Στην άμεση αποστολή εγγράφου ενδιαφέροντος προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για την απόκτηση έξι προηγμένων όπλων προχωρά, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, η Πολεμική Αεροπορία. Το Αεροπορικό Επιτελείο επιδιώκει να ανοίξει εγκαίρως τον δρόμο για ένα νέο πακέτο όπλων αεροπορικής υπεροχής, ναυτικής κρούσης και προσβολής επίγειων στόχων, με χρονικό ορίζοντα την έλευση των ελληνικών F-35 στα τέλη της δεκαετίας.
Στο «Letter of Interest», δηλαδή στο έγγραφο εκδήλωσης ενδιαφέροντος, θα περιλαμβάνονται οι πύραυλοι αέρος–αέρος AIM-120D AMRAAM, AIM-260 JATM και AIM-9X Sidewinder, ο αντιπλοϊκός AGM-84 Harpoon, ο πύραυλος cruise AGM-158 JASSM-ER και η κατευθυνόμενη βόμβα μικρής διαμέτρου GBU-53/B StormBreaker, γνωστή και ως SDB II.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, το έγγραφο θα αναφέρεται σε συγκεκριμένες ζητούμενες ποσότητες ανά όπλο. Στόχος είναι οι παραδόσεις να συντονιστούν με την ένταξη των νέων μαχητικών, ώστε η μετάβαση στην πέμπτη γενιά να συνοδευτεί από τη δημιουργία των απαραίτητων αποθεμάτων σύγχρονων πυρομαχικών. Παράλληλα, επιδιώκεται η ενίσχυση των F-16 Viper με όσα από τα συγκεκριμένα συστήματα μπορούν να ενσωματωθούν στην ελληνική διαμόρφωσή τους.
Τα όπλα ανεβαίνουν στην κορυφή των προτεραιοτήτων
Η επικείμενη κίνηση αποτυπώνει τη βαρύτητα που δίνει πλέον η Πολεμική Αεροπορία στον επανεξοπλισμό των μαχητικών της. Η αναβάθμιση των F-16 σε Viper, η παρουσία των Rafale και η προγραμματισμένη απόκτηση F-35 διαμορφώνουν έναν ισχυρό συνδυασμό πλατφορμών. Η πλήρης αξιοποίηση αυτών των αεροσκαφών, όμως, προϋποθέτει όπλα αντίστοιχων δυνατοτήτων, επαρκείς ποσότητες και συνεχή υποστήριξη.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυνατότητα των πληρωμάτων να αξιοποιούν τα σύγχρονα ραντάρ, τους αισθητήρες και τις ζεύξεις δεδομένων για εμπλοκές σε μεγαλύτερες αποστάσεις και για προσβολές υψηλής ακρίβειας. Το νέο πακέτο έρχεται να διευρύνει τις επιλογές του Επιτελείου, συμπληρώνοντας το υφιστάμενο οπλοστάσιο και προσθέτοντας δυνατότητες σε διαφορετικές κατηγορίες αποστολών.
Η επιδίωξη αφορά συνολικά την επιχειρησιακή ισχύ της Πολεμικής Αεροπορίας. Δεν σημαίνει ότι όλα τα αμερικανικά όπλα θα τοποθετηθούν σε κάθε τύπο μαχητικού, ούτε ότι περιλαμβάνεται ενσωμάτωσή τους στα Rafale τα οποία άλλωστε διαθέτουν ήδη στη φαρέτρα τους πανίσχυρα όπλα μεταξύ των οποίων και τους Meteor. Η αξιοποίηση κάθε συστήματος συνδέεται με την πιστοποίηση στη συγκεκριμένη πλατφόρμα, την έκδοση λογισμικού και τη διαμόρφωση που τελικά θα παραλάβει η Ελλάδα.
Από το ενδιαφέρον στην αμερικανική προσφορά
Το Letter of Interest αποτελεί την κίνηση με την οποία η ελληνική πλευρά θα αποτυπώσει τις ανάγκες της και θα ζητήσει συγκεκριμένες απαντήσεις. Η συνέχεια θα εξαρτηθεί από τις αμερικανικές εγκρίσεις, τις διαθέσιμες εκδόσεις, τις τιμές, τα χρονοδιαγράμματα παραγωγής και τους όρους ενσωμάτωσης.
Στη διαδικασία Foreign Military Sales, το επίσημο αίτημα προμήθειας διατυπώνεται μέσω Letter of Request, ενώ η αμερικανική προσφορά αποτυπώνεται σε Letter of Offerand Acceptance, τη γνωστή LOA. Η αποδοχή της από την ελληνική πλευρά, μετά τις απαιτούμενες διαδικασίες, ανοίγει τον δρόμο για την υλοποίηση της προμήθειας. Επομένως, το επικείμενο έγγραφο ενδιαφέροντος είναι σημαντικό βήμα, με επόμενη επιδίωξη τη μετάβαση σε συγκεκριμένη προσφορά και παραγγελία.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του OnAlert, η εικόνα που μεταφέρεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι θετική ως προς την προοπτική αποδέσμευσης των ζητούμενων όπλων. Αυτή η εκτίμηση περιλαμβάνει και τα προηγμένα βλήματα αέρος–αέρος. Τόσο σε αυτή τη φάση για τους AIM-120D AMRAAM όσο και στο άμεσο μέλλον για τους AIM-260 JATM. Η τελική απάντηση, ωστόσο, θα πρέπει να καθορίσει αναλυτικά τι μπορεί να παραχωρηθεί, σε ποια διαμόρφωση και με ποιους χρόνους παράδοσης.
AIM-120D AMRAAM: Αναχαίτιση πέρα από την οπτική επαφή
Ο AIM-120D AMRAAM της Raytheon/RTX είναι ένα από τα βασικά όπλα που επιδιώκει να αποκτήσει η Πολεμική Αεροπορία για εμπλοκές Beyond Visual Range, δηλαδή πέρα από την οπτική επαφή. Ο πύραυλος κατευθύνεται αρχικά με αδρανειακή πλοήγηση και ενημερώσεις για την πορεία του στόχου, ενώ στην τελική φάση χρησιμοποιεί το δικό του ενεργό ραντάρ.
Η έκδοση D διαθέτει αυξημένη εμβέλεια, πλοήγηση υποβοηθούμενη από GPS, αμφίδρομη ζεύξη δεδομένων και βελτιωμένες δυνατότητες εμπλοκής. Η νεότερη διαμόρφωση D-3 ενσωματώνει ανανεωμένα ηλεκτρονικά και έχει δοκιμαστεί με βολές από F-16. Η ακριβής μέγιστη εμβέλεια δεν δημοσιοποιείται επίσημα, ενώ η πραγματική απόσταση εμπλοκής επηρεάζεται από το ύψος, την ταχύτητα και τη συμπεριφορά του στόχου.
Για τα ελληνικά Viper και τα F-35, η απόκτησή του θα αποτελούσε ουσιαστική ενίσχυση της αεροπορικής μάχης, εφόσον ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες διαδικασίες ενσωμάτωσης. Στον ελληνικό σχεδιασμό έχει ιδιαίτερη σημασία και ο χρόνος. Eπιδίωξη είναι η HAF να αποκτήσει το συγκεκριμένο ποιοτικό πλεονέκτημα πριν από ενδεχόμενη αντίστοιχη ενίσχυση της Τουρκίας.
AIM-260 JATM: Η επόμενη γενιά αεροπορικής υπεροχής
Ο AIM-260 Joint Advanced Tactical Missile, της Lockheed Martin, είναι ένα από τα πλέον απαιτητικά στοιχεία του καταλόγου. Αναπτύχθηκε ως νέο όπλο αεροπορικής υπεροχής, με μεγαλύτερη εμβέλεια και αυξημένη αποτελεσματικότητα έναντι των υφιστάμενων πυραύλων αέρος–αέρος, ώστε να αντιμετωπίζει σύγχρονες και μελλοντικές απειλές.
Μεγάλο μέρος των χαρακτηριστικών του παραμένει απόρρητο. Δεν υπάρχει επίσημα δημοσιοποιημένος αριθμός εμβέλειας που να επιτρέπει ασφαλείς συγκρίσεις με άλλους πυραύλους. Η Lockheed Martin ανακοίνωσε πρόσφατα συμφωνία επιτάχυνσης παραγωγής και παραδόσεων, αναφέροντας μεταξύ των συμβατών πλατφορμών τα F-22 και F-35.
Η συμπερίληψή του στο ελληνικό ενδιαφέρον δείχνει την πρόθεση του επιτελείου να εξετάσει την πρόσβαση και στην επόμενη γενιά οπλισμού. Ειδικά για τον AIM-260, η αμερικανική απάντηση θα έχει ξεχωριστό βάρος, καθώς πρέπει να αποσαφηνιστούν η δυνατότητα εξαγωγής προς την Ελλάδα, η διαμόρφωση και το χρονοδιάγραμμα.
AIM-9X Sidewinder: Η ισχύς στην κοντινή αερομαχία
Ο AIM-9X Sidewinder της Raytheon/RTX καλύπτει κυρίως τις εμπλοκές μικρών αποστάσεων. Διαθέτει απεικονιστικό υπέρυθρο αισθητήρα και μεγάλη ευελιξία, ενώ η συνεργασία του με σύστημα σκόπευσης επί κάσκας επιτρέπει στον χειριστή να υποδεικνύει στόχους σε μεγάλες γωνίες από τον διαμήκη άξονα του αεροσκάφους.
Αυτή η δυνατότητα περιορίζει την ανάγκη να στραφεί ολόκληρο το μαχητικό προς τον αντίπαλο πριν από την εκτόξευση. Στην έκδοση Block II+ (Block II Plus) η οποία ενδιαφέρει την HAF προστίθενται ζεύξη δεδομένων, δυνατότητα εγκλωβισμού μετά την εκτόξευση (Lock-On After Launch), διευρύνοντας τις επιλογές εμπλοκής. Ο κατασκευαστής αναφέρει συμβατότητα τόσο με F-16 όσο και με όλες τις εκδόσεις F-35.
Για την Πολεμική Αεροπορία, ο AIM-9X θα συμπλήρωνε τα όπλα μεγαλύτερης εμβέλειας και θα ενίσχυε τις επιλογές των πληρωμάτων όταν η εμπλοκή εξελιχθεί σε μικρότερες αποστάσεις.
Harpoon: Περισσότερες επιλογές στη ναυτική κρούση
Ο AGM-84 Harpoon της Boeing αφορά την ενίσχυση της δυνατότητας προσβολής πλοίων από αεροσκάφη. Πρόκειται για αντιπλοϊκό πύραυλο που χρησιμοποιεί ενεργό ραντάρ για την τελική καθοδήγηση και πετά χαμηλά πάνω από τη θάλασσα, περιορίζοντας τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης του στόχου.
Η έκδοση Block II συνδυάζει αδρανειακή πλοήγηση με GPS και διαθέτει δυνατότητες κατά πλοίων και ορισμένων επίγειων στόχων. Η Boeing δημοσιοποιεί εμβέλεια άνω των 67 ναυτικών μιλίων, περίπου 124 χιλιομέτρων, για τον Block II. Η ελληνική επιδίωξη είναι η διεύρυνση των διαθέσιμων φορέων ναυτικής κρούσης, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα F-16. Έτσι το Επιτελείο θα μπορούσε να κατανέμει περισσότερες αποστολές εναντίον στόχων επιφανείας σε μεγαλύτερο μέρος του στόλου.
JASSM-ER: Κρούση σε αποστάσεις άνω των 900 χιλιομέτρων
Ο AGM-158 JASSM-ER της Lockheed Martin αποτελεί το όπλο μεγάλης εμβέλειας για προσβολή σημαντικών επίγειων στόχων. Είναι υποηχητικός πύραυλος cruise με σχεδίαση μειωμένης παρατηρησιμότητας και δημοσιοποιημένη εμβέλεια άνω των 500 ναυτικών μιλίων, δηλαδή περισσότερων από 926 χιλιομέτρων.
Συνδυάζει πλοήγηση GPS/INS με απεικονιστικό υπέρυθρο αισθητήρα στην τελική φάση και ισχυρή πολεμική κεφαλή κατηγορίας 1.000 λιβρών. Προορίζεται για προσβολή σημαντικών, ακόμη και προστατευμένων εγκαταστάσεων, με εκτόξευση από μεγάλη απόσταση. Η επιχειρησιακή του αξία είναι ότι μειώνει την ανάγκη προσέγγισης του αεροσκάφους στην περιοχή του στόχου.
Για την Πολεμική Αεροπορία, η απόκτησή του θα διεύρυνε σημαντικά τις επιλογές κρούσης σε βάθος. Αποτελεί διαφορετική κατηγορία όπλου από μια κατευθυνόμενη βόμβα, τόσο ως προς την εμβέλεια όσο και ως προς το μέγεθος της κεφαλής. Η επιλογή του συνδέεται με αποστολές κατά στόχων υψηλής αξίας, όπου η απόσταση εκτόξευσης και η επιβιωσιμότητα έχουν καθοριστική σημασία.
Η συμβατότητα πρέπει να εξεταστεί για τη συγκεκριμένη έκδοση των ελληνικών F-16, ενώ για το F-35 εξελίσσεται πρόγραμμα ενσωμάτωσης της οικογένειας JASSM/LRASM. Η πρόοδος αυτού του προγράμματος αποτελεί παράγοντα που θα πρέπει να συνυπολογιστεί στον ελληνικό σχεδιασμό παραδόσεων και επιχειρησιακής αξιοποίησης.
StormBreaker: Πολλοί στόχοι σε μία αποστολή
Η GBU-53/B StormBreaker της Raytheon/RTX, γνωστή ως Small Diameter Bomb II, είναι κατευθυνόμενη βόμβα ανεμοπορίας μικρής διαμέτρου. Το σημαντικό της χαρακτηριστικό είναι ο συνδυασμός τριών αισθητήρων που περιλαμβάνει ραντάρ χιλιοστομετρικού κύματος, απεικονιστικού υπέρυθρου και ημιενεργού λέιζερ.
Το σύστημα επιτρέπει προσβολή σταθερών και κινούμενων στόχων, ημέρα και νύχτα, ακόμη και σε συνθήκες περιορισμένης ορατότητας. Το ραντάρ υποστηρίζει τον εντοπισμό σε δυσμενή καιρό, ο υπέρυθρος αισθητήρας τη διάκριση στόχων και το λέιζερ την εμπλοκή με εξωτερική κατάδειξη. Η δημοσιοποιημένη εμβέλεια φτάνει περίπου τα 111 χιλιόμετρα κατά σταθερών στόχων και τα 72 χιλιόμετρα κατά κινούμενων, ανάλογα με τις συνθήκες άφεσης.
Το μικρό της μέγεθος επιτρέπει μεταφορά πολλών όπλων και αυξάνει τον αριθμό των επιμέρους στόχων που μπορεί να προσβάλει ένα μαχητικό σε μία έξοδο. Έτσι, σε ένα συγκρότημα εγκαταστάσεων, όπως μια αεροπορική βάση, περισσότερα διακριτά σημεία μπορούν να περιληφθούν στην ίδια αποστολή, ανάλογα με το πιστοποιημένο φορτίο και τις απαιτήσεις καταστροφής.
Δεν υπάρχει, ωστόσο, ένας ενιαίος αριθμός βομβών για κάθε αεροσκάφος. Η μεταφορά εξαρτάται από την πλατφόρμα, τους φορείς και τον συνδυασμό με άλλα όπλα ή καύσιμα. Ούτε η μεταφορά πολλών StormBreaker σημαίνει αυτομάτως ότι ένα αεροσκάφος μπορεί να εξουδετερώσει ολόκληρη βάση. Η ουσία είναι η αύξηση των διαθέσιμων προσβολών ακριβείας ανά έξοδο, με λιγότερους φορείς για συγκεκριμένο σύνολο κατάλληλων στόχων.
Το χρονοδιάγραμμα θα κρίνει την επιχειρησιακή αξία
Το πακέτο ενδιαφέροντος συνδυάζει όπλα που καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες. Οι AIM-120D και AIM-260 αφορούν κυρίως την εμπλοκή σε μεγάλες αποστάσεις, ο AIM-9X την κοντινή αερομαχία, ο Harpoon τον αγώνα κατά πλοίων και οι JASSM-ER και StormBreaker δύο διαφορετικές επιλογές κρούσης. Η ύπαρξη αυτού του εύρους επιτρέπει στο επιτελείο να εξετάσει συνδυασμούς αποστολών και φορτίων, επιλέγοντας το κατάλληλο όπλο για κάθε απαίτηση. Πρόκειται για επιχειρησιακή λογική που συνδέει την προμήθεια με την αποστολή και το αεροσκάφος που θα την αναλάβει.
Οι συγκεκριμένοι αριθμοί που θα περιληφθούν στο έγγραφο ενδιαφέροντος έχουν επίσης ιδιαίτερη σημασία. Η ονομαστική δυνατότητα χρήσης ενός σύγχρονου πυραύλου αποκτά πραγματικό βάρος όταν συνοδεύεται από επαρκές απόθεμα και δυνατότητα διατήρησής του σε επιχειρησιακή κατάσταση. Γι’ αυτό η απάντηση των Αμερικανών θα πρέπει να επιτρέψει στην ελληνική πλευρά να αξιολογήσει ολόκληρο το κόστος της προμήθειας. Οι ποσότητες που ζητούνται δεν πρέπει να συγχέονται με εκείνες που τελικά θα εγκριθούν ή θα παραγγελθούν.
Παράλληλα, η επιθυμητή κοινή χρήση ορισμένων όπλων από Viper και F-35 μπορεί να διευκολύνει τη διαχείριση αποθεμάτων και να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στην κατανομή αποστολών. Αυτό το όφελος πρέπει να εξασφαλιστεί μέσα από τις αντίστοιχες πιστοποιήσεις, καθώς η συμβατότητα ενός όπλου με μια οικογένεια αεροσκαφών δεν αρκεί από μόνη της για την επιχειρησιακή χρήση του στην ελληνική έκδοση. Η επιλογή των τελικών διαμορφώσεων αποτελεί, συνεπώς, εξίσου σημαντικό σκέλος με την επιλογή των ίδιων των όπλων.
Η άμεση αποστολή του εγγράφου ενδιαφέροντος επιδιώκει να εξασφαλίσει τον χρόνο που απαιτείται για εγκρίσεις, προσφορές, παραγωγή, ενσωμάτωση και εκπαίδευση. Η παραλαβή πυρομαχικών αποτελεί ένα μόνο μέρος της προετοιμασίας καθώς απαιτούνται επίσης υποδομές αποθήκευσης, εξοπλισμός υποστήριξης και κατάλληλη εκπαίδευση πληρωμάτων και τεχνικού προσωπικού.
Γι’ αυτό ο συντονισμός με την έλευση των F-35 έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Πολεμική Αεροπορία θέλει να διαθέτει εγκαίρως τα μέσα ώστε οι νέες πλατφόρμες να αποκτήσουν τις προβλεπόμενες επιχειρησιακές δυνατότητες, ενώ η αξιοποίηση κοινών όπλων στα Viper μπορεί να διευρύνει το όφελος σε μεγαλύτερο αριθμό μαχητικών.
Η αμερικανική απάντηση θα καθορίσει τις πραγματικές επιλογές και τη σειρά υλοποίησης. Το ζητούμενο για το Αεροπορικό Επιτελείο είναι ένα επαρκές και πολύ ισχυρό οπλοστάσιο τελευταίας γενιάς , που θα επιτρέπει στην Πολεμική Αεροπορία να αξιοποιεί την τεχνολογία των μαχητικών της 4,5 και 5ης γενιάς στην αναχαίτιση, στη ναυτική κρούση και στις αποστολές προσβολής επίγειων στόχων.
