Αντιδράσεις έχει προκαλέσει η πρόσφατη έκθεση του Γραφείου Κυβερνητικής Λογοδοσίας (GAO), της ανεξάρτητης ελεγκτικής υπηρεσίας του Κογκρέσου των ΗΠΑ, αναφορικά με το πρόγραμμα ανάπτυξης των F-35 και την λειτουργία της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας για τα stealth μαχητικά αεροσκάφη πολλαπλών ρόλων πέμπτης γενιάς.
Η έκθεση του GAO παρουσίασε ευρήματα από εξονυχιστικούς ελέγχους στην αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ που «τρέχει» το πρόγραμμα για τα stealth μαχητικά αεροσκάφη τύπου F-35 (Joint Program Office), δίνοντας έμφαση στην παρακολούθηση της ροής ανταλλακτικών και κρίσιμων εξαρτημάτων τόσο για την γραμμή παραγωγής όσο και για της υλικοτεχνικής υποστήριξης.
Αυτό που αποκάλυψε ο GAO στην έρευνά του και έχει μονοπωλήσει το ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το αμερικανικό Πεντάγωνο «έχασε» δεκάδες χιλιάδες εξαρτήματα από την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, αφού οι Αμερικανοί επιτελείς δεν γνωρίζουν που βρίσκονται παρά την ύπαρξη ειδικού συστήματος και λογισμικού για την παρακολούθηση της ροής ανταλλακτικών και εξαρτημάτων.
Η χρονική συγκυρία της δημοσίευσης των ερευνών του GAO έχει ιδιαίτερη σημασία, αφού πριν λίγες εβδομάδες έγινε γνωστό ότι εξαρτήματα stealth μαχητικών αεροσκαφών τύπου F-35 κατέληξαν στο Χονγκ Κονγκ και κατά πάσα πιθανότητα σε κινεζικά «χέρια» αντί να παραδοθούν στις ΗΠΑ, με αποτέλεσμα να υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να εκτεθούν απόρρητα δεδομένα και τεχνολογίες στο Πεκίνο.
Σύμφωνα με την έκθεση του GAO, διαπιστώθηκε τον Μάρτιο του 2026 ότι περισσότερα από 17.000 εξαρτήματα των F-35, εκτιμώμενης αξίας 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, έλειπαν από το σύστημα απογραφής του προγράμματος, ενώ αξιωματούχοι δήλωσαν πως η αξία τους θα μπορούσε να φτάσει έως και 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια, εάν συνυπολογιστούν κι άλλες δαπάνες που σχετίζονται με την απόκτησή τους.
Πώς όμως προέκυψαν αυτά τα κενά στο σύστημα απογραφής και καταγραφής της ροής εξαρτημάτων και ανταλλακτικών (Enterprise Logistics Management System – ELMS) που χρησιμοποιεί το αμερικανικό Πεντάγωνο για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα των stealth μαχητικών αεροσκαφών;
Το GAO εκτιμά πως μια σημαντική αιτία είναι ότι οι εταιρείες-προμηθευτές που συμμετέχουν στο πρόγραμμα των F-35 είτε δεν ενσωματώνουν τα στοιχεία στο σύστημα απογραφής είτε το κάνουν καθυστερημένα, με αποτέλεσμα το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ να μην έχει πλήρη εικόνα για το πού βρίσκεται το κάθε εξάρτημα ανά πάσα ώρα και στιγμή.
Σύμφωνα με την έκθεση, το πρόγραμμα των F-35 βασίζεται σε περισσότερους από 1.900 προμηθευτές εντός των ΗΠΑ και σε 2.100 προμηθευτές διεθνώς, με περίπου 26 εκατομμύρια εξαρτήματα να βρίσκονται διασκορπισμένα σε περισσότερες από 700 εγκαταστάσεις και αποθήκες είτε υπό την διαχείριση των προμηθευτών είτε υπό την διαχείριση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Παρόλο που το ELMS έχει τη δυνατότητα καταγραφής των εξαρτημάτων στο απόθεμα σε πραγματικό χρόνο, η πλατφόρμα δεν μπορεί να διασυνδεθεί με τα συστήματα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων που χρησιμοποιούν ορισμένες εταιρείες όπως η Lockheed Martin και η Pratt & Whitney. Αντιθέτως, το αμερικανικό Πεντάγωνο βασίζεται σε τριμηνιαίες υποβολές δεδομένων από τους προμηθευτές για να ενημερώνει τα αρχεία του.
Ωστόσο, αυτό δημιουργεί πρόβλημα όπως απέδειξε η έκθεση του GAO, αφού από το οικονομικό έτος 2020, το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ έχει δαπανήσει τουλάχιστον 17 εκατομμύρια δολάρια για την απογραφή εξαρτημάτων και ανταλλακτικών, η οποία ωστόσο μέχρι και σήμερα δεν ανταποκρίνεται στον πραγματικό αριθμό τους.
Ενδεικτικό παράδειγμα είναι πως το 2023 διαπιστώθηκε ότι ένας μεγάλος προμηθευτής είχε απωλέσει περισσότερα από 1 εκατομμύριο εξαρτήματα των F-35, αξίας άνω των 85 εκατομμυρίων δολαρίων, το διάστημα μεταξύ Μαΐου 2018 και Οκτωβρίου 2022, ενώ η ίδια εταιρεία μέχρι τον Μάρτιο του 2026 είχε υποβάλει αναφορές για την απώλεια εξαρτημάτων αξίας απωλειών περίπου 28 εκατομμυρίων δολαρίων,για την περίοδο 2012 έως 2025.
Όπως ήταν αναμενόμενο, το αμερικανικό Πεντάγωνο έκρινε πως η εν λόγω εταιρεία πρέπει να καταβάλει το ποσό των 6 εκατομμυρίων δολαρίων για τις απώλειες αυτές.
Πηγή: Breaking Defense
