*Tου Κώστα Σαρικά
Σε μια περίοδο κατά την οποία η Πολεμική Αεροπορία επαναπροσδιορίζει τον επιχειρησιακό της ρόλο πέρα από τα στενά όρια του Αιγαίου και εδραιώνει την παρουσία της σε ένα ευρύτερο γεωστρατηγικό περιβάλλον, τα ιπτάμενα τάνκερ επανέρχονται δυναμικά στο προσκήνιο και ενδιαφέρον για την απόκτηση μεταχειρισμένων KC-135 Stratotanker από τις ΗΠΑ παραμένει σταθερό.
Η ηγεσία της Πολεμικής Αεροπορίας εμφανίζεται αποφασισμένη να επανέλθει, αξιοποιώντας και τη θετική συγκυρία που έχει διαμορφωθεί στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Η στάση της Ελλάδας κατά τη διάρκεια της κρίσης και του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο το Ιράν, εκτιμάται ότι έχει ενισχύσει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα και τη θέση της ως αξιόπιστου συμμάχου.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Αεροπορικό Επιτελείο θεωρεί ότι υπάρχουν περιθώρια επαναφοράς του αιτήματος για την παραχώρηση τουλάχιστον δύο ιπτάμενων τάνκερ, με στόχο να καλυφθεί ένα κρίσιμο επιχειρησιακό κενό.
Επιμονή παρά τα εμπόδια
Το ενδιαφέρον της Πολεμικής Αεροπορίας για τα KC-135 δεν είναι νέο αντιθέτως, αποτελεί διαχρονική επιδίωξη που εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό ενίσχυσης των δυνατοτήτων της. Ήδη από το 2021, τα ιπτάμενα τάνκερ έχουν ενταχθεί στη Δομή Δυνάμεων που καταρτίστηκε από το ΓΕΕΘΑ, αναδεικνύοντας τη σημασία τους για το μέλλον της Πολεμικής Αεροπορίας.
Ωστόσο, οι προσπάθειες προσέκρουσαν σε μια σειρά από αντικειμενικές δυσκολίες. Οι ΗΠΑ, παρά την αρχική ένδειξη ότι ενδέχεται να αποσύρουν μέρος του στόλου των KC-135, τελικά αναθεώρησαν τον σχεδιασμό τους. Οι αυξημένες επιχειρησιακές απαιτήσεις της USAF σε παγκόσμιο επίπεδο, με συνεχείς αναπτύξεις σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Ινδο-Ειρηνικό, επέβαλαν τη διατήρηση μεγάλου αριθμού ιπτάμενων τάνκερ σε υπηρεσία.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το ελληνικό αίτημα να παραπεμφθεί ουσιαστικά «στις καλένδες», παρά το γεγονός ότι υπήρχε σαφής αναφορά στην περίφημη επιστολή του Άντονι Μπλίνκεν, σύμφωνα με την οποία οι ελληνικές απαιτήσεις θα εξεταστούν σε περίπτωση διαθεσιμότητας KC-135.
Το πρόγραμμα EDA και οι ελληνικές απαιτήσεις
Η Πολεμική Αεροπορία κινήθηκε θεσμικά, εκδηλώνοντας επίσημα ενδιαφέρον μέσω του προγράμματος EDA (Excess Defense Articles), το οποίο προβλέπει την παραχώρηση στρατιωτικού υλικού από τις ΗΠΑ σε συμμαχικές χώρες. Το κρίσιμο στοιχείο της ελληνικής προσέγγισης ήταν εξαρχής ξεκάθαρο καθώς το Αεροπορικό Επιτελείο δεν ενδιαφέρεται για παροπλισμένα αεροσκάφη.
Η εμπειρία από την υπόθεση των C-130, όπου ελληνικά κλιμάκια διαπίστωσαν την κακή κατάσταση των υπό παραχώρηση αεροσκαφών, έχει διαμορφώσει μια πιο αυστηρή και ρεαλιστική στάση. Η Πολεμική Αεροπορία ζητά ιπτάμενα τάνκερ τα οποία βρίσκονται ήδη σε επιχειρησιακή κατάσταση, ώστε να αποφευχθούν τα υψηλά κόστη επαναφοράς και το τεχνικό ρίσκο.
Γιατί τα ιπτάμενα τάνκερ KC-135 είναι game changer
Η απόκτηση ιπτάμενων τάνκερ δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη προσθήκη στο οπλοστάσιο της Πολεμικής Αεροπορίας. Πρόκειται για έναν πολλαπλασιαστή ισχύος που αλλάζει ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής επιχειρήσεων.
Με τη δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού, τα μαχητικά αποκτούν αυξημένη ακτίνα δράσης, παρατεταμένο χρόνο παραμονής στην περιοχή επιχειρήσεων και μεγαλύτερη ευελιξία στην εκτέλεση αποστολών. Σε ένα περιβάλλον όπου οι αποστάσεις αυξάνονται και οι αποστολές εκτείνονται από την Ανατολική Μεσόγειο έως τη Μέση Ανατολή, τα ιπτάμενα τάνκερ καθίστανται απαραίτητα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αποστολή των ελληνικών F-16 στην Ινδία, όπου η απουσία οργανικής δυνατότητας ανεφοδιασμού επέβαλε ενδιάμεσες προσγειώσεις. Με την ύπαρξη KC-135, τέτοιες αποστολές θα μπορούσαν να εκτελούνται απευθείας, μειώνοντας τον χρόνο και αυξάνοντας την επιχειρησιακή ευελιξία.
Παράλληλα, η ένταξη σύγχρονων μαχητικών όπως τα Rafale, τα αναβαθμισμένα F-16 Viper και στο μέλλον τα F-35 Lightning II δημιουργεί ένα νέο επιχειρησιακό περιβάλλον, στο οποίο η αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους προϋποθέτει την ύπαρξη ιπτάμενων τάνκερ.
Εκπαίδευση υπάρχει και αναζητείται το μέσο
Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα υπέρ της απόκτησης KC-135 είναι ότι η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει ήδη την απαραίτητη τεχνογνωσία. Οι Έλληνες ιπτάμενοι εκπαιδεύονται εδώ και χρόνια στη διαδικασία του Air Refueling, συμμετέχοντας σε συνεκπαιδεύσεις με αμερικανικά, γαλλικά και κυρίως ισραηλινά ιπτάμενα τάνκερ.
Η πλειονότητα των χειριστών είναι πιστοποιημένη στον εναέριο ανεφοδιασμό, ενώ η διατήρηση της πιστοποίησης απαιτεί τακτική εξάσκηση. Ειδικά για νυχτερινές αποστολές, όπου ο βαθμός δυσκολίας αυξάνεται σημαντικά, η εκπαίδευση είναι ακόμη πιο απαιτητική.
Με άλλα λόγια, η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει το ανθρώπινο δυναμικό και την επιχειρησιακή κουλτούρα, αλλά όχι το μέσο. Η απόκτηση ιπτάμενων τάνκερ θα επέτρεπε την πλήρη αξιοποίηση αυτής της επένδυσης.
Το επιχειρησιακό αποτύπωμα στην Ανατολική Μεσόγειο
Η γεωγραφία και η στρατηγική πραγματικότητα έχουν αλλάξει. Η Πολεμική Αεροπορία δεν περιορίζεται πλέον στο Αιγαίο, αλλά επιχειρεί σε ένα ευρύτερο τόξο που εκτείνεται από τη Βόρεια Αφρική έως τον Περσικό Κόλπο. Η συμμετοχή σε διεθνείς ασκήσεις, οι συνεκπαιδεύσεις με συμμάχους και οι επιχειρησιακές αναπτύξεις σε περιοχές υψηλού ενδιαφέροντος καθιστούν αναγκαία την ύπαρξη οργανικής δυνατότητας ανεφοδιασμού.
Την ίδια στιγμή, η τουρκική πολεμική αεροπορία διαθέτει εδώ και δύο δεκαετίες στόλο επτά KC-135R, γεγονός που της προσδίδει σημαντικό επιχειρησιακό πλεονέκτημα. Η απουσία αντίστοιχης δυνατότητας από ελληνικής πλευράς δημιουργεί μια ανισορροπία που το Αεροπορικό Επιτελείο επιδιώκει να καλύψει.
Τεχνικά χαρακτηριστικά και αξιοπιστία
Το KC-135 αποτελεί ένα από τα πλέον δοκιμασμένα ιπτάμενα τάνκερ στον κόσμο. Βασισμένο στο πολιτικό Boeing 707, πέταξε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1950 και μέχρι το 1965 είχαν κατασκευαστεί περισσότερα από 800 αεροσκάφη. Παρά την ηλικία του σχεδιασμού, παραμένει ιδιαίτερα αξιόπιστο, χάρη σε συνεχείς αναβαθμίσεις.
Μπορεί να μεταφέρει έως και 40 τόνους καυσίμου και να ανεφοδιάζει πολλαπλά αεροσκάφη σε μεγάλα ύψη, για πολλές ώρες. Η χρήση του από χώρες όπως η Γαλλία, η Τουρκία και η Σιγκαπούρη επιβεβαιώνει την επιχειρησιακή του αξία, ενώ η εκτεταμένη παρουσία του στο οπλοστάσιο της USAF αποτελεί εγγύηση για τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και τεχνικής υποστήριξης.
Η επόμενη κίνηση
Παρά τις δυσκολίες, το Αεροπορικό Επιτελείο δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια. Αντιθέτως, εκτιμά ότι το επόμενο διάστημα ενδέχεται να προκύψουν ευκαιρίες, είτε μέσω σταδιακής απόσυρσης αεροσκαφών από την USAF είτε μέσω ανακατανομής πόρων. Η στρατηγική είναι σαφής.
Η πρόθεση για διαρκής επαφή με την αμερικανική πλευρά, επικαιροποίηση του ενδιαφέροντος και ετοιμότητα για άμεση ενεργοποίηση των διαδικασιών σε περίπτωση που ανοίξει «παράθυρο» είναι δεδομένη. Σε αυτό το πλαίσιο, η πιθανότητα απόκτησης δύο KC-135 σε πρώτη φάση θεωρείται ρεαλιστικός στόχος, με προοπτική επέκτασης στο μέλλον.
Ένα κρίσιμο στοίχημα για το μέλλον
Η απόκτηση ιπτάμενων τάνκερ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα «missing links» της Πολεμικής Αεροπορίας. Σε συνδυασμό με τα νέα μαχητικά, τα εξελιγμένα όπλα και τα δικτυοκεντρικά συστήματα, μπορεί να μετατρέψει την Πολεμική Αεροπορία σε μια δύναμη με πραγματικά στρατηγικό βάθος.
Σε μια εποχή όπου η αεροπορική ισχύς δεν μετριέται μόνο σε αριθμό αεροσκαφών αλλά σε δυνατότητα προβολής ισχύος, τα KC-135 δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα. Και αυτό είναι ένα μήνυμα που φαίνεται ότι η ηγεσία της Πολεμικής Αεροπορίας είναι αποφασισμένη να επαναλάβει, μέχρι να μετατραπεί σε πράξη.