Η παράδοση από τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας των πέντε προεξοπλισμένων blocks για την τρίτη γαλλική FDI επιβεβαιώνει ότι το πρόγραμμα των νέων φρεγατών δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού, αλλά αποκτά ένα ιδιαίτερα σημαντικό βιομηχανικό αποτύπωμα για την Ελλάδα. Η εγχώρια ναυπηγική βιομηχανία συμμετέχει πλέον στην κατασκευή πολεμικών πλοίων όχι μόνο για τον ελληνικό Στόλο, αλλά και για το Marine Nationale, εντασσόμενη στην παραγωγική αλυσίδα ενός από τα σημαντικότερα ευρωπαϊκά ναυτικά προγράμματα.
Ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την ελληνική συμμετοχή στο πρόγραμμα των φρεγατών FDI ολοκληρώθηκε, με τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας να παραδίδουν ακόμη τέσσερα προεξοπλισμένα τμήματα – blocks – τα οποία προορίζονται για την τρίτη γαλλική φρεγάτα FDI και έβδομη συνολικά του προγράμματος.
Τα τέσσερα τμήματα αναχώρησαν από την Ελλάδα με προορισμό τις εγκαταστάσεις της Naval Group στη Lorient, όπου θα ενσωματωθούν στο πλοίο κατά τα επόμενα στάδια της ναυπήγησής του. Είχε προηγηθεί στις 17 Μαΐου η αποστολή του πρώτου block και, κατά συνέπεια, με τη νέα αποστολή ολοκληρώνεται η παράδοση και των πέντε τμημάτων που είχαν αναλάβει να κατασκευάσουν τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας για τη συγκεκριμένη φρεγάτα.
Από την αγορά των FDI στη συμμετοχή στην παραγωγή
Πίσω, ωστόσο, από την παράδοση των συγκεκριμένων τμημάτων βρίσκεται μια εξέλιξη με πολύ μεγαλύτερη σημασία για την ελληνική αμυντική βιομηχανία. Το πρόγραμμα FDI αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα μπορεί να δημιουργήσει βιομηχανικό αποτύπωμα στη χώρα, όχι αποκλειστικά μέσα από εργασίες που αφορούν τα πλοία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, αλλά μέσω της συμμετοχής ελληνικών εταιρειών στη διεθνή εφοδιαστική και παραγωγική αλυσίδα του κατασκευαστή.
Η περίπτωση των Ναυπηγείων Σαλαμίνας είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική. Η συνεργασία τους με τη Naval Group άρχισε το 2022 και σταδιακά διευρύνθηκε, με το ελληνικό ναυπηγείο να αναλαμβάνει την κατασκευή προεξοπλισμένων τμημάτων κύτους και υπερκατασκευής για τις FDI.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η συνεργασία δεν περιορίστηκε στις ελληνικές Belharra. Τα ελληνικής κατασκευής blocks ενσωματώνονται πλέον και στις FDI που προορίζονται για το Γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό. Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερο συμβολισμό αλλά και ουσιαστική βιομηχανική αξία, καθώς για πρώτη φορά ελληνικό ναυπηγείο συμμετέχει στην κατασκευή πολεμικών πλοίων τέτοιου τεχνολογικού επιπέδου τα οποία προορίζονται για τον στόλο άλλης χώρας.
Από τη Σαλαμίνα στη Lorient
Η παραγωγική αυτή σχέση έχει πλέον αποκτήσει συνέχεια. Από τον Φεβρουάριο του 2024 τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας έχουν παραδώσει προεξοπλισμένα blocks για την τρίτη και την τέταρτη ελληνική FDI HN, «ΦΟΡΜΙΩΝ» και «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ», ενώ από τον Ιούλιο του ίδιου έτους ακολούθησαν αντίστοιχες παραδόσεις για τη δεύτερη γαλλική φρεγάτα που κατασκευάζεται στη Lorient.
Η ολοκλήρωση τώρα των πέντε blocks για την τρίτη γαλλική FDI δείχνει ότι δεν πρόκειται για μια αποσπασματική ανάθεση εργασιών, αλλά για μια συνεργασία η οποία αποκτά χαρακτηριστικά σταθερής βιομηχανικής σχέσης. Για πολλά χρόνια, ένα από τα βασικά ζητήματα γύρω από τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα αφορούσε το ποσοστό της εγχώριας συμμετοχής και, κυρίως, το κατά πόσο οι ελληνικές εταιρείες θα μπορούσαν να αποκτήσουν τεχνογνωσία που θα τους επέτρεπε να διεκδικήσουν δουλειές πέρα από τις ανάγκες των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Στην περίπτωση των FDI, η κατασκευή τμημάτων για τις γαλλικές φρεγάτες αποτελεί απτή απόδειξη αυτής της δυνατότητας.
Το μεγάλο στοίχημα της εγχώριας συμμετοχής
Η αξία μιας τέτοιας συνεργασίας δεν μετριέται μόνο στον οικονομικό όγκο των συμβάσεων. Η κατασκευή blocks ενός σύγχρονου πολεμικού πλοίου απαιτεί αυστηρές προδιαγραφές, πιστοποιημένες διαδικασίες, υψηλή ακρίβεια στην παραγωγή και, κυρίως, δυνατότητα τήρησης συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων και ποιοτικών απαιτήσεων.
Η τεχνογνωσία που αποκτάται και οι πιστοποιήσεις που συνοδεύουν αυτή τη διαδικασία αποτελούν σημαντική παρακαταθήκη για την ελληνική ναυπηγική βιομηχανία, καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για τη διεκδίκηση νέων έργων στο μέλλον.
Αυτό είναι άλλωστε και το μεγάλο ζητούμενο στα εξοπλιστικά προγράμματα που βρίσκονται σε εξέλιξη ή σχεδιάζονται για τα επόμενα χρόνια: η ελληνική συμμετοχή να μην εξαντλείται σε ένα ποσοστό επί της αξίας μιας σύμβασης, αλλά να οδηγεί σε πραγματική μεταφορά τεχνογνωσίας, δημιουργία εξειδικευμένων θέσεων εργασίας και ένταξη ελληνικών εταιρειών στις διεθνείς αλυσίδες παραγωγής των μεγάλων κατασκευαστών.
Το ελληνικό αποτύπωμα πέρα από τα Ναυπηγεία
Η ελληνική συμμετοχή στο πρόγραμμα FDI δεν εξαντλείται, πάντως, στην κατασκευή των blocks από τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας. Γύρω από τις νέες φρεγάτες έχει αρχίσει να διαμορφώνεται ένα ευρύτερο πλέγμα συνεργασιών της Naval Group και των υπόλοιπων κατασκευαστών με εταιρείες της εγχώριας αμυντικής και ναυπηγικής βιομηχανίας. Ελληνικές επιχειρήσεις έχουν αποκτήσει πρόσβαση σε μια ιδιαίτερα απαιτητική εφοδιαστική αλυσίδα, αναλαμβάνοντας έργο που αφορά από κατασκευές και ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό έως υπηρεσίες, λογισμικό, υποστήριξη και εργασίες που συνδέονται με τον κύκλο ζωής των πλοίων.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι το όφελος δεν αφορά αποκλειστικά τις τέσσερις ελληνικές FDI. Η στρατηγική που έχει αναπτυχθεί προβλέπει ότι οι ελληνικές εταιρείες οι οποίες πιστοποιούνται και αποδεικνύουν ότι μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του προγράμματος θα έχουν τη δυνατότητα να διεκδικούν έργο και για πλοία που κατασκευάζονται για άλλους στόλους. Τα blocks των γαλλικών FDI που κατασκευάζονται στη Σαλαμίνα αποτελούν ήδη το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Έτσι, η απόκτηση των Belharra από το Πολεμικό Ναυτικό αποκτά και μια δεύτερη διάσταση: λειτουργεί ως «διαβατήριο» για την είσοδο ελληνικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή ναυπηγική και αμυντική αγορά. Πρόκειται για μοντέλο το οποίο η Αθήνα επιδιώκει πλέον να εφαρμόζει συνολικά στα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα: όχι απλώς αγορές οπλικών συστημάτων, αλλά συμφωνίες που αφήνουν τεχνογνωσία, υποδομές, θέσεις εργασίας και – κυρίως – εξαγωγικό έργο στην Ελλάδα.
Το επόμενο βήμα: Υποστήριξη των Belharra
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η σχέση των Ναυπηγείων Σαλαμίνας με τη Naval Group δεν περιορίζεται πλέον στην κατασκευή. Η συνεργασία έχει επεκταθεί και στον κύκλο ζωής των πλοίων, μέσω εξαετούς σύμβασης για το Follow On Support των φρεγατών FDI, η οποία αφορά την τεχνική υποστήριξη τόσο ελληνικών όσο και γαλλικών πλοίων του τύπου.
Το συγκεκριμένο σκέλος είναι εξίσου σημαντικό με την ίδια την παραγωγή των blocks. Η μακροχρόνια υποστήριξη ενός σύγχρονου πολεμικού πλοίου δημιουργεί σταθερό αντικείμενο εργασιών και επιτρέπει τη διατήρηση της τεχνογνωσίας σε βάθος χρόνου, αντί αυτή να χαθεί μετά την ολοκλήρωση της ναυπήγησης.
Ο πρόεδρος των Ναυπηγείων Σαλαμίνας, Δρ. Γεώργιος Κόρος, υπογράμμισε με αφορμή τη νέα παράδοση ότι η συνεργασία με τη Naval Group αποδεικνύει πως «η Ελλάδα μπορεί να είναι παρούσα στην πρώτη γραμμή των αμυντικών ναυπηγήσεων», επισημαίνοντας παράλληλα τη σημασία της τεχνογνωσίας και της αξιοπιστίας που έχει αποκτηθεί μέσα από το πρόγραμμα.
Οι FDI ως βιομηχανική «πύλη»
Για την Αθήνα το στοίχημα είναι πλέον αυτή η εμπειρία να αποτελέσει οδηγό και για τα επόμενα μεγάλα προγράμματα.Η αναγέννηση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στις παραγγελίες των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Απαιτεί ελληνικές εταιρείες οι οποίες θα μπορούν να αποτελούν πιστοποιημένους προμηθευτές μεγάλων ευρωπαϊκών και διεθνών αμυντικών ομίλων και να εξάγουν προϊόν, τεχνογνωσία και υπηρεσίες.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη σημασία της εικόνας ελληνικής κατασκευής blocks να αναχωρούν από τη Σαλαμίνα για τη Lorient. Αποτελούν κομμάτια ενός πολεμικού πλοίου του Γαλλικού Ναυτικού που κατασκευάστηκαν στην Ελλάδα, από ελληνικό ναυπηγείο, με προδιαγραφές ενός από τους μεγαλύτερους ναυπηγικούς ομίλους παγκοσμίως.
Και κυρίως αποτελούν μια χειροπιαστή ένδειξη ότι η ελληνική αμυντική βιομηχανία, όταν αποκτά πρόσβαση στην τεχνογνωσία, στις πιστοποιήσεις και στις διεθνείς γραμμές παραγωγής, μπορεί να περάσει από τον παραδοσιακό ρόλο του υποκατασκευαστή για τις εγχώριες ανάγκες στον πολύ πιο απαιτητικό ρόλο του σταθερού βιομηχανικού εταίρου σε μεγάλα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα.
