*Του Κώστα Σαρικά
Ο Σεπτέμβριος φαίνεται ότι κλείνει με τον καλύτερο τρόπο για το Πολεμικό Ναυτικό, καθώς σε διάστημα λίγων ημερών συμπίπτουν δύο μείζονα ζητήματα, με την απόκτηση – και με τη βούλα – της τέταρτης φρεγάτας Belharra, που θα λάβει το όνομα «Θεμιστοκλής», αλλά και με την πρώτη επιθεώρηση στην ιταλική φρεγάτα Carlo Bergamini, προάγγελο των συζητήσεων για την ένταξη δύο μεταχειρισμένων FREMM στον ελληνικό Στόλο.
Επιθεώρηση, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο λιμάνι του Πειραιά, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert.gr. Πρόκειται για δύο διαφορετικά αλλά παράλληλα προγράμματα, που συνθέτουν τη μεγάλη εικόνα. Η Ελλάδα κινείται ταυτόχρονα σε δύο άξονες, με τη Γαλλία για τις νέες ψηφιακές φρεγάτες και με την Ιταλία για την ενδιάμεση λύση, με στόχο την ταχεία και ουσιαστική ενίσχυση του Στόλου.
Η πρώτη Belharra του Γαλλικού Ναυτικού και το ελληνικό ενδιαφέρον
Χθες Δευτέρα (15.09.2025) η πρώτη φρεγάτα της κλάσης Belharra του Πολεμικού Ναυτικού της Γαλλίας απέπλευσε από το ναυπηγείο του Λοριάν με προορισμό τη Βρέστη. Εκεί θα παραλάβει τον οπλισμό της, αντιαεροπορικούς πυραύλους Aster 30, αντιπλοϊκούς πυραύλους Exocet Block III και τα υπόλοιπα συστήματα που συνθέτουν την ισχύ πυρός της Belharra.
Η εικόνα της να αποπλέει για τις τελικές δοκιμές στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα ότι το πρόγραμμα «τρέχει» με ταχύτατους ρυθμούς και οι παραδόσεις γίνονται εντός χρονοδιαγραμμάτων. Για την Ελλάδα, που ήδη ναυπηγεί την «Κίμων» και τη «Νέαρχος», ενώ ξεκίνησε η «Φορμίων», η εξέλιξη αυτή αποτελεί έμπρακτη απόδειξη ότι το πρόγραμμα των Belharra είναι αξιόπιστο.
Η 4η Belharra «Θεμιστοκλής»
Στην Αθήνα, η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία ετοιμάζεται να ανοίξει το επόμενο κεφάλαιο, την τέταρτη Belharra. Το όνομα έχει ήδη ανακοινωθεί – «Θεμιστοκλής» – με προφανή συμβολισμό.
Το σχέδιο νόμου εισέρχεται αυτή την Πέμπτη (18.09.2025) στην αρμόδια επιτροπή εξοπλισμών της Βουλής και την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να συζητηθεί στην Ολομέλεια. Η ψήφισή του θα δώσει το πράσινο φως για την υπογραφή της τροποποιητικής σύμβασης με τη Naval Group. Η νέα συμφωνία δεν είναι απλή επανάληψη των τριών πρώτων. Περιλαμβάνει πρόσθετες προβλέψεις:
- νέα συστήματα και αναβαθμίσεις που θα εγκατασταθούν και στις «Κίμων», «Νέαρχος», «Φορμίων»,
- αυξημένη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας,
- ενισχυμένο πλαίσιο τεχνικής υποστήριξης και διαθεσιμότητας.
Το κόστος της φρεγάτας, χωρίς τον οπλισμό, ανέρχεται σε περίπου 809 εκατ. ευρώ. Εφόσον η διαδικασία κυλήσει ομαλά, η «Θεμιστοκλής» θα μπορεί να υψώσει ελληνική σημαία το 2028, κλείνοντας το «πακέτο» των τεσσάρων Belharra.
Η σημασία της ελληνικής βιομηχανικής συμμετοχής
Στις διαπραγματεύσεις με τους Γάλλους, η Αθήνα επέμεινε ιδιαίτερα στη συμμετοχή της εγχώριας βιομηχανίας. Δεν πρόκειται μόνο για την κατασκευή επιμέρους εξαρτημάτων, αλλά για ουσιαστική εμβάθυνση στην τεχνογνωσία, τη συντήρηση και την υποστήριξη.
Για πρώτη φορά σε μεγάλο ναυπηγικό πρόγραμμα φρεγάτας, τίθεται τόσο ισχυρά το ζήτημα της εγχώριας προστιθέμενης αξίας. Στόχος είναι η απόκτηση γνώσης και δυνατοτήτων που θα στηρίξουν την αυτάρκεια του Πολεμικού Ναυτικού σε βάθος χρόνου.
Τα πληρώματα στις γαλλικές εγκαταστάσεις
Παράλληλα, διαρκής είναι η παρουσία Ελλήνων αξιωματικών στα ναυπηγεία και τα εκπαιδευτικά κέντρα της Naval Group. Στη Γαλλία βρίσκονται ήδη τα πρώτα πληρώματα της «ΚΙΜΩΝ», αλλά και στελέχη που θα στελεχώσουν τη «Νέαρχος» και τη «Φορμίων».
Η συμμετοχή τους στις θαλάσσιες δοκιμές της «Κίμων» θα είναι ιστορική στιγμή, η πρώτη επαφή των Ελλήνων ναυτών με το προηγμένο περιβάλλον μιας Belharra.
Η ιταλική διάσταση – Bergamini στο μικροσκόπιο του Πολεμικού Ναυτικού
Την ίδια στιγμή, η Αθήνα στρέφει το βλέμμα της και προς τη Ρώμη. Η πρώτη αυτοψία στη φρεγάτα Carlo Bergamini (F-590), την επόμενη εβδομάδα, σηματοδοτεί την εκκίνηση μιας παράλληλης διαδικασίας.
Το τεχνικό κλιμάκιο του Πολεμικού Ναυτικού, μηχανικοί, αξιωματικοί ηλεκτρονικών, επιχειρησιακά στελέχη θα πραγματοποιήσει πλήρη έλεγχο στην ελλιμενισμένη στον Πειραιά φρεγάτα και θα συντάξει αναλυτική αναφορά. Αντίστοιχη διαδικασία θα ακολουθήσει και για τη Virginio Fasan (F-591).
Σύμφωνα με τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας, Νίκο Δένδια, θα ακολουθήσει η υπογραφή μνημονίου κατανόησης με την Ιταλία, ώστε να δρομολογηθεί η τεχνική και οικονομική διαπραγμάτευση.
Τεχνικά χαρακτηριστικά των Bergamini
Οι ιταλικές FREMM συγκαταλέγονται στις πιο πετυχημένες ευρωπαϊκές σχεδιάσεις.
- Εκτόπισμα: 6.700 τόνοι
- Μήκος: 144 μέτρα
- Ταχύτητα: >27 κόμβοι
- Αυτονομία: 6.000 ναυτικά μίλια
Ο οπλισμός και τα συστήματά τους προσφέρουν πλήρες φάσμα επιχειρησιακών δυνατοτήτων:
- Ραντάρ AESA KRONOS Grand Naval,
- Σύστημα μάχης ATHENA με πλήρη δικτυοκεντρική αρχιτεκτονική,
- Σόναρ CAPTAS-4 για ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις,
- VLS Sylver A50 με ASTER 15/30,
- Πυροβόλα OTO Melara 127/64 Vulcano και 76/62 STRALES,
- Αντιπλοϊκοί πύραυλοι Teseo ή Exocet,
- Τορπίλες MU90,
- Δυνατότητα φιλοξενίας δύο ελικοπτέρων NH90 ή MH-60R.
Η Carlos Bergamini (έκδοση GP) δίνει έμφαση στον αντιαεροπορικό και επιφανειακό πόλεμο, ενώ η Virginio Fasan (ASW) εξειδικεύεται στον ανθυποβρυχιακό αγώνα.
Κόστος και προοπτικές – Στόλος 12 κύριων μονάδων
Η Ιταλία έχει απαντήσει ότι μπορεί να διαθέσει δύο πλοία μετά το 2028 σε τιμή περίπου 240 εκατ. ευρώ το καθένα, χωρίς οπλισμό. Υπάρχει επίσης η πρόθεση option για ακόμη δύο, εφόσον αποδεσμευτούν. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει έγγραφη δέσμευση με «κλειδωμένη» τιμή και προτεραιότητα. Με αυτό τον τρόπο, το Πολεμικό Ναυτικό μπορεί να αποκτήσει δύο μονάδες κάτω των 20 ετών, με πλήρεις δυνατότητες, σε σχετικά χαμηλό κόστος.
Η πιθανή συμφωνία με την Ιταλία δεν έχει μόνο στρατιωτικό αντίκτυπο. Διαμορφώνει νέο άξονα συνεργασίας Ελλάδας – Ιταλίας στη Μεσόγειο. Η Ρώμη διατηρεί στενές σχέσεις και με την Άγκυρα, αλλά η εμβάθυνση με την Αθήνα θα λειτουργήσει ως ισχυρό αντίβαρο. Παράλληλα, η Fincantieri εξετάζει τα ελληνικά ναυπηγεία ως εταίρο για συντήρηση και μελλοντικές ναυπηγήσεις.
Σε συνδυασμό με τη γαλλική συνεργασία, η Ελλάδα δημιουργεί ένα ισχυρό δίπολο στρατηγικών συμμαχιών που ενισχύει την αποτρεπτική της ισχύ. Η στρατηγική του ΓΕΝ είναι ξεκάθαρη: έως το 2035 ο Στόλος να διαθέτει 12 κύριες μονάδες επιφανείας, 4 Belharra, 4 Bergamini, 4 εκσυγχρονισμένες MEKO 200HN.
Με αυτό το σχήμα, η Ελλάδα θα μπορεί να επιχειρεί ταυτόχρονα σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Ιόνιο, παρέχοντας αντιαεροπορική κάλυψη περιοχής, ανθυποβρυχιακή προστασία και δυνατότητες κρούσης μεγάλης ακτίνας.
Τα επόμενα βήματα
Το χρονοδιάγραμμα είναι σφιχτό:
- Συζήτηση και ψήφιση στη Βουλή της σύμβασης για τη 4η Belharra.
- Αυτοψία και τεχνική αξιολόγηση της πρώτης Bergamini
- Υπογραφή μνημονίου κατανόησης με την Ιταλία.
- Διαπραγμάτευση για οπλισμό και υποστήριξη.
- Υπογραφή δεσμευτικής σύμβασης και ορισμός χρονοδιαγράμματος.
Εφόσον όλα κυλήσουν βάσει σχεδίου, μέχρι το 2028 η «Θεμιστοκλής» θα υψώσει ελληνική σημαία και μέχρι το 2029 θα έχει παραληφθεί η πρώτη Bergamini. Η ψήφιση της τέταρτης Belharra και η έναρξη των συζητήσεων με την Ιταλία για τις Bergamini θα διαμορφώσουν τη φυσιογνωμία του Στόλου για τις επόμενες δεκαετίες.
Σε μια περίοδο που οι ισορροπίες στη Μεσόγειο παραμένουν εύθραυστες και η Τουρκία συνεχίζει το πρόγραμμα TF-2000 χωρίς να έχει ακόμη επιχειρησιακό αποτέλεσμα, η Ελλάδα προχωρά σε δύο πολύ σημαντικές κινήσεις. Με επενδύσεις σε υπερσύγχρονα πλοία και με στρατηγικό σχεδιασμό που στοχεύει σε Στόλο 12 κύριων μονάδων, έχει στόχο να διασφαλίσει το ποιοτικό πλεονέκτημα στη θάλασσα.
