Στην πρώτη γραμμή της άμυνας του Αιγαίου έχει αποφασίσει το ελληνικό Επιτελείο να τοποθετήσει τους νέους Πολλαπλούς Εκτοξευτές Πυραύλων PULS, μετατρέποντας τα μεγάλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου σε ισχυρούς κόμβους πυραυλικών πυρών μεγάλης ακτίνας.
Παρά τις αντιδράσεις που εκφράζει η Άγκυρα για την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας στα ελληνικά νησιά, ο σχεδιασμός του ΓΕΕΘΑ και του ΓΕΣ προβλέπει την πλήρη επιχειρησιακή αξιοποίηση των δυνατοτήτων του ισραηλινού συστήματος.
Οι PULS δεν προορίζονται απλώς να αντικαταστήσουν παλαιότερα μέσα του Πυροβολικού, αλλά να αποτελέσουν έναν από τους βασικούς πυλώνες πυρός των σχηματισμών στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Η μεγάλη εμβέλεια, η ακρίβεια, η δυνατότητα χρησιμοποίησης διαφορετικών τύπων πυρομαχικών από τον ίδιο εκτοξευτή και κυρίως η ικανότητα προσβολής στόχων σε μεγάλο βάθος αλλάζουν τα δεδομένα στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Οι πρώτοι PULS, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες του OnAlert, αναμένεται να φτάσουν στην Ελλάδα στα τέλη του 2027, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας εποχής για το Πυροβολικό Μάχης.
Η πυραυλική ισχύς της άμυνας των νησιών
Η φιλοσοφία του Επιτελείου δεν περιορίζεται στην αριθμητική ενίσχυση των Μονάδων Πυροβολικού. Το ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας νέας αρχιτεκτονικής πυρών, στην οποία οι PULS θα μπορούν να λειτουργούν ως το «μακρύ χέρι» των σχηματισμών. Η ανάπτυξή τους σε μεγάλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου επιτρέπει την αξιοποίηση της γεωγραφίας με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο. Με βλήματα που ξεκινούν από μερικές δεκάδες χιλιόμετρα και φτάνουν επίσημα έως τα 300 χλμ., αλλά και με προοπτική ακόμη μεγαλύτερου βεληνεκούς, ένας εκτοξευτής μπορεί να αναλαμβάνει διαφορετικές αποστολές ανάλογα με το είδος και την απόσταση του στόχου.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια κλιμακούμενη δυνατότητα πυρός. Το ίδιο σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την υποστήριξη των δυνάμεων που επιχειρούν στην πρώτη γραμμή, αλλά και για προσβολές υψηλής ακρίβειας σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις. Η λογική αυτή ενισχύει σημαντικά την αποτρεπτική δυνατότητα των νησιών, καθώς η άμυνά τους δεν στηρίζεται πλέον αποκλειστικά στην αντιμετώπιση μιας απειλής όταν αυτή πλησιάσει στην περιοχή επιχειρήσεων. Αποκτά τη δυνατότητα, εφόσον αυτό απαιτηθεί από τον επιχειρησιακό σχεδιασμό, να χρησιμοποιήσει πυρά ακριβείας σε πολύ μεγαλύτερο βάθος.
Από τα 35 στα 300 χιλιόμετρα
Το μεγάλο πλεονέκτημα των PULS βρίσκεται στη διαμόρφωση του εκτοξευτή και στη μεγάλη γκάμα πυρομαχικών που μπορεί να χρησιμοποιήσει. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της κατασκευάστριας Elbit Systems, ο PULS διαθέτει δύο ανεξάρτητα pods, τα οποία μπορούν να διαμορφωθούν ανάλογα με την αποστολή. Στη βασική οικογένεια πυρομαχικών περιλαμβάνεται το Accular 122 mm, με 18 ρουκέτες ανά pod και μέγιστη εμβέλεια περίπου 35 χλμ. Ακολουθεί το Accular 160 mm, με 10 πυρομαχικά ανά pod και εμβέλεια έως περίπου 40 χλμ.
Στην επόμενη κατηγορία βρίσκεται ο EXTRA, ένα από τα σημαντικότερα όπλα του συστήματος. Κάθε pod μεταφέρει τέσσερα βλήματα και η επίσημη εμβέλειά τους φτάνει τα 150 χλμ. Η Elbit αναφέρει ακρίβεια της τάξης των 10 μέτρων CEP και πολεμική κεφαλή 120 κιλών, χαρακτηριστικά που τον κατατάσσουν στα όπλα ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς.
Στην κορυφή της σημερινής, επίσημα ανακοινωμένης οικογένειας βρίσκεται ο Predator Hawk. Δύο πύραυλοι μπορούν να μεταφέρονται σε κάθε pod, με την κατασκευάστρια εταιρεία να δίνει μέγιστη εμβέλεια έως 300 χλμ. Έτσι, από τον ίδιο ακριβώς εκτοξευτή το Πυροβολικό μπορεί να καλύπτει ένα τεράστιο φάσμα αποστάσεων, επιλέγοντας κάθε φορά το κατάλληλο πυρομαχικό.
Predator Hawk ER: Το διαβαθμισμένο «μακρύ χέρι»
Υπάρχει όμως μία ακόμη παράμετρος, την οποία είχε αποκαλύψει το OnAlert.gr από την αποστολή του στις εγκαταστάσεις της Elbit Systems στο Ισραήλ. Πρόκειται για τον Predator Hawk ER – Extra Range, την έκδοση αυξημένου βεληνεκούς που προορίζεται να μεταφέρει την ακτίνα δράσης του PULS σημαντικά πέρα από το σημερινό όριο των 300 χιλιομέτρων.
Η ακριβής μέγιστη εμβέλεια του συγκεκριμένου όπλου δεν δημοσιοποιείται. Παραμένει διαβαθμισμένη. Οι πληροφορίες που είχε συγκεντρώσει το OnAlert.gr στο Ισραήλ ανέφεραν, ωστόσο, ότι θα είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από τα 300 χλμ. του σημερινού Predator Hawk. Αυτό είναι και το στοιχείο που αποκτά ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία για την Ελλάδα. Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι ότι ο Predator Hawk ER σχεδιάζεται ώστε να αξιοποιείται από την ίδια οικογένεια εκτοξευτών.
Συνεπώς, η ένταξή του δεν απαιτεί τη δημιουργία ενός εντελώς νέου οπλικού συστήματος, αλλά διευρύνει ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες μιας πλατφόρμας που θα βρίσκεται ήδη στο ελληνικό οπλοστάσιο. Όπως είχε αποκαλύψει το OnAlert.gr, κατά την παρουσίαση στο Ισραήλ είχε μεταφερθεί στην ελληνική πλευρά η πρόθεση αποδέσμευσης και του Predator Hawk ER, όταν ολοκληρωθεί η ανάπτυξή του. Και φαίνεται ότι η απόφαση αυτή θα μετατραπεί σε πράξη εντός των επόμενων χρόνων.
36 εκτοξευτές και πλήρες πακέτο πυρομαχικών
Η συμφωνία Ελλάδας – Ισραήλ αφορά την απόκτηση 36 εκτοξευτών PULS, με ένα ολοκληρωμένο πακέτο που δεν περιορίζεται στα ίδια τα οχήματα. Το πρόγραμμα, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, περιλαμβάνει μέσα διοίκησης και υποστήριξης, εκπαίδευση προσωπικού και μακροχρόνια τεχνική υποστήριξη. Η σύμβαση ύψους περίπου 650 εκατ. ευρώ, για την προμήθεια των PULS στις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις υπογράφηκε τον περασμένο Απρίλιο.
Η εταιρεία ανέφερε ότι η εκτέλεση της κύριας σύμβασης θα πραγματοποιηθεί σε περίοδο τεσσάρων ετών και θα ακολουθήσει δεκαετής περίοδος υποστήριξης. Ωστόσο, ήδη φαίνεται ότι υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις για ταχύτερη ολοκλήρωση των παραδόσεων.
Το πακέτο περιλαμβάνει επιχειρησιακά κατευθυνόμενα πυρομαχικά διαφορετικών εμβελειών, εκπαιδευτικά πυρομαχικά αλλά και loitering munitions, δημιουργώντας ουσιαστικά ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα πυρών.
Γιατί τα νησιά αλλάζουν την εξίσωση
Η επιλογή ανάπτυξης PULS στα μεγάλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της γεωγραφίας. Ένας εκτοξευτής δεν χρειάζεται να βρίσκεται κοντά στην ακτογραμμή ούτε σε σταθερή θέση. Αντίθετα, η δυνατότητα μετακίνησης, βολής και ταχείας αλλαγής θέσης αυξάνει σημαντικά την επιβιωσιμότητά του.
Η κατασκευάστρια Elbit αναφέρει ότι μία τυπική αποστολή πυρός μπορεί να εκτελεστεί σε λιγότερο από ένα λεπτό από τη στιγμή που θα δοθεί η σχετική εντολή. Αυτό επιτρέπει στο σύστημα να λειτουργεί με τη φιλοσοφία «shoot and scoot», δηλαδή εκτέλεση βολής και άμεση μετακίνηση πριν ο αντίπαλος προλάβει να εντοπίσει και να προσβάλει τη θέση του. Σε ένα περιβάλλον όπως το Αιγαίο, όπου οι αποστάσεις είναι περιορισμένες και οι χρόνοι αντίδρασης εξαιρετικά μικροί, η δυνατότητα αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία.
Ταυτόχρονα, η μεγάλη εμβέλεια σημαίνει ότι οι PULS μπορούν να βρίσκονται σε προστατευμένες και διασπαρμένες θέσεις στο εσωτερικό των νησιών χωρίς να χάνουν τη δυνατότητα εκτέλεσης αποστολών πυρός μεγάλης ακτίνας.
Αισθητήρες, drones και δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις
Η πραγματική ισχύς των PULS, πάντως, δεν βρίσκεται μόνο στους πυραύλους.Το σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί ως μέρος ενός ευρύτερου δικτύου αισθητήρων, μέσων επιτήρησης και διοίκησης. Η Elbit έχει ήδη παρουσιάσει αρχιτεκτονικές στις οποίες μη επανδρωμένα αεροσκάφη εντοπίζουν και αναγνωρίζουν στόχους, μεταδίδουν συντεταγμένες και πραγματοποιούν Battle Damage Assessment μετά την προσβολή.
Αυτό ακριβώς αποτελεί και τη φιλοσοφία προς την οποία κινείται ο Ελληνικός Στρατός.
UAV, επίγεια ραντάρ, παρατηρητές, μέσα ηλεκτρονικής επιτήρησης και άλλα συστήματα μπορούν να αποτελούν τους «αισθητήρες», ενώ οι PULS μετατρέπονται στον εκτελεστή του πλήγματος.
Έτσι, το ζήτημα δεν είναι απλώς πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ένας Predator Hawk αλλά πόσο γρήγορα μπορεί να ολοκληρωθεί ο κύκλος εντοπισμός – αναγνώριση – στοχοποίηση – προσβολή – εκτίμηση αποτελέσματος και μετακίνηση των εκτοξευτών. Όσο περισσότερο μειώνεται αυτός ο χρόνος τόσο αυξάνεται η επιχειρησιακή αξία του συστήματος.
Ποιοτική αλλαγή για το Πυροβολικό
Με την ένταξη των PULS, το ελληνικό Πυροβολικό περνά σε διαφορετική κατηγορία δυνατοτήτων. Για δεκαετίες ο βασικός του ρόλος ήταν η υποστήριξη των χερσαίων σχηματισμών και η καταστροφή στόχων σε σχετικά περιορισμένο βάθος. Τα όπλα των 150 και 300 χιλιομέτρων – και μελλοντικά ακόμη μεγαλύτερων αποστάσεων – διευρύνουν δραστικά αυτή την αποστολή.
Οι δυνατότητες αφορούν στρατιωτικούς στόχους υψηλής αξίας, όπως εγκαταστάσεις διοίκησης και επικοινωνιών, ραντάρ, στρατιωτικές υποδομές και κόμβους υποστήριξης, εφόσον αυτοί εντάσσονται σε εγκεκριμένο επιχειρησιακό σχεδιασμό και σύμφωνα με τους κανόνες εμπλοκής και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.
Ταυτόχρονα δημιουργείται μία επιπλέον επιχειρησιακή επιλογή. Οι αποστολές κρούσης μεγάλου βάθους δεν χρειάζεται να στηρίζονται αποκλειστικά σε επανδρωμένα μαχητικά αεροσκάφη. Μέρος αυτών των αποστολών μπορεί, ανάλογα με τις επιχειρησιακές συνθήκες, να αναληφθεί από επίγεια πυραυλικά συστήματα.
Η απάντηση στις τουρκικές αντιδράσεις
Η ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων στα νησιά βρίσκεται σταθερά στο επίκεντρο δηλώσεων και αντιδράσεων της τουρκικής πλευράς, στο πλαίσιο της γνωστής διαφωνίας Αθήνας και Άγκυρας για το καθεστώς στρατιωτικοποίησης συγκεκριμένων νησιών.
Η ελληνική θέση συνδέει την αμυντική θωράκιση των νησιών με την ανάγκη άμυνας και αποτροπής, ενώ η Τουρκία αμφισβητεί τη νομιμότητα της στρατιωτικής παρουσίας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η Αθήνα επικαλείται, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα νόμιμης άμυνας που προβλέπει το άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και επισημαίνει την παρουσία πολύ ισχυρών τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στα απέναντι μικρασιατικά παράλια με επιθετικό προσανατολισμό.
Και μόνο ότι η Στρατιά του Αιγαίου εκπαιδεύεται συνεχώς σε αποβατικά σενάρια αποτελεί τη μεγαλύτερη απόδειξη του επιθετικού δόγματος της Άγκυρας. Ο επιχειρησιακός σχεδιασμός, πάντως, προχωρά με γνώμονα τις ανάγκες των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων σε σχέση πάντα με την ανοιχτή απειλή όπως εκφράζεται σταθερά από την Τουρκία
