σε ένα σενάριο κρίσης ή σύγκρουσης, οι κύριοι στόχοι θα ήταν:
- Μηχανοκίνητοι σχηματισμοί
- Τεθωρακισμένα
- Πυροβολαρχίες
- Συστήματα αεράμυνας
- Κέντρα διοίκησης
Τα drone kamikaze μπορούν να λειτουργήσουν ως «προωθημένοι αισθητήρες και εκτελεστές» ταυτόχρονα. Μπορούν να εντοπίσουν στόχο, να τον παρακολουθήσουν και να τον πλήξουν χωρίς την ανάγκη ενδιάμεσης εμπλοκής άλλου οπλικού συστήματος.
Το σημαντικότερο πλεονέκτημα στον Έβρο είναι η δυνατότητα μαζικής εκτόξευσης. Μονάδες επιπέδου Λόχου ή Τάγματος μπορούν να διαθέτουν οργανικά drone kamikaze και να τα χρησιμοποιούν σε πραγματικό χρόνο, δημιουργώντας ένα συνεχές πλέγμα απειλής πάνω από τον αντίπαλο.
Αιγαίο: Η διάσταση της νησιωτικότητας
Εάν στον Έβρο τα drone kamikaze αποτελούν εργαλείο επιθετικής ανάσχεσης, στο Αιγαίο μετατρέπονται σε όπλο άμυνας υψηλής ευελιξίας.
Το νησιωτικό περιβάλλον επιβάλλει διαφορετικές απαιτήσεις:
- Μικρές αποστάσεις
- Περιορισμένοι χώροι ανάπτυξης
- Ανάγκη άμεσης αντίδρασης
- Συνεχής επιτήρηση
Σε αυτό το πλαίσιο, τα drone kamikaze μπορούν να προσφέρουν:
– Άμεση αντίδραση σε αποβατικές ενέργειες
Μικρά, ευέλικτα drone μπορούν να πλήξουν αποβατικά μέσα πριν ακόμη προσεγγίσουν τις ακτές.
– Ενίσχυση της αντιαποβατικής άμυνας
Σε συνδυασμό με αντιαρματικά και πυροβολικό, δημιουργούν πολυεπίπεδη άμυνα.
– Στοχοποίηση ναυτικών μονάδων μικρής κλάσης
Ταχύπλοα, σκάφη ειδικών δυνάμεων ή μη επανδρωμένα μέσα μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.
– Αύξηση της επιβιωσιμότητας μικρών φρουρών
Μονάδες σε απομονωμένα νησιά αποκτούν δυνατότητα μακρινού πλήγματος.
Ο κορεσμός ως δόγμα
Η πραγματική ισχύς των drones kamikaze δεν βρίσκεται στη μεμονωμένη χρήση, αλλά στη μαζικότητα. Η δυνατότητα παραγωγής χιλιάδων μονάδων ετησίως, όπως ήδη ανακοινώθηκε, ανοίγει τον δρόμο για ένα νέο δόγμα επιχειρήσεων που αφορά τον κορεσμό.
Σε ένα τέτοιο σενάριο:
- Δεκάδες ή και εκατοντάδες drone εκτοξεύονται ταυτόχρονα
- Διαφορετικά ύψη και διαδρομές δυσκολεύουν την αναχαίτιση
- Ο αντίπαλος αναγκάζεται να καταναλώσει πολύτιμα αντιαεροπορικά μέσα.
Το αποτέλεσμα είναι δυσανάλογο. Ένα φθηνό drone μπορεί να εξουδετερώσει ένα ακριβό οπλικό σύστημα, να αναγκάσει τον αντίπαλο στη χρήση πανάκριβων πυραύλων και να προκαλέσει εκτεταμένες απώλειες προσωπικού γεγονός που συμβάλει αρνητικά στην ψυχολογία του επιτιθέμενου.
Δικτυοκεντρικός πόλεμος και drone kamikaze
Η πλήρης αξιοποίηση των drone kamikaze προϋποθέτει την ένταξή τους σε ένα δικτυοκεντρικό περιβάλλον. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα μέσα, αλλά για κόμβους ενός ευρύτερου συστήματος.
Η διασύνδεση με:
- UAV επιτήρησης
- Ραντάρ
- Μονάδες ηλεκτρονικού πολέμου
- Πυροβολικό και πυραυλικά συστήματα
επιτρέπει τη δημιουργία μιας ενιαίας εικόνας μάχης.
Έτσι, ένα drone kamikaze μπορεί να λάβει δεδομένα στόχου από άλλο αισθητήρα και να εκτελέσει αποστολή με ακρίβεια, μειώνοντας τον χρόνο αντίδρασης. Και ήδη οι Ένοπλες Δυνάμεις δείχνουν σαφή πρόθεση ένταξης τους στο συνολικό δόγμα αποτροπής με τη χρήση τους όχι μόνο από Μονάδες Ειδικών Δυνάμεων και Ειδικών Επιχειρήσεων, αλλά συνολικά από όλες τις Μηχανοκίνητες Μονάδες.
Η σημασία της εγχώριας παραγωγής
Το στοιχείο που βρίσκεται στο επίκεντρο της ελληνικής προσέγγισης είναι η έμφαση στην εγχώρια παραγωγή. Η δυνατότητα κατασκευής, επισκευής και αναβάθμισης drone εντός των Ενόπλων Δυνάμεων προσφέρει κρίσιμα πλεονεκτήματα:
- Αυτονομία σε περίοδο κρίσης
- Ταχεία αναπλήρωση απωλειών
- Προσαρμογή στις επιχειρησιακές ανάγκες
- Μείωση κόστους.
Οι κινητές μονάδες παραγωγής αποτελούν ίσως τη μεγαλύτερη καινοτομία. Η δυνατότητα κατασκευής drone κοντά στο πεδίο μάχης αλλάζει τα δεδομένα της εφοδιαστικής υποστήριξης.
Η πρόκληση των αντι-drone
Όπως τα drone kamikaze αποτελούν απειλή, έτσι και οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις καλούνται να αντιμετωπίσουν αντίστοιχα μέσα. Η ανάπτυξη αντι-drone συστημάτων, όπως ηλεκτρονικά μέσα παρεμβολών, κατευθυνόμενα όπλα ή ακόμη και laser, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση. Η ισορροπία μεταξύ drone και anti-drone θα καθορίσει το αποτέλεσμα στο πεδίο.
Η ενσωμάτωση των drone kamikaze δεν αφορά μόνο την τακτική. Αφορά τη στρατηγική αποτροπή. Ο αντίπαλος που γνωρίζει ότι θα αντιμετωπίσει:
- Μαζικές επιθέσεις από drones
- Συνεχή επιτήρηση
- Άμεση στοχοποίηση
είναι πιο πιθανό να αποθαρρυνθεί από την ανάληψη επιθετικής ενέργειας.
Η αποτροπή δεν βασίζεται πλέον μόνο σε μεγάλα οπλικά συστήματα, αλλά και στην ικανότητα μαζικής, φθηνής και αποτελεσματικής αντίδρασης.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι drone kamikaze θα αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους πολλαπλασιαστές ισχύος για τις Ένοπλες Δυνάμεις. Στον Έβρο, μπορούν να ανατρέψουν την ισορροπία σε ένα συμβατικό πεδίο μάχης. Στο Αιγαίο, ενισχύουν την άμυνα των νησιών και προσφέρουν ευελιξία.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, τα drone kamikaze δεν είναι απλώς ένα ακόμη όπλο. Αλλά ένα φθηνό μέσο αποτροπής εύκολο στη χρήση και εξαιρετικά αποτελεσματικό ειδικά στα χέρια κάθε αμυνόμενου.