Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι διαβουλεύσεις μεταξύ Αθήνας και Ουάσιγκτον για την πιθανή παραχώρηση μεταχειρισμένων τεθωρακισμένων τροχοφόρων οχημάτων Stryker στον Ελληνικό Στρατό, με το ενδιαφέρον του Γενικού Επιτελείου Στρατού για το αμερικανικό 8×8 να θεωρείται πλέον δεδομένο. Το μεγάλο ερώτημα, από την απάντηση του οποίου θα εξαρτηθεί ουσιαστικά η συνέχεια της διαδικασίας, αφορά τον αριθμό των οχημάτων που οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι τελικά διατεθειμένες να αποδεσμεύσουν για την Ελλάδα.
Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, η ελληνική πλευρά έχει θέσει ψηλά τον πήχη, καθώς το ενδιαφέρον αφορά έναν αριθμό της τάξης των 250 έως 300 Stryker. Πρόκειται για μέγεθος που, εφόσον επιτευχθεί, δεν θα αφορά απλώς την απόκτηση ενός ακόμη τύπου τεθωρακισμένου, αλλά θα μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική αναδιοργάνωση και ενίσχυση μονάδων του Στρατού Ξηράς, με ιδιαίτερη έμφαση στις δυνάμεις που επιχειρούν στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
Οι συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και το επόμενο κρίσιμο βήμα αναμένεται να είναι η απάντηση της αμερικανικής πλευράς σχετικά με το πόσα οχήματα μπορούν πράγματι να διατεθούν. Και αυτό διότι η εικόνα που υπάρχει αυτή τη στιγμή είναι ότι ένας περιορισμένος αριθμός διαθέσιμων Stryker βρίσκεται στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στη Γερμανία, ενώ για να καλυφθεί το ελληνικό αίτημα των περίπου 300 οχημάτων θα πρέπει να αναζητηθεί σημαντικά μεγαλύτερος αριθμός στα αποθέματα που βρίσκονται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το «κλειδί» των 250 – 300 Stryker
Εφόσον η Ουάσιγκτον απαντήσει θετικά σε ένα αίτημα που θα προσεγγίζει τις ελληνικές απαιτήσεις, το επόμενο βήμα θα είναι η αποστολή ειδικού κλιμακίου του Στρατού Ξηράς στις ΗΠΑ. Έργο του θα είναι να πραγματοποιήσει επιτόπια επιθεώρηση των Stryker που θα προταθούν προς παραχώρηση, να καταγράψει την κατάσταση στην οποία βρίσκονται, τις ώρες και τα χιλιόμετρα χρήσης, την κατάσταση των μηχανικών μερών και των ηλεκτρονικών συστημάτων και συνολικά να αξιολογήσει ποια από αυτά μπορούν να αποτελέσουν συμφέρουσα επιλογή για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Η διαδικασία της επιθεώρησης θεωρείται καθοριστική, καθώς πρόκειται για μεταχειρισμένο στρατιωτικό υλικό και όχι για καινούργια οχήματα με ενιαία διαμόρφωση και κατάσταση. Το ζητούμενο για το ελληνικό Επιτελείο δεν είναι απλώς να αποκτήσει μεγάλο αριθμό Stryker, αλλά να εξασφαλίσει ότι το κόστος επαναφοράς τους σε πλήρη επιχειρησιακή κατάσταση, μεταφοράς, υποστήριξης και ενδεχόμενων παρεμβάσεων δεν θα αναιρεί το πλεονέκτημα μιας παραχώρησης με ιδιαίτερα χαμηλό ή ακόμη και μηδενικό τίμημα.
Διαφορετικό θα είναι το σενάριο εάν η αμερικανική πλευρά απαντήσει ότι μπορεί να διαθέσει στην Ελλάδα μόνο έναν σαφώς μικρότερο αριθμό οχημάτων. Σε αυτή την περίπτωση το ενδιαφέρον στρέφεται στα Stryker που βρίσκονται ήδη στην Ευρώπη και κυρίως στη Γερμανία, γεγονός που περιορίζει σημαντικά το μεταφορικό κόστος και απλοποιεί τη διαδικασία επιθεώρησης και παραλαβής.
Υπάρχει όμως μία ακόμη σημαντική παράμετρος, καθώς η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που ενδιαφέρεται για διαθέσιμα αμερικανικά Stryker. Το συγκεκριμένο τροχοφόρο αποτελεί ελκυστική λύση και για άλλες χώρες της Ευρώπης, γεγονός που δημιουργεί ανταγωνισμό για το διαθέσιμο υλικό. Σε περίπτωση που ο αριθμός των οχημάτων τα οποία οι ΗΠΑ χαρακτηρίζουν πλεονάζοντα είναι μικρότερος από τη συνολική ζήτηση, η τελική κατανομή αποκτά αναπόφευκτα και πολιτική διάσταση.
Άλλωστε, οι ίδιοι οι αμερικανικοί κανονισμοί προβλέπουν ότι όταν υπάρχει περιορισμένος αριθμός διαθέσιμου πλεονάζοντος υλικού και ταυτόχρονο ενδιαφέρον από περισσότερους εταίρους, οι αρμόδιες αμερικανικές διοικήσεις υποβάλλουν προτεραιοποιημένες εισηγήσεις για τους πιθανούς αποδέκτες.
EDA: Δωρεάν παραχώρηση ή μικρό τίμημα
Ένα δεύτερο μεγάλο ζήτημα αφορά το οικονομικό σκέλος της υπόθεσης. Η ελληνική επιδίωξη είναι τα Stryker να αποκτηθούν μέσω του αμερικανικού προγράμματος Excess Defense Articles – EDA, δηλαδή του μηχανισμού μέσω του οποίου οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν σε φίλες και συμμαχικές χώρες αμυντικό υλικό που έχει χαρακτηριστεί πλεονάζον.
Το EDA δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάθε οπλικό σύστημα παραχωρείται δωρεάν. Η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει τόσο grant transfers, δηλαδή παραχωρήσεις χωρίς τίμημα για το ίδιο το υλικό, όσο και πωλήσεις σε σημαντικά μειωμένη τιμή ανάλογα με την ηλικία και την κατάστασή του. Η DSCA αναφέρει ότι στις πωλήσεις EDA η τιμή μπορεί να αντιστοιχεί σε ποσοστό της αρχικής αξίας κτήσης, ενώ στις δωρεάν παραχωρήσεις η αξία του ίδιου του υλικού μπορεί να είναι μηδενική. Και αυτό ακριβώς είναι το μοντέλο που θα επιθυμούσε η ελληνική πλευρά. Την παραχώρηση των Stryker χωρίς κόστος αγοράς και η ανάληψη από την Ελλάδα των εξόδων που θα απαιτηθούν για επιθεώρηση, μεταφορά, αποκατάσταση και ενδεχόμενη αναβάθμιση.
Τα οπλικά συστήματα μέσω EDA παραχωρούνται κατά κανόνα με τη λογική «as is, where is», δηλαδή «στην κατάσταση και στο σημείο όπου βρίσκονται». Αυτό σημαίνει ότι ο παραλήπτης αναλαμβάνει το υλικό χωρίς την υποχρέωση της αμερικανικής πλευράς να το επαναφέρει προηγουμένως σε κατάσταση αντίστοιχη ενός καινούργιου ή πλήρως ανακατασκευασμένου συστήματος.
Σύμφωνα με την DSCA, το υλικό μπορεί ακόμη και να χρειάζεται εργασίες αποκατάστασης ή να παρουσιάζει ελλείψεις σε επιμέρους εξοπλισμό, ενώ τα έξοδα συσκευασίας, διαχείρισης, μεταφοράς και ανακατασκευής, όπου απαιτείται, επιβαρύνουν κατά κανόνα τον αποδέκτη. Γι’ αυτό και η τεχνική επιθεώρηση πριν από οποιαδήποτε οριστική ελληνική απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Γιατί ο Στρατός Ξηράς θέλει τα Stryker
Το ενδιαφέρον του ΓΕΣ είναι έντονο καθώς το Stryker αποτελεί μία από τις πλέον δοκιμασμένες οικογένειες τροχοφόρων τεθωρακισμένων 8×8 και σχεδιάστηκε ακριβώς για να γεφυρώσει το επιχειρησιακό κενό μεταξύ των ελαφρών δυνάμεων και των βαρέων μηχανοκίνητων σχηματισμών.
Το βασικό M1126 Infantry Carrier Vehicle μπορεί να μεταφέρει 9μελή ομάδα Πεζικού, πέρα από τον οδηγό και τον αρχηγό του οχήματος. Διαθέτει υψηλή ταχύτητα σε οδικό δίκτυο, που ξεπερνά τα 60 μίλια την ώρα – περίπου 100 χλμ./ώρα – και αυτονομία άνω των 500 χιλιομέτρων. Διαθέτει, επίσης, κεντρικό σύστημα ρύθμισης της πίεσης των ελαστικών και run-flat τροχούς, χαρακτηριστικά που αυξάνουν σημαντικά την κινητικότητά του.
Η βασική έκδοση μπορεί να εξοπλιστεί με τηλεχειριζόμενο σταθμό οπλισμού, ο οποίος ανάλογα με τη διαμόρφωση μπορεί να φέρει πολυβόλο M2 των 12,7 χιλιοστών, αυτόματο βομβιδοβόλο Mk19 των 40 χιλιοστών ή πολυβόλο M240 των 7,62 χιλιοστών.
Ταυτόχρονα, η οικογένεια Stryker δεν περιορίζεται στο όχημα μεταφοράς Πεζικού. Πάνω στο ίδιο βασικό σασί έχουν αναπτυχθεί εκδόσεις αναγνώρισης, διοίκησης, μεταφοράς όλμων, διακομιδής τραυματιών, Μηχανικού, υποστήριξης πυρών και αντιαρματικών όπλων, δημιουργώντας μία ολόκληρη οικογένεια οχημάτων με υψηλό βαθμό ομοιοτυπίας.
Το Stryker και το περιβάλλον του Αιγαίου
Για τον Ελληνικό Στρατό, όμως, το σημαντικότερο πλεονέκτημα είναι η κινητικότητα. Σε αντίθεση με ένα βαρύ ερπυστριοφόρο ΤΟΜΑ, το Stryker μπορεί να κινηθεί με πολύ υψηλές ταχύτητες στο οδικό δίκτυο χωρίς να απαιτείται συνεχής χρήση αρματοφορέων. Αυτό μεταφράζεται σε δυνατότητα ταχείας μεταφοράς δυνάμεων μεταξύ διαφορετικών σημείων μιας νήσου, ενίσχυσης απειλούμενων τομέων και συγκρότησης εφεδρειών που μπορούν να αλλάζουν θέση μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. Το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό καθιστά το Stryker ιδιαίτερα ενδιαφέρον για το επιχειρησιακό περιβάλλον των μεγάλων νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.
Η λογική δεν είναι η αντικατάσταση των βαρέων ερπυστριοφόρων εκεί όπου απαιτείται υψηλή προστασία και δυνατότητα κίνησης σε ιδιαίτερα δύσβατο έδαφος. Είναι η προσθήκη ενός γρήγορου, τροχοφόρου και σχετικά ελαφρύτερου τεθωρακισμένου, το οποίο μπορεί να μεταφέρει με προστασία μία πλήρη ομάδα Πεζικού και να καλύψει γρήγορα μεγάλες αποστάσεις.
Σε ένα νησιωτικό επιχειρησιακό περιβάλλον, όπου ο χρόνος αντίδρασης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα και οι δυνάμεις πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να μετακινούνται ταχύτατα από έναν τομέα σε άλλον, η παρουσία ενός σημαντικού αριθμού Stryker θα μπορούσε να αυξήσει αισθητά την τακτική κινητικότητα των ελληνικών σχηματισμών.
Απόκτηση με χαμηλό κόστος
Το οικονομικό σκέλος θα αποτελέσει πάντως καθοριστικό στοιχείο της τελικής απόφασης. Ακόμη και στην καλύτερη περίπτωση, δηλαδή εάν τα Stryker παραχωρηθούν ως grant EDA με μηδενική τιμή για τα ίδια τα οχήματα, η ένταξη 250 ή 300 τεθωρακισμένων στον Ελληνικό Στρατό συνεπάγεται σημαντικό πρόγραμμα υποστήριξης.
Θα πρέπει να υπολογιστούν η μεταφορά από τις ΗΠΑ ή τη Γερμανία, η τεχνική επιθεώρηση, οι εργασίες αποκατάστασης, τα ανταλλακτικά, η εκπαίδευση πληρωμάτων και τεχνικών, η δημιουργία αποθέματος υλικών και, ενδεχομένως, οι παρεμβάσεις που θα ζητήσει το ΓΕΣ ώστε τα οχήματα να προσαρμοστούν στις ελληνικές επιχειρησιακές απαιτήσεις. Κατά συνέπεια, η πραγματική εξίσωση δεν είναι αν θα παραχωρηθούν δωρεάν, αλλά πόσα οχήματα παραχωρούνται, σε ποια κατάσταση βρίσκονται και πόσο θα κοστίσει να φτάσουν σε υψηλό επίπεδο επιχειρησιακής διαθεσιμότητας.
Η αμερικανική απάντηση καθορίζει τις εξελίξεις
Το επόμενο διάστημα αναμένεται συνεπώς καθοριστικό. Το ενδιαφέρον του Ελληνικού Στρατού για τα Stryker είναι υπαρκτό και ισχυρό, όμως πριν από οποιαδήποτε οριστική κίνηση πρέπει να ξεκαθαρίσει αν και τι ακριβώς είναι διατεθειμένοι να προσφέρουν οι Αμερικανοί. Εάν η απάντηση αφορά έναν αριθμό κοντά στα 250–300 οχήματα, η υπόθεση περνά σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο και η αποστολή ελληνικού κλιμακίου στις ΗΠΑ για επιθεώρηση του διαθέσιμου υλικού θα αποτελέσει το επόμενο ουσιαστικό βήμα.
Εάν αντίθετα η προσφορά περιοριστεί στα οχήματα που βρίσκονται στην Ευρώπη, το ΓΕΣ θα κληθεί να αξιολογήσει εάν ο διαθέσιμος αριθμός δικαιολογεί την εισαγωγή ενός νέου τύπου τεθωρακισμένου στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση των Stryker παραμένει ανοιχτή και οι επόμενες κινήσεις θα γίνουν σε συνεννόηση με την αμερικανική πλευρά. Η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές το ενδιαφέρον της. Τώρα η αμερικανική πλευρά καλείται να προσδιορίσει πόσα Stryker μπορεί να αποδεσμεύσει, πού βρίσκονται, σε ποια κατάσταση είναι και με ποιους οικονομικούς όρους μπορεί να τα παραχωρήσει στην Ελλάδα.
