Σε μια από τις σημαντικότερες χρονιές των τελευταίων δεκαετιών για το Πολεμικό Ναυτικό εξελίσσεται το 2026, καθώς μέσα στους επόμενους μήνες ο Στόλος αναμένεται να ενισχυθεί ταυτόχρονα τόσο στην επιφάνεια όσο και στον αέρα με μέσα που αλλάζουν τα δεδομένα στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο.
Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert.gr, έως το τέλος του έτους αναμένεται να έχουν φτάσει στην Ελλάδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τα υπόλοιπα τέσσερα MH-60R Romeo, ολοκληρώνοντας το πρόγραμμα απόκτησης συνολικά επτά ελικοπτέρων του συγκεκριμένου τύπου.
Τα τέσσερα νέα Romeo θα προστεθούν στα τρία που βρίσκονται ήδη σε υπηρεσία στη Διοίκηση Αεροπορίας Ναυτικού και επιχειρούν από το Κοτρώνι, ανεβάζοντας τον αριθμό των υπερσύγχρονων ανθυποβρυχιακών ελικοπτέρων του Πολεμικού Ναυτικού στα επτά.
Η άφιξή τους αποκτά ακόμη μεγαλύτερη επιχειρησιακή σημασία, καθώς συμπίπτει χρονικά με την ταχύτατη ανανέωση των κύριων Μονάδων Επιφανείας του Στόλου. Η πρώτη FDI HN, η φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ», βρίσκεται ήδη στα χέρια του Πολεμικού Ναυτικού, ενώ στις 30 Οκτωβρίου έχει προγραμματιστεί η παράδοση της δεύτερης φρεγάτας, «ΝΕΑΡΧΟΣ». Μέχρι το τέλος του έτους ακολουθεί και η τρίτη FDI, «ΦΟΡΜΙΩΝ».
Έτσι, μέσα σε λίγους μήνες το Πολεμικό Ναυτικό θα διαθέτει έναν πρωτοφανή για τα ελληνικά δεδομένα συνδυασμό. Συνολικά επτά MH-60R Romeo και τρεις FDI HN, μέσα σχεδιασμένα εξαρχής για δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις και με κορυφαίες δυνατότητες στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο.
Εκπαίδευση με τη φρεγάτα «ΚΙΜΩΝ»
Η Ελλάδα απέκτησε τα επτά MH-60R μέσω δύο συμβάσεων FMS με τις ΗΠΑ, με τα Romeo να αποτελούν ουσιαστικά την ίδια διαμόρφωση που χρησιμοποιεί το US Navy. Τα τρία πρώτα ελικόπτερα εντάχθηκαν στο Πολεμικό Ναυτικό τον Μάρτιο του 2024 και από τους πρώτους κιόλας μήνες άρχισε η εντατική επιχειρησιακή εκμετάλλευσή τους.
Ήδη τα τρία ελληνικά ελικόπτερα έχουν ενταχθεί πλήρως στον εκπαιδευτικό και επιχειρησιακό σχεδιασμό του Στόλου, με τα πληρώματα να έχουν συσσωρεύσει σημαντικό αριθμό ωρών πτήσης και να εκπαιδεύονται συνεχώς σε αποστολές ανθυποβρυχιακού και αντιπλοϊκού πολέμου.
Το OnAlert.gr είχε πετάξει με το ΠΝ-76 στο πλαίσιο της άσκησης «ΑΣΤΡΑΠΗ», καταγράφοντας από κοντά τις δυνατότητες του ελικοπτέρου και τη συνεργασία του με τις Μονάδες Επιφανείας. Ήδη τα Romeo έχουν πραγματοποιήσει σειρά προσνηώσεων και απονηώσεων σε ελληνικές φρεγάτες, ενώ πλέον η εκπαίδευση περνά στην επόμενη φάση, με έμφαση στη συνεργασία τους με τη νέα γενιά πλοίων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η FDI «ΚΙΜΩΝ», με την οποία έχουν ήδη αρχίσει συνεκπαιδεύσεις, ώστε ελικόπτερο και φρεγάτα να λειτουργούν όχι ως δύο ανεξάρτητες πλατφόρμες αλλά ως ένα ενιαίο σύστημα αισθητήρων και όπλων. Με την άφιξη και των υπόλοιπων τεσσάρων Romeo, αυτή η δυνατότητα πολλαπλασιάζεται.
Το Πολεμικό Ναυτικό θα μπορεί να διαθέτει ταυτόχρονα περισσότερα ελικόπτερα σε διαφορετικές Μονάδες Επιφανείας και διαφορετικές θαλάσσιες περιοχές, διατηρώντας παράλληλα μέσα για εκπαίδευση, συντήρηση και ετοιμότητα.
Ο «εφιάλτης» των υποβρυχίων
Το MH-60R θεωρείται σήμερα το κορυφαίο επιχειρησιακά ανθυποβρυχιακό ελικόπτερο στον κόσμο. Η ισχύς του επικεντρώνεται στον συνδυασμό αισθητήρων, επεξεργασίας δεδομένων και οπλικών συστημάτων. «Καρδιά» των ανθυποβρυχιακών δυνατοτήτων του είναι το προηγμένο ποντιζόμενο σόναρ χαμηλής συχνότητας AN/AQS-22 ALFS. Το Romeo μπορεί να αιωρείται πάνω από μια συγκεκριμένη περιοχή και να κατεβάζει τον αισθητήρα σε διαφορετικά βάθη, αναζητώντας υποβρύχια ανάλογα με τις επικρατούσες ωκεανογραφικές συνθήκες.
Παράλληλα χρησιμοποιεί ηχοσημαντήρες AN/SSQ-36/53/62, με κάθε ελικόπτερο να διαθέτει 25 θέσεις για sonobuoys. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να δημιουργήσει ένα ολόκληρο πεδίο υποβρύχιας επιτήρησης και να μεταφέρει τις πληροφορίες που συλλέγει στις υπόλοιπες Μονάδες του Στόλου. Το πρόγραμμα της ελληνικής προμήθειας περιλαμβάνει επίσης το ισχυρό AN/APS-153(V) Multi-Mode Radar, ενώ το ηλεκτροοπτικό σύστημα AN/AAS-44C(V) παρέχει δυνατότητα θερμικής απεικόνισης, αναγνώρισης και κατάδειξης στόχων. Η αρχική αμερικανική έγκριση για την ελληνική προμήθεια περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, 30 τορπίλες Mk54, 1.000 sonobuoys, 100 κατευθυνόμενες ρουκέτες APKWS, καθώς και πολυβόλα M240D και GAU-21.
Το Romeo συνεπώς δεν είναι αποκλειστικά «κυνηγός» υποβρυχίων. Μπορεί να αναζητήσει και να προσβάλει στόχους επιφανείας, να πραγματοποιήσει επιτήρηση, αναγνώριση, έρευνα και διάσωση και να λειτουργήσει ως προωθημένος αισθητήρας μιας ναυτικής δύναμης.
Ο «φονικός» συνδυασμός Romeo και FDI
Τα δεδομένα όμως αλλάζουν και οι επιχειρησιακές δυνατότητες εκτινάσσονται με τη συνεργασία του MH-60R με τις FDI HN. Οι νέες ελληνικές φρεγάτες διαθέτουν εξαιρετικά προηγμένη ανθυποβρυχιακή σουίτα, με σόναρ γάστρας και μεταβλητού βάθους, ενώ φέρουν τορπίλες MU90 και διαθέτουν πλήρεις εγκαταστάσεις για επιχειρήσεις ελικοπτέρου κατηγορίας 10 τόνων.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι πλοίο και ελικόπτερο μπορούν να ανταλλάσσουν επιχειρησιακή εικόνα και δεδομένα. Έτσι το Romeo μπορεί να απομακρύνεται δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες μίλια από τη ναυτική δύναμη, να αναζητά έναν υποβρύχιο στόχο με το δικό του σόναρ και τους sonobuoys και να μεταδίδει την εικόνα στις Μονάδες του Στόλου. Αντίστοιχα, η φρεγάτα μπορεί να κατευθύνει το ελικόπτερο σε περιοχή ενδιαφέροντος που έχει προκύψει από τους δικούς της αισθητήρες ή από πληροφορίες τρίτων μέσων.
Ουσιαστικά, το MH-60R μεταφέρει τον ανθυποβρυχιακό «ορίζοντα» της φρεγάτας πολύ μακρύτερα από το ίδιο το πλοίο. Έτσι το μοντέλο επιχειρήσεων στο οποίο επενδύει πλέον το Πολεμικό Ναυτικό δεν είναι πλέον οι μεμονωμένες πλατφόρμες, αλλά ένα δικτυοκεντρικό πλέγμα αισθητήρων, εναέριων μέσων, πλοίων και όπλων, μέσα στο οποίο κάθε μονάδα μπορεί να λειτουργεί τόσο ως αισθητήρας όσο και ως «shooter».
«ΚΙΜΩΝ», «ΝΕΑΡΧΟΣ», «ΦΟΡΜΙΩΝ» και στο βάθος «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ»
Η συγκυρία της παράδοσης των τεσσάρων τελευταίων Romeo με την άφιξη των νέων φρεγατών μόνο τυχαία δεν είναι σε επιχειρησιακό επίπεδο. Μέχρι το τέλος του 2026, το Πολεμικό Ναυτικό αναμένεται να διαθέτει τις τρεις πρώτες FDI και τα επτά MH-60R. Και η ενίσχυση συνεχίζεται.
Η τέταρτη ελληνική FDI, «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ», έχει ήδη συμβασιοποιηθεί και σύμφωνα με τον προγραμματισμό αναμένεται να παραδοθεί το 2028. Η τέταρτη φρεγάτα θα αυξήσει ακόμη περισσότερο τον αριθμό των πλοίων πρώτης γραμμής με κορυφαίες ASW δυνατότητες.
Συνεπώς ο σχεδιασμός δεν αφορά απλώς την αντικατάσταση παλαιών πλοίων και ελικοπτέρων. Πρόκειται για συνολική αλλαγή της αρχιτεκτονικής του Στόλου και κυρίως της δυνατότητάς του να ελέγχει όσα συμβαίνουν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Οι Bergamini προσθέτουν επιπλέον ισχύ
Στο πλέγμα αυτό πρόκειται να προστεθούν από το 2028 και οι δύο ιταλικές FREMM που αποκτά το Πολεμικό Ναυτικό, Carlo Bergamini και Virginio Fasan. Η πρώτη αναμένεται να παραδοθεί το πρώτο εξάμηνο του 2028 και η δεύτερη το 2029.
Ειδικά η Virginio Fasan είναι εξαρχής διαμορφωμένη για ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις και διαθέτει ήδη το προηγμένο συρόμενο σόναρ μεταβλητού βάθους CAPTAS-4, σε συνδυασμό με σόναρ γάστρας και τορπίλες MU90. Ταυτόχρονα, στον ελληνικό σχεδιασμό εξετάζεται η εγκατάσταση αντίστοιχου CAPTAS-4 και στην Carlo Bergamini, η οποία σήμερα βρίσκεται σε διαμόρφωση General Purpose. Εφόσον υλοποιηθεί, το Πολεμικό Ναυτικό θα διαθέτει δύο ακόμη μεγάλες Μονάδες Επιφανείας με εξαιρετικά ισχυρή δυνατότητα εντοπισμού υποβρυχίων.
Και εδώ ο ρόλος των επτά Romeo γίνεται καταλυτικός. Οι FREMM διαθέτουν μεγάλα ελικοδρόμια και υπόστεγα, ενώ η δυνατότητα επιχειρησιακής αξιοποίησης των MH-60R από τις νέες Μονάδες δημιουργεί επιπλέον επιλογές στον σχεδιασμό του Αρχηγείου Στόλου.
Ένα «δίχτυ» από το Αιγαίο έως την Ανατολική Μεσόγειο
Μέσα στα επόμενα τρία χρόνια η εικόνα του ελληνικού Στόλου στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο θα είναι εντελώς διαφορετική. Ο πυρήνας του θα αποτελείται από επτά MH-60R Romeo, τέσσερις FDI HN και τουλάχιστον δύο FREMM Bergamini, χωρίς να υπολογίζονται οι εκσυγχρονισμένες MEKO, τα S-70B Aegean Hawk και φυσικά τα ελληνικά υποβρύχια, τα οποία αποτελούν ταυτόχρονα σημαντικό κρίκο στην εκπαίδευση και στην ανάπτυξη της ASW τακτικής.
Πρόκειται για ένα σύνολο μέσων που μπορεί να δημιουργήσει πολλαπλές ζώνες ανθυποβρυχιακής έρευνας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Οι φρεγάτες μπορούν να πραγματοποιούν παθητική και ενεργητική έρευνα με τα δικά τους sonar, ενώ τα Romeo έχουν τη δυνατότητα να κινούνται ταχύτατα δεκάδες μίλια μπροστά από τον σχηματισμό, να αναπτύσσουν sonobuoys, να χρησιμοποιούν το AN/AQS-22 και να «κλειδώνουν» ύποπτες επαφές.
Σε περίπτωση εντοπισμού υποβρυχίου, η πληροφορία μπορεί να περάσει άμεσα στο δίκτυο και η προσβολή να πραγματοποιηθεί από το ελικόπτερο ή από άλλη Μονάδα ανάλογα με την τακτική κατάσταση. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας κινητής ανθυποβρυχιακής «ομπρέλας», η οποία μπορεί να μεταφέρεται μαζί με μια ελληνική ναυτική δύναμη από το Κεντρικό Αιγαίο έως την Ανατολική Μεσόγειο.
Επτά Romeo αλλάζουν την επιχειρησιακή εξίσωση
Η διαφορά ανάμεσα στα τρία και στα επτά MH-60R δεν είναι απλώς αριθμητική. Με τρία ελικόπτερα, οι απαιτήσεις συντήρησης, εκπαίδευσης και διαθεσιμότητας περιορίζουν αναπόφευκτα τον αριθμό των μέσων που μπορούν να βρίσκονται ταυτόχρονα σε αποστολές. Με επτά Romeo το Πολεμικό Ναυτικό αποκτά πλέον την απαιτούμενη «μάζα» ώστε να μπορεί να υποστηρίζει περισσότερες από μία ναυτικές δυνάμεις, να διατηρεί ελικόπτερα σε υψηλή ετοιμότητα και ταυτόχρονα να συνεχίζει την εκπαίδευση πληρωμάτων.
Και κυρίως αποκτά αρκετά μέσα ώστε οι νέες FDI να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες που τους δίνει ένα σύγχρονο οργανικό ελικόπτερο ανθυποβρυχιακού πολέμου. Η παράδοση των τεσσάρων τελευταίων MH-60R Romeo, μαζί με την ένταξη των «ΝΕΑΡΧΟΣ» και «ΦΟΡΜΙΩΝ» δίπλα στον «ΚΙΜΩΝΑ», δεν αποτελεί απλώς αριθμητική ενίσχυση του Στόλου.
Είναι η στιγμή κατά την οποία αρχίζουν να ενώνονται οι κρίκοι μιας νέας αλυσίδας ισχύος. Η οποία έως το 2029 θα περιλαμβάνει επτά από τα πλέον προηγμένα ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα στον κόσμο, τέσσερις FDI HN και δύο ισχυρές FREMM, με τη Virginio Fasan να διαθέτει ήδη CAPTAS-4 και με προοπτική αντίστοιχης ενίσχυσης και της Carlo Bergamini. Ένα πανίσχυρο ανθυποβρυχιακό πλέγμα, σχεδιασμένο να ελέγχει τον δύσκολο, απαιτητικό και κρίσιμο χώρο κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας από το Αιγαίο έως την Ανατολική Μεσόγειο.
