Τα υπερσύγχρονα αερομεταφερόμενα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου (ΑΣΕΠΕ) GlobalEye της Saab φαίνεται να έχει επιλέξει το NATO, για να προχωρήσει στην αντικατάσταση των γερασμένων αεροσκαφών E-3A Sentry της Boeing.
Σύμφωνα με τη γαλλική αμυντική εφημερίδα La Lettre και το γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων DPA, η Υπηρεσία Υποστήριξης και Προμηθειών του ΝΑΤΟ (NSPA) επέλεξε τη σουηδική Saab και την καναδέζικη Bombardier για να αντικαταστήσουν τον στόλο των ιπτάμενων ραντάρ E-3A Sentry με τα GlobalEye.
Η απόφαση, εάν ανακοινωθεί επίσημα, σηματοδοτεί την πρώτη φορά από το 1982 που ένα αεροσκάφος εκτός της Boeing θα χρησιμεύσει ως η κοινή ραχοκοκαλιά αεροπορικής επιτήρησης του ΝΑΤΟ, αναδεικνύοντας παράλληλα την «στροφή» από αμερικανικούς εξοπλισμούς προς μια αυξανόμενη ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.
Το άκυρο στα E-7A Wedgetail της Boeing
Τον Νοέμβριο του 2023, το ΝΑΤΟ είχε αναθέσει τη σύμβαση στην Boeing για τα E-7A Wedgetail − χωρίς ανταγωνιστική προσφορά − με το σκεπτικό ότι ήταν το μόνο διαθέσιμο σύστημα που πληρούσε εγκαίρως τις επιχειρησιακές απαιτήσεις.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Saab, Μίκαελ Γιόχανσον, παραπονέθηκε δημόσια ότι η διαδικασία είχε «βιαστεί» και ότι η συμμαχία είχε ήδη πάρει την απόφασή της πριν καν φτάσει η προσφορά της σουηδικής εταιρείας για τα GlobalEeye στα γραφεία του ΝΑΤΟ.
Η απόφαση της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας να μην προχωρήσει στην αγορά των ίδιων αεροσκαφών ήταν καθοριστική. Τα σχέδια για νέα E-7 αποσύρθηκαν από το σχέδιο δαπανών του οικονομικού έτους 2026 τον Ιούνιο του 2025, επικαλούμενη καθυστερήσεις, υπερβάσεις κόστους και αμφιβολίες για την επιβιωσιμότητα σε αμφισβητούμενα περιβάλλοντα, και επιλέγοντας αντ’ αυτού διαστημική επιτήρηση και πρόσθετα αεροσκάφη E-2D Hawkeye.
Μέχρι τον Νοέμβριο του 2025, η Ολλανδία και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι εταίροι ανακοίνωσαν ότι εγκατέλειπαν την αγορά έξι αεροσκαφών Wedgetail, με τον Ολλανδό Υφυπουργό Άμυνας Gijs Tuinman να σημειώνει ρητά ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ υπογράμμισε «τη σημασία της όσο το δυνατόν μεγαλύτερης επένδυσης στην ευρωπαϊκή βιομηχανία».
Παράλληλα, η Saab αναγνώρισε το παράθυρο ευκαιρίας και το εκμεταλλεύτηκε, προωθώντας ενεργά το δικό της αεροσκάφος, το GlobalEye, ως εναλλακτική λύση.
«Από όσο γνωρίζω, νομίζω ότι το SHAPE (Ανώτατο Στρατηγείο Συμμαχικών Δυνάμεων Ευρώπης) έχει εξετάσει το GlobalEye και έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι δυνατότητές του θα καλύψουν ένα κενό αν χρησιμοποιηθεί με τον σωστό τρόπο», είχε δηλώσει ο Μίκαελ Γιόχανσον.
To NATO εξετάζει την αγορά 10 – 12 αεροσκαφών
Το GlobalEye, κατασκευασμένο γύρω από το ραντάρ Erieye Extended Range της Saab, τοποθετημένο σε μια άτρακτο Bombardier Global 6000 ή 6500, προσφέρει εμβέλεια ανίχνευσης που υπερβαίνει τα 550 χιλιόμετρα σε εναέριους, θαλάσσιους και χερσαίους τομείς.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η NSPA του ΝΑΤΟ εξετάζει την αγορά μεταξύ 10 και 12 αεροσκαφών προς περίπου 550 εκατομμύρια ευρώ ανά μονάδα, με συνολική αξία απόκτησης που πιθανότατα υπερβαίνει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ πριν από το κόστος συντήρησης, εκπαίδευσης και υποδομής. Η Saab ισχυρίζεται ότι η πλατφόρμα μπορεί να επιτύχει τον επιχειρησιακό στόχο του ΝΑΤΟ για το 2031 ή νωρίτερα.
Υπενθυμίζεται ότι, η Γαλλία υπέγραψε σύμβαση για δύο αεροσκάφη με δυνατότητα προαίρεσης για δύο ακόμη τον Δεκέμβριο του 2025, και ο Γιόχανσον ανέφερε πρόσφατα ότι υπάρχει έντονο ενδιαφέρον από την Πολωνία και τη Γερμανία. Ο Καναδάς εξετάζει επίσης έως και έξι GlobalEyes.
Ωστόσο, η συμφωνία δεν έχει ακόμη υπογραφεί. Ο επικεφαλής δημοσίων σχέσεων της Saab, Mattias Rådström, δήλωσε στο AeroTime ότι δεν έχει συναφθεί επίσημα καμία σύμβαση και ότι η ανάθεση παρέμεινε στην αρμοδιότητα του ΝΑΤΟ.
Πηγή: Defense News