Με φόντο τις τεταμένες σχέσεις Ευρώπης – ΗΠΑ λόγω της επιθετικής στάσης και πολιτικής που εφαρμόζει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ στην ευρωατλαντική συνεργασία, αρκετοί είναι αυτοί που επισημαίνουν τους κινδύνους στα εξοπλιστικά προγράμματα που επηρεάζουν την ευρωπαϊκή άμυνα, με σημείο αναφοράς τα stealth μαχητικά αεροσκάφη τύπου F-35 που έχουν προμηθευτεί ευρωπαϊκές χώρες.
Για το ζήτημα αυτό μίλησε πρόσφατα ο Ολλανδός υπουργός Άμυνας, κάνοντας μια αμφιλεγόμενη δήλωση ότι ο «εγκέφαλος του υπολογιστή αποστολής» των F-35, συμπεριλαμβανομένων των εξαρτημάτων του που βασίζονται στο cloud, θα μπορούσαν να «χακαριστούν» και πρακτικά να παραβιαστούν από τρίτο μη εξουσιοδοτημένο μέρος, ώστε να δέχεται τις απαραίτητες ενημερώσεις λογισμικού.
«Θα πω κάτι που δεν πρέπει ποτέ να πω, αλλά θα το κάνω ούτως ή άλλως, μπορείτε να κάνετε jailbreak σε ένα F-35 όπως ακριβώς σε ένα iPhone» είπε χαρακτηριστικά ο Γκις Τούινμαν. Με απλά λόγια, ο υπουργός Άμυνας της Ολλανδίας υποστήριξε ότι δίχως την έγκριση των ΗΠΑ, ένα μη εξουσιοδιοτημένο μέρος μπορεί να «παραβιάσει» το πρωτόκολλα και το σύστημα ασφαλείας, για να εγκαταστήσει τις απαραίτητες ενημερώσεις λογισμικού στον υπολογιστή αποστολής και στα λειτουργικά συστήματα του F-35, όπως γίνεται και στα iPhone.
Η συγκυρία της αμφιλεγόμενης αυτής δήλωσης δεν είναι καθόλου τυχαία, αφού το τελευταίο χρονικό διάστημα Ευρωπαίοι αξιμωατούχοι δέχονται πιέσεις για το πως θα μπορούσαν να χειριστούν αποτελεσματικά κρίσιμα ζητήματα ασφάλειας και άμυνας εάν οι ΗΠΑ διακόψουν την υποστήριξη εξοπλισμών, όπως για παράδειγμα τα F-35, που θεωρούνται η «αιχμή του δόρατος» της ευρωπαϊκής αποτροπής, με αρκετές χώρες μέλη της ΕΕ και του NATO, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, να εντάσσονται στο πρόγραμμα προμήθειας και ανάπτυξής τους.
Είναι πλέον ευρέως γνωστό ότι το πρόγραμμα F-35 επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς στην ικανότητα των χωρών – χρηστών να κάνουν αλλαγές στο λογισμικό του αεροσκάφους. Σχεδόν όλα τα F-35 που βρίσκονται σε υπηρεσία σήμερα εγκαθιστούν ενημερώσεις λογισμικού μέσω ενός δικτύου που βασίζεται στο cloud, η αρχική έκδοση του οποίου είναι γνωστή ως Αυτόνομο Σύστημα Πληροφοριών Υποστήριξης – Συντήρησης (ALIS). Ωστόσο, λόγω των προβλημάτων που παρουσίασε το ALIS, είναι πλέον σε εξέλιξη η ανάπτυξη του ODIN (Ολοκληρωμένο Δίκτυο Επιχειρησιακών Δεδομένων) που θα αντικατασταστήσει το ALIS.
Τα δίκτυα αυτά έχουν σχεδιαστεί για να χειρίζονται πολλά περισσότερα από απλές ενημερώσεις λογισμικού και δεδομένα υλικοτεχνικής υποστήριξης, ενώ ακόμα χρησιμοποιούνται για την εισαγωγή δεδομένων αποστολής στα stealth μαχητικά αεροσκάφη – προτού αναπτυχθούν στο πεδίο επιχειρήσεων – που περιέχουν εξαιρετικά ευαίσθητες πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων λεπτομερειών σχετικά με την εχθρική αεράμυνα και άλλα στοιχεία για την λήψη αποφάσεων στο τακτικό επίπεδο.
Παρά το γεγονός ότι η ιδέα του «kill switch» είναι ένας μύθος που έχει καταρριφθεί προ πολλού, εν τούτοις κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι χώρες που διαθέτουν F-35 εξαρτώνται από τις ΗΠΑ για τις ενημερώσεις λογισμικού, των ζωτικής σημασίας δεδομένων – αρχείων αποστολών και του συστήματος υποστήριξης – συντήρησης. Βέβαια, η βαρυσήμαντη δήλωση του Ολλανδού υπουργού Άμυνας, ο οποίος μέχρι στιγμής δεν έχει διαψευστεί είναι ένα «καμπανάκι» για την ευρωπαϊκή αυτονομία στον τομέα άμυνας και ασφάλειας, σε περίπτωση που διακοπεί σε σημαντικό βαθμό η αμερικανική «ομπρέλα» προστασίας.
Την ίδια στιγμή όμως, είναι σαφές πως αν οι ΗΠΑ αποφάσιζαν την διακοπή υποστήριξης και συντήρησης των F-35, τότε αναμφισβήτητα θα έκαναν αδιανόητη ζημιά στα αμερικανικά συμφέροντα και στην φήμη των στρατιωτικών εξοπλισμών που πωλούν στο εξωτερικό. Σε κάθε περίπτωση ο ισχυρισμός του Τούινμαν έχει προκαλέσει αντιδράσει και δεν είναι γνωστό αν είναι προϊόν λανθασμένης ενημέρωσης από κάποιον συνεργάτη του ή αν πρόκειται για «μπλόφα» προκειμένου να ασκήσει πολιτική πίεση στις ΗΠΑ.
Με πληροφορίες από: TWZ / Aviationist