Η ανησυχία για την κατάσταση των αποθεμάτων πυρομαχικών των ΗΠΑ έχει ενταθεί το τελευταίο διάστημα, καθώς πληθαίνουν οι αναφορές για μαζική χρήση προηγμένων πυραυλικών συστημάτων κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν. Συστήματα όπως οι Tomahawk, Patriot και άλλοι κατευθυνόμενοι πύραυλοι χρησιμοποιήθηκαν σε μεγάλη κλίμακα, προκαλώντας προβληματισμό για το κατά πόσον οι ΗΠΑ πλησιάζουν στο σημείο εξάντλησης κρίσιμων αποθεμάτων.
Με την επιχείρηση Epic Fury να βρίσκεται σε παύση στο πλαίσιο μιας εύθραυστης εκεχειρίας, δίνεται πλέον η δυνατότητα αποτίμησης της κατάστασης. Το βασικό ερώτημα είναι αν ο αμερικανικός στρατός κινδυνεύει να εξαντλήσει τα διαθέσιμα πυρομαχικά του.
Σύμφωνα με ανάλυση του Center for Strategic and International Studies, η εικόνα είναι διττή: οι ΗΠΑ διαθέτουν ακόμη επαρκή αποθέματα για τη συνέχιση της τρέχουσας σύγκρουσης, όμως ο πραγματικός κίνδυνος αφορά τις μελλοντικές πολεμικές αναμετρήσεις, ιδίως απέναντι σε ισχυρούς αντιπάλους όπως η Κίνα.
Τα επτά κρίσιμα πυρομαχικά
Η ανάλυση επικεντρώνεται σε επτά βασικές κατηγορίες πυρομαχικών, τα οποία χωρίζονται σε δύο κύριες ομάδες: Τους πυραύλους ακριβείας μεγάλης εμβέλειας για επιθέσεις στο έδαφος και τα συστήματα αεράμυνας.
Τα στοιχεία δείχνουν υψηλά επίπεδα κατανάλωσης μέσα σε μόλις 39 ημέρες επιχειρήσεων:
- Tomahawk: κόστος $2,6 εκατ. – προπολεμικό απόθεμα ~3.100 – χρήση στον πόλεμο 1.000+
- JASSM / JASSM-ER: κόστος $2,6 εκατ. – απόθεμα ~4.400 – χρήση στον πόλεμο 1.100+
- PrSM: κόστος $1,6 εκατ. – απόθεμα ~90 – χρήση στον πόλεμο 40–70
- SM-3: κόστος $28,7 εκατ. – απόθεμα ~410 – χρήση στον πόλεμο 130–250
- SM-6: κόστος $5,3 εκατ. – απόθεμα ~1.160 – χρήση στον πόλεμο 190–370
- THAAD: κόστος $15,5 εκατ. – απόθεμα ~360 – χρήση στον πόλεμο 190–290
- Patriot (PAC-3): κόστος $3,9 εκατ. – απόθεμα ~2.330 – χρήση στον πόλεμο 1.060–1.430
Για τέσσερα από αυτά τα συστήματα, οι ΗΠΑ φαίνεται να κατανάλωσαν πάνω από το 50% των προπολεμικών αποθεμάτων μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Σύμφωνα με την Wall Street Journal εκτοξεύθηκαν πάνω από 1.000 Tomahawk κατά του Ιράν, ενώ σύμφωνα με το Bloomberg περισσότεροι από χίλιοι JASSM χρησιμοποιήθηκαν στον πρώτο μήνα της επιχείρησης Epic Fury.
Ένας αξιωματούχος του Αμερικανικού Στρατού φέρεται να δήλωσε ότι «ολόκληρο το απόθεμα του PrSM» είχε δαπανηθεί στον πόλεμο του Ιράν, αν και άλλοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι υπάρχει ακόμα κάποιο απόθεμα. Το απόθεμα του PrSM είναι περιορισμένο, καθώς πρόκειται για ένα σχετικά νέο σύστημα, με παραδόσεις που ξεκίνησαν μόλις το 2023.
Χρόνος αναπλήρωσης: από 1 έως 4 χρόνια
Η αποκατάσταση των αποθεμάτων δεν είναι άμεση διαδικασία. Η παραγωγή προηγμένων πυραύλων απαιτεί χρόνο, βιομηχανική ικανότητα και σημαντική χρηματοδότηση.
- Εκτιμώμενος χρόνος αναπλήρωσης: 1 έως 4 χρόνια
- Μέσος κύκλος παραγωγής: έως και 52 μήνες
- Περιοριστικός παράγοντας: παραγωγική δυναμικότητα και προηγούμενες χαμηλές παραγγελίες
Ακόμη και αν εγκριθούν αυξημένα κονδύλια, τα αποτελέσματα θα φανούν με καθυστέρηση, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο «παράθυρο ευπάθειας».
Επιπτώσεις σε Ουκρανία και συμμάχους
Η μείωση των αποθεμάτων επηρεάζει άμεσα και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.
Η ανάγκη αναπλήρωσης των αμερικανικών αποθεμάτων δημιουργεί ανταγωνισμό με άλλες χώρες που επιδιώκουν επίσης ενίσχυση των δικών τους οπλοστασίων, ειδικά όσον αφορά τους Patriot.
Πυρομαχικά που δεν βρίσκονται σε κρίσιμο επίπεδο
Παρά την έντονη κατανάλωση ορισμένων συστημάτων, άλλα αποθέματα παραμένουν επαρκή:
- JDAM (κατευθυνόμενες βόμβες)
- Hellfire
- JAGM
- SDB I & II
- AIM-120 AMRAAM
- AIM-9X Sidewinder
Τα συγκεκριμένα συστήματα είναι πιο μαζικά παραγόμενα και χρησιμοποιούνται ευρέως, γεγονός που εξασφαλίζει μεγαλύτερη διαθεσιμότητα.
Αεράμυνα: το πιο ευάλωτο σημείο
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν:
- μόλις 8 συστοιχίες THAAD
- περιορισμένο αριθμό αναχαιτιστικών
- μόλις 13 ραντάρ AN/TPY-2
Η πιθανή απώλεια τέτοιων ραντάρ θα δημιουργούσε σοβαρό επιχειρησιακό κενό, καθώς αποτελούν κρίσιμο στοιχείο στόχευσης.
Παράλληλα, οι Patriot είναι ιδιαίτερα περιζήτητοι διεθνώς, καθώς χρησιμοποιούνται από 18 χώρες, ενώ σημαντικό μέρος της παραγωγής κατευθύνεται ήδη σε συμμάχους.
Φθηνότερες εναλλακτικές λύσεις
Η εμπειρία του πολέμου οδήγησε στην ανάπτυξη πιο οικονομικών επιλογών:
- LUCAS drone (κόστος 35.000 δολάρια): μεγάλη εμβέλεια (800 χλμ), αλλά μικρή κεφαλή
- Roadrunner (Anduril) & Coyote (Raytheon): drones αναχαίτισης
- C-RAM (Phalanx): σύστημα εγγύς άμυνας, με περιορισμούς σε αστικά περιβάλλοντα
Ωστόσο, οι ποσότητες αυτών των συστημάτων δεν επαρκούν ακόμη για να αντικαταστήσουν τα ακριβότερα πυραυλικά μέσα.
Το μεγάλο ερώτημα: τι γίνεται σε πόλεμο με την Κίνα;
Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ξεκάθαρο: Οι ΗΠΑ μπορούν να συνεχίσουν τον τρέχοντα πόλεμο, Όμως δεν διαθέτουν επαρκή αποθέματα για έναν μεγάλο πόλεμο υψηλής έντασης. Ένας ενδεχόμενος πόλεμος στον Δυτικό Ειρηνικό θα απαιτούσε:
- πολύ μεγαλύτερους ρυθμούς κατανάλωσης
- ταυτόχρονη υποστήριξη συμμάχων
- αντοχή σε παρατεταμένη σύγκρουση
Τα προπολεμικά αποθέματα θεωρούνταν ήδη ανεπαρκή και πλέον το έλλειμμα είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφής:
- Βραχυπρόθεσμα: οι ΗΠΑ παραμένουν επιχειρησιακά ικανές
- Μεσοπρόθεσμα: υπάρχει σοβαρός κίνδυνος αποδυνάμωσης
- Μακροπρόθεσμα: απαιτείται ριζική ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας
Ο πόλεμος με το Ιράν ανέδειξε ένα κρίσιμο στρατηγικό δίλημμα: να χρησιμοποιήσεις μαζικά τα διαθέσιμα μέσα για να κερδίσεις τον παρόντα πόλεμο ή να τα διατηρήσεις για έναν πιθανό, αλλά πιο απαιτητικό, μελλοντικό αντίπαλο.
Και όπως δείχνουν τα δεδομένα, η Ουάσιγκτον επέλεξε το πρώτο – με κόστος που θα φανεί τα επόμενα χρόνια.