Τα μη επανδρωμένα συστήματα που παρουσιάστηκαν στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης έδωσαν το στίγμα της τεχνολογικής κατεύθυνσης των Ενόπλων Δυνάμεων. Μαζί με τα ισραηλινής κατασκευής οπλικά συστήματα της «Ασπίδας του Αχιλλέα» άνοιξαν την παρέλαση και κέντρισαν το ενδιαφέρον όσων παρακολούθησαν την παρουσίαση τους.
Από τα αεροχήματα επιτήρησης και τα συστήματα προσβολής μέχρι τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας και τα επίγεια οχήματα υποστήριξης, η παρουσία τους αποτύπωσε ένα ευρύ φάσμα αποστολών σε ξηρά, θάλασσα και αέρα. Η εμφάνιση ελληνικών κατασκευών προσέθεσε ιδιαίτερο βάρος σε αυτή την εικόνα και κατέδειξε ότι κάτι έχει αρχίσει να κινείται σοβαρά στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Η ουσιαστική δοκιμασία, όμως, αρχίζει μετά την παρέλαση. Για τα εγχώρια συστήματα, το ζητούμενο είναι η μετάβαση από την ανάπτυξη και τις δοκιμές σε επαναλαμβανόμενη παραγωγή, με εξασφαλισμένη συντήρηση και δυνατότητα αναπλήρωσης απωλειών. Για τα ξένα, προέχει η υποστήριξη σε βάθος χρόνου. Και για όλα, το τελικό κριτήριο είναι κοινό. Να ενταχθούν στις Μονάδες, να συνδεθούν με τα υπόλοιπα μέσα και να αποδώσουν υπό πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες.
Η ελληνική σχεδίαση και το παραγωγικό βάθος
Ο «Ανεμογιάννης», ο «Ανταίος» και η «Άρπυια» συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον επειδή αντιπροσωπεύουν διαφορετικές εφαρμογές ελληνικής σχεδίασης και κατασκευής. Το μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας προορίζεται για αποστολές άρνησης πρόσβασης και προσβολής ναυτικών στόχων. Το επίγειο όχημα αναλαμβάνει αποστολές υποστήριξης, με δυνατότητα μεταφοράς οπλικών συστημάτων. Το αερόχημα της κατηγορίας mini cruise – one way attack έχει σχεδιαστεί για προσβολές ακριβείας.
Η επιχειρησιακή τους αξία θα εξαρτηθεί από την παραγωγή επαρκών αριθμών, σε σταθερή ποιότητα και με ελεγχόμενο κόστος. Χρειάζονται παραγγελίες με σαφείς απαιτήσεις, χρονοδιαγράμματα και διαδοχικά στάδια αποδοχής. Η βιομηχανία πρέπει να μπορεί να οργανώσει προμήθειες υλικών, προσωπικό και εγκαταστάσεις, γνωρίζοντας ποιες ποσότητες καλείται να παραδώσει και ποιες ανάγκες θα υποστηρίζει.
Ειδικά για τα συστήματα μίας χρήσης, η δυνατότητα συνεχούς αναπλήρωσης αποτελεί μέρος της ίδιας της επιχειρησιακής ικανότητας. Το απόθεμα που υπάρχει στην έναρξη μιας κρίσης και ο ρυθμός με τον οποίο μπορεί να ανανεωθεί καθορίζουν τη διάρκεια αξιοποίησής τους. Η μαζική παραγωγή χρειάζεται, συνεπώς, σχεδιασμό από την αρχή και εξασφάλιση κρίσιμων εξαρτημάτων.
Υποστήριξη από την πρώτη παραλαβή
Η ελληνική προέλευση προσφέρει δυνατότητες ταχύτερης τεχνικής παρέμβασης και προσαρμογής. Αυτές, όμως, πρέπει να μεταφραστούν σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις υποστήριξης. Κινητήρες, συσσωρευτές, ηλεκτροοπτικά, συστήματα επικοινωνιών και λογισμικό απαιτούν ανταλλακτικά, ελέγχους και τεχνικούς που γνωρίζουν το σύστημα.
Κάθε παραλαβή χρειάζεται να συνοδεύεται από τεχνική τεκμηρίωση, εκπαίδευση συντηρητών, εργαλεία διάγνωσης και καθορισμένους χρόνους επισκευής. Αντίστοιχα, πρέπει να προβλέπεται πώς θα ενσωματώνονται βελτιώσεις χωρίς να δημιουργούνται πολλές διαφορετικές εκδόσεις, καθεμία με ξεχωριστές απαιτήσεις. Η τυποποίηση διευκολύνει την εκπαίδευση, περιορίζει το κόστος και επιταχύνει την επιστροφή του υλικού στην υπηρεσία.
Η κινητή μονάδα παραγωγής drones που παρουσιάστηκε έχει ιδιαίτερη σημασία σε αυτή τη λογική. Η δυνατότητα κατασκευής στο πεδίο μπορεί να ενισχύσει την προσαρμογή στις ανάγκες των Μονάδων. Προϋποθέτει, ωστόσο, διαθέσιμα υλικά, πιστοποιημένες διαδικασίες και έλεγχο ποιότητας. Η αποκέντρωση της παραγωγής χρειάζεται κοινά πρότυπα για να εξασφαλίζει αξιόπιστο αποτέλεσμα.
Τα ξένα συστήματα κρίνονται στις διαθεσιμότητες
Για τα V-BAT και Patroller, όπως και για τα υπόλοιπα συστήματα ξένης προέλευσης, το βάρος πέφτει στην εξασφάλιση συνεχούς υποστήριξης αλλά και αναβάθμισης τους. Η αγορά του αεροχήματος αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής δαπάνης. Η πραγματική απόδοση εξαρτάται από το πόσα μέσα μπορούν να εκτελούν αποστολές καθημερινά και πόσο γρήγορα αποκαθίστανται οι βλάβες.
Απαιτούνται αποθέματα ανταλλακτικών, υποστήριξη αισθητήρων και σταθμών ελέγχου, ενημερώσεις λογισμικού και δυνατότητες επισκευής στην Ελλάδα, όπου αυτό είναι εφικτό. Εξίσου κρίσιμη είναι η πρόσβαση στις αναγκαίες τεχνικές πληροφορίες και η δυνατότητα διασύνδεσης με ελληνικά συστήματα διοίκησης. Οι συμβάσεις πρέπει να καλύπτουν ολόκληρο τον κύκλο ζωής με τις Ένοπλες Δυνάμεις να απαιτείται να λάβουν σοβαρά υπόψη τα λάθη του παρελθόντος που άφησαν χωρίς υποστήριξη πολύ πιο ακριβά οπλικά συστήματα.
Το V-BAT προσφέρει δυνατότητες κάθετης απογείωσης και προσγείωσης για συλλογή και διαβίβαση πληροφοριών. Το Patroller προορίζεται για παρατεταμένη επιτήρηση ευρείας περιοχής. Η αξιοποίησή τους απαιτεί χειριστές, τεχνικούς και επικοινωνίες που λειτουργούν ως ενιαίο σύνολο. Διαφορετικά, ακόμη και ένας προηγμένος αισθητήρας δυσκολεύεται να δώσει εγκαίρως χρήσιμη πληροφορία στον διοικητή.
Από την εικόνα στην προσβολή
Η δυνατότητα εντοπισμού αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνδέεται με έγκαιρη αξιολόγηση και, όπου απαιτείται, προσβολή στόχου. Αυτή η σύνδεση αφορά τόσο τα μη επανδρωμένα που μπορούν να φέρουν όπλα όσο και εκείνα που υποστηρίζουν άλλα οπλικά συστήματα, παρέχοντας πληροφορίες.
Η αναφορά ότι ένα μέσο δύναται να οπλιστεί περιγράφει μια δυνατότητα που χρειάζεται να ολοκληρωθεί και να πιστοποιηθεί. Απαιτούνται δοκιμές ασφάλειας, έλεγχος της συνεργασίας πλατφόρμας και όπλου, αξιόπιστη αναγνώριση στόχων και σαφείς διαδικασίες έγκρισης πυρών. Η εκπαίδευση πρέπει να καλύπτει ολόκληρη την αποστολή, από την προετοιμασία έως την αποτίμηση του αποτελέσματος. Και έως τώρα οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν έχουν σε επιχειρησιακή χρήση οπλισμένα drones σε αντίθεση με την Τουρκία.
Για την «Άρπυια», τον «Ανεμογιάννη» και τον «Πυρπολητή», η αξιολόγηση οφείλει να συνδέεται με τον προβλεπόμενο επιθετικό ρόλο τους. Για τον «Ανταίο», πρέπει να εξεταστεί κάθε διαμόρφωση ξεχωριστά. Οι απαιτήσεις μιας αποστολής μεταφοράς τραυματία διαφέρουν ουσιαστικά από εκείνες μιας ένοπλης αποστολής. Η κοινή πλατφόρμα μπορεί να προσφέρει ευελιξία, αρκεί κάθε χρήση να έχει δοκιμαστεί επαρκώς.
Η επιτήρηση και οι αποδέκτες της πληροφορίας
Το Μ1117 με μέσα ηλεκτρονικής επιτήρησης και η διμοιρία πολυκοπτέρων σε οχήματα Hummer δείχνουν τη σημασία της συλλογής πληροφοριών κοντά στις μονάδες που επιχειρούν. Ο συνδυασμός αισθητήρων εδάφους και αέρα διευρύνει τις δυνατότητες αναγνώρισης και επιτρέπει την παρακολούθηση περιοχών χωρίς συνεχή έκθεση προσωπικού.
Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στη διαβίβαση και στην επεξεργασία. Η εικόνα πρέπει να φθάνει εγκαίρως στο κατάλληλο κλιμάκιο, με επαρκή ποιότητα και σαφή στοιχεία για τον τόπο και τον χρόνο λήψης. Χρειάζονται κοινές διαδικασίες, ασφαλείς ζεύξεις και συνεργασία μεταξύ μονάδων, ώστε η πληροφορία να αξιοποιείται χωρίς περιττές καθυστερήσεις.
Η επιχειρησιακή ενσωμάτωση απαιτεί επίσης δοκιμές σε συνθήκες διακοπής επικοινωνιών, παρεμβολών και περιορισμένης ορατότητας. Οι επιδόσεις σε ελεγχόμενο περιβάλλον αποτελούν αφετηρία. Η αξιοπιστία προκύπτει όταν τα συστήματα υποβάλλονται επανειλημμένα στις δυσκολίες που αναμένεται να αντιμετωπίσουν στην αποστολή τους.
Το Πολεμικό Ναυτικό και η εικόνα πέρα από τον ορίζοντα
Στη θάλασσα, τα S-100, Α-900 και το αερόχημα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης «Αρχύτας» αναδεικνύουν τη σημασία της εναέριας επιτήρησης από ναυτικές πλατφόρμες. Η επέκταση της εικόνας πέρα από τον ορίζοντα μπορεί να ενισχύσει την προειδοποίηση και να υποστηρίξει τη λήψη αποφάσεων.
Για να αποδώσει αυτή η δυνατότητα, απαιτούνται ασφαλείς διαδικασίες απονήωσης και προσνήωσης, υποστήριξη σε θαλάσσιο περιβάλλον και σύνδεση με τα συστήματα του πλοίου. Η αξιοποίηση πληροφοριών για χρήση όπλων επιβάλλει πρόσθετες απαιτήσεις ακρίβειας, επιβεβαίωσης και πιστοποίησης.
Παράλληλα, ο «Ανεμογιάννης», ο «Πυρπολητής» και τα CORSAIR διευρύνουν το φάσμα εφαρμογών των μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας. Οι διαφορετικοί ρόλοι τους χρειάζονται αντίστοιχη οργάνωση υποστήριξης, εκπαίδευσης και διοίκησης. Ο αριθμός διαθέσιμων σκαφών, οι δυνατότητες συντήρησης και η ασφαλής συνεργασία με επανδρωμένες Μονάδες θα καθορίσουν το πραγματικό επιχειρησιακό αποτύπωμα.
Επίγεια και υποβρύχια μη επανδρωμένα με συγκεκριμένες αποστολές
Ο «Ανταίος» και το αμφίβιο AGEMA αναδεικνύουν τη δυνατότητα ανάθεσης απαιτητικών αποστολών υποστήριξης σε τηλεχειριζόμενες ή μη επανδρωμένες πλατφόρμες. Μεταφορά εφοδίων, επιτήρηση, αναγνώριση και διακομιδές μπορούν να περιορίσουν την έκθεση προσωπικού, εφόσον τα μέσα αποδειχθούν αξιόπιστα στο έδαφος όπου θα χρησιμοποιηθούν.
Η πραγματική δοκιμή αφορά την κίνηση με φορτίο, την αυτονομία, την αντοχή και την ανάκτηση ενός ακινητοποιημένου οχήματος. Χρειάζεται επίσης να καθοριστεί ποιος το χειρίζεται, ποιος το συντηρεί και σε ποιο επίπεδο διοίκησης διατίθεται.
Στο υποβρύχιο περιβάλλον, τα PLUTINO και PLUTO GIGAS υπηρετούν εξειδικευμένες ανάγκες ναρκοπολέμου. Αντίστοιχα, το VICTA και οι υποβρύχιοι ελκυστήρες ROTINOR αφορούν τη μεταφορά και την υποστήριξη προσωπικού ειδικών επιχειρήσεων. Η διάκριση των κατηγοριών έχει σημασία, καθώς κάθε μέσο απαιτεί διαφορετική εκπαίδευση και διαφορετικά κριτήρια αξιολόγησης.
Η προστασία από drones και η διαρκής εξέλιξη
Ο «Κένταυρος» και ο υπό ανάπτυξη «Υπερίων» συμπληρώνουν την εικόνα, καθώς η ενίσχυση των μη επανδρωμένων δυνατοτήτων συνοδεύεται από την ανάγκη προστασίας απέναντι σε αντίστοιχα εχθρικά μέσα. Η ανάπτυξη εγχώριων συστημάτων αντιμετώπισης drones προσφέρει δυνατότητες προσαρμογής, υπό την προϋπόθεση συνεχών δοκιμών και αναβαθμίσεων.
Η αξιολόγηση πρέπει να καλύπτει διαφορετικές απειλές και να εξετάζει τη συνεργασία αισθητήρων, συστημάτων ηλεκτρονικής αντιμετώπισης και λοιπών μέσων άμυνας. Χρειάζεται ακόμη συντονισμός με τα φίλια μη επανδρωμένα, ώστε η προστασία μιας περιοχής να υποστηρίζει τη συνολική επιχείρηση.
Στο ευρύτερο πλέγμα υποστήριξης εντάσσεται και ο «Αμφικτύων», με τον διακριτό ρόλο επικοινωνιακής κάλυψης σε φυσικές και τεχνολογικές καταστροφές. Η παρουσία του υπενθυμίζει πόσο καθοριστική είναι η υποδομή επικοινωνιών για τις δυνάμεις που αναπτύσσονται στο πεδίο.
Η επόμενη ημέρα στις Μονάδες
Η παρέλαση έφερε στο προσκήνιο μέσα με διαφορετική προέλευση, αποστολή και βαθμό ωριμότητας. Η συνέχεια χρειάζεται μετρήσιμους στόχους για καθένα. Παραδόσεις, διαθεσιμότητες, ώρες εκπαίδευσης, χρόνοι επισκευής, δοκιμές όπλων και συμμετοχή σε ασκήσεις μπορούν να δείξουν πού έχει δημιουργηθεί πραγματική ικανότητα και πού παραμένουν κενά. Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διέθεταν το μη επανδρωμένο Sperwer πολύ πριν οι γείτονες αναπτύξουν drones. Η συνέχεια είναι γνωστή.
Η μαζική παραγωγή των ελληνικών συστημάτων πρέπει να συνδεθεί με σταθερή υποστήριξη και δυνατότητα γρήγορης βελτίωσης. Η προμήθεια των ξένων χρειάζεται εξασφαλισμένη συντήρηση και ουσιαστική διασύνδεση. Και η ένταξη όλων απαιτεί προσωπικό που εκπαιδεύεται συστηματικά, δομές που αναλαμβάνουν την ευθύνη αξιοποίησης και διοικήσεις που δοκιμάζουν τις δυνατότητες στην πράξη. Για όλα αυτά απαιτούνται συμβάσεις και σταθερή υποστήριξη FOS.
Εκεί θα κριθεί το αποτέλεσμα της επόμενης ημέρας. Στη μαζική παραγωγή, την σταθερή υποστήριξη, στην ανάγκη τα συστήματα να είναι διαθέσιμα όταν ζητηθούν, στις πληροφορίες που θα φθάνουν εγκαίρως και στα όπλα που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια και ακρίβεια. Η τεχνολογική αλλαγή αποκτά στρατιωτικό βάρος όταν μετατρέπεται σε επαναλαμβανόμενη, αξιόπιστη επιχειρησιακή δράση.
