Με αφετηρία μια σύγχρονη κανονιοφόρο εκτοπίσματος περίπου 1.000 τόνων, κύριο πυροβόλο και πυραύλους Spike, το Πολεμικό Ναυτικό βάζει τις βάσεις για το εθνικό πλοίο. Ένα εγχείρημα που συνδέει την ανανέωση των Μονάδων καθημερινής παρουσίας στο Αιγαίο με τη δημιουργία ελληνικής δυνατότητας σχεδίασης και ναυπήγησης πολεμικών πλοίων. Στον ευρύτερο ορίζοντα βρίσκεται η ανάπτυξη ενός νέου Ταχέος Περιπολικού Κατευθυνόμενων Βλημάτων, της ελληνικής ΤΠΚ του μέλλοντος.
Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, η προσπάθεια προχωρά μέσω του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας, με το Πολεμικό Ναυτικό να έχει ήδη καταθέσει τις επιχειρησιακές απαιτήσεις του.
Το επόμενο στοιχείο που αναμένεται είναι η αποτύπωση των αναγκών του Λιμενικού Σώματος, ώστε να εξεταστεί εάν μπορεί να προκύψει μια ευρύτερη οικογένεια πλοίων και μια μεγαλύτερη σειρά ναυπηγήσεων. Η αρχική στόχευση είναι συγκεκριμένη και αφορά ένα πλοίο επιπέδου Κανονιοφόρου, με χαρακτηριστικά Περιπολικού Ανοιχτής Θαλάσσης, που θα καλύπτει πραγματικές ανάγκες του Στόλου.
Η αναφορά στο OPV, δηλαδή στο Offshore Patrol Vessel, περιγράφει την κατεύθυνση προς μια πλατφόρμα με δυνατότητα παρατεταμένης παρουσίας στη θάλασσα και προσαρμογής σε διαφορετικές αποστολές.
Μέσω ΕΛΚΑΚ η διαδρομή προς το εθνικό πλοίο
Το ΕΛΚΑΚ αποτελεί τον κεντρικό φορέα μέσα από τον οποίο κινείται το εγχείρημα. Η αρχική σχεδίαση εθνικού πλοίου τύπου κανονιοφόρου/OPV περιλαμβάνεται στον δημόσιο προγραμματισμό του, αποτυπώνοντας τη σύνδεση της αμυντικής καινοτομίας με τις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού.
Η σημασία αυτής της διαδικασίας βρίσκεται στη δυνατότητα να οργανωθεί μια ελληνική αλυσίδα σχεδίασης, ολοκλήρωσης συστημάτων και κατασκευής. Ναυπηγεία, γραφεία μελετών, εταιρείες ηλεκτρονικών και επιχειρήσεις αμυντικής τεχνολογίας μπορούν να βρουν πεδίο συνεργασίας γύρω από ένα πλοίο με σαφώς προσδιορισμένους χρήστες και αποστολές.
Κρίσιμο ζητούμενο είναι η επιχειρησιακή απαίτηση να μετατραπεί σε υλοποιήσιμη ναυπηγική πρόταση. Η επιλογή συστημάτων, η πρόωση, η ηλεκτρική ισχύς, η ευστάθεια και οι προβλέψεις για μελλοντικές προσθήκες πρέπει να εξεταστούν ως ενιαίο σύνολο. Από αυτές τις αποφάσεις θα εξαρτηθούν το κόστος, η υποστήριξη και η δυνατότητα εξέλιξης της σχεδίασης.
Κανονιοφόρος 1.000 τόνων με πυροβόλο και Spike
Στην αρχική κατεύθυνση που εξετάζεται, το εθνικό πλοίο τοποθετείται στην περιοχή των 1.000 τόνων. Ο βασικός οπλισμός, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, περιλαμβάνει κύριο πυροβόλο και πυραύλους της οικογένειας Spike, χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί η τελική διαμόρφωση, το διαμέτρημα του πυροβόλου ή η συγκεκριμένη έκδοση των βλημάτων.
Ο συνδυασμός αυτός δείχνει την πρόθεση για μια Κανονιοφόρο με ισχύ πυρός και ουσιαστική δυνατότητα ένοπλης παρουσίας. Το πυροβόλο θα αποτελεί βασικό οπλικό σύστημα αντίδρασης, ενώ οι Spike θα προσθέτουν δυνατότητα προσβολής επιλεγμένων στόχων με ακρίβεια, ανάλογα με την έκδοση και τον τρόπο ενσωμάτωσής τους στο πλοίο.
Το εκτόπισμα, πάντως, δεν αρκεί από μόνο του για να προσδιορίσει τις επιχειρησιακές δυνατότητες. Καθοριστικό ρόλο θα έχουν οι αισθητήρες, οι επικοινωνίες, η διαχείριση της τακτικής εικόνας και η συνεργασία με άλλες Μονάδες. Ένα πλοίο που επιχειρεί στο Αιγαίο χρειάζεται να εντοπίζει, να αναγνωρίζει και να μεταδίδει πληροφορίες, ώστε η παρουσία του να εντάσσεται στη συνολική λειτουργία του Στόλου.
Συναφής είναι η προσπάθεια του ΕΛΚΑΚ για ανάπτυξη εγχώριου Συστήματος Διαχείρισης Μάχης, με αρχική εφαρμογή σε κανονιοφόρο. Η σχετική πρόσκληση προβλέπει σύνθεση τακτικής εικόνας τόσο τοπικά όσο και ως μέλος δικτύου. Πρόκειται για τεχνολογική κατεύθυνση που μπορεί να υποστηρίξει μελλοντικές ελληνικές ναυπηγήσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη οριστικοποιηθεί η εγκατάστασή του στο εθνικό πλοίο.
Η γέφυρα μεταξύ Περιπολικών και ΤΠΚ
Η νέα Κανονιοφόρος προορίζεται να καλύψει τον χώρο μεταξύ των Περιπολικών και των Ταχέων Περιπολικών Κατευθυνόμενων Βλημάτων. Σε αυτή τη θέση μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη διάρκεια περιπολίας και ισχυρότερη παρουσία από ένα μικρό περιπολικό, αναλαμβάνοντας αποστολές που απαιτούν οπλισμό, επιτήρηση και παραμονή στην περιοχή ενδιαφέροντος.
Για το Πολεμικό Ναυτικό, οι Κανονιοφόροι έχουν ιδιαίτερη αξία στην καθημερινή επιτήρηση του νησιωτικού χώρου. Η συχνή παρουσία κοντά στα νησιά, η αναγνώριση κινήσεων, η μετακίνηση Ομάδων Ειδικών Επιχειρήσεων και η δυνατότητα άμεσης αντίδρασης αποτελούν αποστολές που συνεχίζονται ανεξάρτητα από την ανανέωση των μεγάλων μονάδων επιφανείας.
Η ανάγκη γίνεται εντονότερη καθώς οι παλαιότερες Κανονιοφόροι πλησιάζουν στο τέλος της επιχειρησιακής ζωής τους. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του OnAlert, η αντικατάσταση της παλαιότερης κλάσης αποτελεί βασική παράμετρο του σχεδιασμού.
Το Λιμενικό και η προοπτική μεγαλύτερης παραγωγής
Το Πολεμικό Ναυτικό έχει δώσει τις απαιτήσεις του και αναμένει την πλευρά του Λιμενικού Σώματος, προκειμένου να διερευνηθεί εάν υπάρχουν περιθώρια κοινής σχεδιαστικής βάσης. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να διευρύνει τον αριθμό των πλοίων και να δημιουργήσει καλύτερες προϋποθέσεις για ενιαία γραμμή παραγωγής.
Οι δύο φορείς έχουν διαφορετικές αποστολές και συνεπώς διαφορετικές απαιτήσεις εξοπλισμού. Το Λιμενικό δίνει βάρος στην αστυνόμευση, στον έλεγχο θαλάσσιων συνόρων και στην έρευνα και διάσωση. Το Ναυτικό χρειάζεται μια Μονάδα ενταγμένη σε στρατιωτικό επιχειρησιακό περιβάλλον, με αντίστοιχες απαιτήσεις επικοινωνιών, οπλισμού και επιβιωσιμότητας.
Μια κοινή πλατφόρμα με διαφορετικές εκδόσεις θα μπορούσε να προσφέρει οφέλη σε κατασκευή, ανταλλακτικά και συντήρηση. Ωστόσο, η δυνατότητα αυτή θα κριθεί από τη συμβατότητα των απαιτήσεων. Το ζητούμενο είναι κάθε έκδοση να ανταποκρίνεται στην αποστολή της, διατηρώντας αρκετά κοινά στοιχεία ώστε η συνεργασία να έχει οικονομικό και τεχνικό αποτέλεσμα.
Στον ορίζοντα η νέα ελληνική ΤΠΚ
Η πρώτη Κανονιοφόρος αντιμετωπίζεται ως αφετηρία μιας ευρύτερης προσπάθειας. Ο μελλοντικός στόχος, σύμφωνα με τις πληροφορίες του OnAlert, είναι η εγχώρια ανάπτυξη της νέας ΤΠΚ. Η εμπειρία από τη σχεδίαση, την κατασκευή και τις δοκιμές του αρχικού πλοίου μπορεί να δημιουργήσει τη βάση για αυτό το επόμενο βήμα. Η μετάβαση θα απαιτήσει πρόσθετη μελέτη.
Οι υψηλές ταχύτητες, ο αντιπλοϊκός και αντιαεροπορικός οπλισμός και οι απαιτήσεις μάχης μιας ΤΠΚ επιβάλλουν διαφορετικές επιλογές σε πρόωση, γάστρα και συστήματα. Η κανονιοφόρος μπορεί, όμως, να προσφέρει τεχνογνωσία, εκπαιδευμένο προσωπικό και συνεργασίες που θα αξιοποιηθούν σε μια πιο απαιτητική ναυπήγηση.
Το πρώτο κρίσιμο στοίχημα βρίσκεται επομένως στο πλοίο των 1.000 τόνων. Στόχος είναι να προκύψει μια αξιόπιστη Μονάδα που χρειάζεται ο Στόλος και μπορεί να υποστηριχθεί σε βάθος χρόνου. Η επιτυχία της θα δώσει ουσιαστικό περιεχόμενο στην προοπτική του εθνικού πλοίου και θα επιτρέψει στο Πολεμικό Ναυτικό να σχεδιάσει την επόμενη γενιά μικρών Μονάδων με μεγαλύτερη ελληνική συμμετοχή.
