*του Κώστα Σαρικά
Στην καρδιά της Ολλανδίας, στο Hengelo, βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα κέντρα ανάπτυξης ναυτικών ηλεκτρονικών συστημάτων στον κόσμο. Εκεί όπου η Thales σχεδιάζει και κατασκευάζει ραντάρ, συστήματα μάχης και αισθητήρες που εξοπλίζουν πολεμικά πλοία δεκάδων ναυτικών δυνάμεων.
Στις εγκαταστάσεις αυτές αναπτύσσονται και κατασκευάζονται τα βασικά ηλεκτρονικά συστήματα που θα αποτελέσουν τον πυρήνα του εκσυγχρονισμού των ελληνικών φρεγατών MEKO 200HN κλάσης «ΥΔΡΑ».
Το OnAlert είχε την ευκαιρία να επισκεφθεί τις εγκαταστάσεις της Thales, να περιηγηθεί στις γραμμές ανάπτυξης και δοκιμών, να ενημερωθεί για τις δυνατότητες των νέων συστημάτων και να παρακολουθήσει την λειτουργία του αναβαθμισμένου Combat Management System TACTICOS σε σενάρια μάχης.
Τα συστήματα αυτά θα αποτελέσουν το «ψηφιακό νευρικό σύστημα» των εκσυγχρονισμένων ελληνικών φρεγατών.
Πρόκειται για:
- το ραντάρ NS-100 AESA
- το νέο CMS TACTICOS
- το ραντάρ ελέγχου πυρός STIR 1.2
- το σύστημα ηλεκτρονικής υποστήριξης VIGILE / SENTINEL ESM.
Ο συνδυασμός τους δημιουργεί μια εντελώς διαφορετική επιχειρησιακή εικόνα για τα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού.
Το νέο ραντάρ NS-100: Τα «μάτια» των εκσυγχρονισμένων ΜΕΚΟ
Κεντρικό στοιχείο του εκσυγχρονισμού είναι το ραντάρ NS-100 της Thales.
Το σύστημα ανήκει στην οικογένεια των AESA ναυτικών ραντάρ νέας γενιάς και αποτελεί αισθητήρα επιτήρησης αέρα και επιφανείας.
Το NS-100 βασίζεται σε Active Electronically Scanned Array τεχνολογία, με ψηφιακή διαμόρφωση δέσμης και πολλαπλές ταυτόχρονες λειτουργίες.
Το ραντάρ χρησιμοποιεί dual-axis multi-beam τεχνολογία, η οποία επιτρέπει ταυτόχρονη σάρωση τόσο σε αζιμούθιο όσο και σε ύψος.
Κατά συνέπεια το NS-100:
- εντοπίζει ταυτόχρονα στόχους σε διαφορετικά ύψη
- παρακολουθεί πολλαπλές απειλές
- παρέχει πλήρη τρισδιάστατη εικόνα του χώρου μάχης.
Η εμβέλεια του ραντάρ φτάνει έως περίπου 280 χιλιόμετρα για εναέριους στόχους, ενώ για στόχους επιφανείας μπορεί να φτάσει περίπου τα 80 χιλιόμετρα.
Το σύστημα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί πάνω από 1000 στόχους ταυτόχρονα στον αέρα και στη θάλασσα.
Για ένα πλοίο όπως οι MEKO, αυτό μεταφράζεται σε:
- εντοπισμό αεροσκαφών
- ανίχνευση drones
- έγκαιρη προειδοποίηση για πυραύλους
- επιτήρηση μικρών στόχων επιφανείας.
Το NS-100 μπορεί επίσης να παρέχει weapon support για πυραυλικά συστήματα και πυροβόλα, ενώ ενσωματώνει λειτουργίες ηλεκτρονικής προστασίας απέναντι σε παρεμβολές.
Η αρχιτεκτονική του είναι πλήρως software-defined, κάτι που σημαίνει ότι νέες λειτουργίες μπορούν να προστεθούν με αναβάθμιση λογισμικού.
Για το Πολεμικό Ναυτικό αυτό σημαίνει ότι οι εκσυγχρονισμένες ΜΕΚΟ θα μπορούν να αντιμετωπίζουν σύγχρονες απειλές όπως UAV, πυραύλους cruise και ταχύπλοα σκάφη επιφανείας.
TACTICOS: Ο «εγκέφαλος» της φρεγάτας
Αν το ραντάρ αποτελεί τα «μάτια» του πλοίου, το TACTICOS αποτελεί τον εγκέφαλο. Το σύστημα είναι ένα ολοκληρωμένο Combat Management System (CMS) που διαχειρίζεται αισθητήρες, όπλα και επικοινωνίες.
Αναπτύχθηκε από την Thales ως ένα πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα διοίκησης και ελέγχου πολλαπλών αποστολών.
Η νέα έκδοση του TACTICOS που προορίζεται για τις ΜΕΚΟ θα αντικαταστήσει το παλαιότερο σύστημα STACOS.
Στο Hengelo παρουσιάστηκε στο OnAlert η λειτουργία του συστήματος σε προσομοιωμένο περιβάλλον μάχης.
Σε ένα από τα σενάρια, η φρεγάτα αντιμετώπιζε ταυτόχρονα:
- επίθεση UAV
- εκτόξευση αντιπλοϊκών πυραύλων
- παρουσία εχθρικών ταχυπλόων.
Το TACTICOS συνδυάζει όλα τα δεδομένα αισθητήρων και δημιουργεί ενιαία τακτική εικόνα.
Οι πληροφορίες εμφανίζονται στις κονσόλες των χειριστών μέσω της διεπαφής MOC Mk4, η οποία χρησιμοποιεί μεγάλες οθόνες υψηλής ανάλυσης και εργονομική σχεδίαση.
Το σύστημα χρησιμοποιεί έξυπνο αυτοματισμό ώστε να προτείνει στον χειριστή τις κατάλληλες ενέργειες και να μειώνει τον χρόνο αντίδρασης.
Στην πράξη το TACTICOS:
- εντοπίζει την απειλή
- αξιολογεί τον κίνδυνο
- προτείνει το κατάλληλο όπλο
- αναθέτει στόχους.
Έτσι το πλήρωμα μπορεί να αντιδρά μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα.
STIR 1.2: Η ακρίβεια των βολών πυραύλων και πυροβόλου
Ένα ακόμη κρίσιμο σύστημα που θα εγκατασταθεί στις ελληνικές φρεγάτες είναι το ραντάρ ελέγχου πυρός STIR 1.2 EO Mk2.
Το σύστημα αποτελεί εξέλιξη των παλαιότερων καταυγαστήρων STIR που ήδη διαθέτουν οι ΜΕΚΟ.
Το νέο σύστημα διαθέτει:
- ραντάρ διπλής ζώνης
- ηλεκτροοπτικό σύστημα
- κάμερα υπερύθρων
- αποστασιόμετρο laser.
Με τη βοήθεια αυτών των αισθητήρων μπορεί να λειτουργεί ακόμη και παθητικά, χωρίς εκπομπή ραντάρ.
Το STIR 1.2 μπορεί να παρακολουθεί στόχους με ταχύτητα έως Mach 6, ενώ η εμβέλεια του laser rangefinder φτάνει περίπου τα 40 χιλιόμετρα.
Το σύστημα χρησιμοποιείται για:
- καθοδήγηση πυραύλων ESSM
- ακριβή κατεύθυνση πυρών πυροβόλου
- εμπλοκή στόχων υψηλής ταχύτητας.
VIGILE / SENTINEL: Η ασπίδα ηλεκτρονικού πολέμου
Η επιβίωση ενός πολεμικού πλοίου σήμερα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον ηλεκτρονικό πόλεμο.
Για τον λόγο αυτό οι εκσυγχρονισμένες ΜΕΚΟ θα εξοπλιστούν με το σύστημα VIGILE / SENTINEL Radar Electronic Support Measures.
Το σύστημα είναι σχεδιασμένο για την ανίχνευση και αναγνώριση ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών.
Η βασική έκδοση καλύπτει συχνότητες 2-18 GHz, ενώ υπάρχει δυνατότητα επέκτασης έως 0,5-40 GHz.
Το σύστημα παρέχει κάλυψη 360 μοιρών και μπορεί να εντοπίσει όλα τα είδη ραντάρ που λειτουργούν στο περιβάλλον.
Αυτό επιτρέπει στο πλοίο να:
- εντοπίζει εχθρικά ραντάρ
- αναγνωρίζει τύπους απειλών
- λαμβάνει προειδοποίηση για πυραυλικές επιθέσεις.
Τα δεδομένα αυτά μεταφέρονται απευθείας στο TACTICOS, το οποίο μπορεί να αξιοποιήσει την πληροφορία για την επιλογή κατάλληλων αντίμετρων.
Δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις
Η φιλοσοφία του νέου συστήματος βασίζεται στην δικτυοκεντρική λειτουργία.
Το TACTICOS μπορεί να διασυνδεθεί με:
- αεροσκάφη
- άλλα πλοία
- επίγεια συστήματα.
Η ανταλλαγή δεδομένων γίνεται μέσω συστημάτων tactical data link, δημιουργώντας μια κοινή επιχειρησιακή εικόνα.
Έτσι μια φρεγάτα μπορεί να αξιοποιεί πληροφορίες από:
- ιπτάμενα ραντάρ
- μαχητικά αεροσκάφη
- άλλα πλοία.
Οι νέες ΜΕΚΟ του Πολεμικού Ναυτικού
Ο εκσυγχρονισμός των φρεγατών κλάσης «ΥΔΡΑ» έχει στόχο να παρατείνει τη ζωή τους για τουλάχιστον 15 ακόμη χρόνια.
Με την εγκατάσταση των νέων ηλεκτρονικών συστημάτων, τα πλοία θα αποκτήσουν:
- πολύ καλύτερη επίγνωση τακτικής κατάστασης
- αυξημένη δυνατότητα αντιμετώπισης αεροπορικών απειλών
- βελτιωμένες δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου.
Ο συνδυασμός NS-100, TACTICOS, STIR και VIGILE δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα αισθητήρων και διοίκησης.
Ένα άλμα γενιάς για τον ελληνικό στόλο
Η περιήγηση στις εγκαταστάσεις της Thales στο Hengelo δείχνει ξεκάθαρα ότι ο εκσυγχρονισμός των ελληνικών ΜΕΚΟ δεν αφορά απλώς την αντικατάσταση παλαιών ηλεκτρονικών.
Πρόκειται για μια ριζική αναβάθμιση των δυνατοτήτων των πλοίων.
Οι φρεγάτες θα αποκτήσουν:
- σύγχρονα ραντάρ AESA
- προηγμένα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου
- ψηφιακό σύστημα μάχης νέας γενιάς.
Με τον τρόπο αυτό θα μπορούν να επιχειρούν αποτελεσματικά στο σύγχρονο ναυτικό περιβάλλον όπου κυριαρχούν:
- drones
- πύραυλοι cruise
- επιθέσεις κορεσμού.
Η «ταυτότητα» της Thales Nederland
Η Thales Nederland αποτελεί έναν από τους κορυφαίους κατασκευαστές ναυτικών αισθητήρων και συστημάτων μάχης διεθνώς, με έδρα το Hengelo της Ολλανδίας και παρουσία σε περισσότερα από 50 ναυτικά παγκοσμίως.
Τα ραντάρ και τα Combat Management Systems της εταιρείας εξοπλίζουν εκατοντάδες πολεμικά πλοία, από φρεγάτες και κορβέτες έως αεροπλανοφόρα, ενώ το σύστημα TACTICOS θεωρείται σήμερα ένα από τα πλέον διαδεδομένα CMS διεθνώς, έχοντας εγκατασταθεί σε περισσότερες από 200 μονάδες επιφανείας σε πάνω από 25 χώρες.
Η εταιρεία διαθέτει μακρά συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό, καθώς συστήματα της Thales βρίσκονται ήδη εγκατεστημένα τόσο στις φρεγάτες MEKO 200HN, όσο και στις νεότερες φρεγάτες FDI «ΚΙΜΩΝ», γεγονός που δημιουργεί σημαντικές συνέργειες σε επίπεδο τεχνολογίας, εκπαίδευσης και υποστήριξης.
Με τον εκσυγχρονισμό των φρεγατών κλάσης «ΎΔΡΑ», η συνεργασία αυτή εισέρχεται σε μια νέα φάση, καθώς τα σύγχρονα ραντάρ, τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και το αναβαθμισμένο TACTICOS που αναπτύσσονται στο Hengelo θα αποτελέσουν τον πυρήνα των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των πλοίων για τις επόμενες δεκαετίες.
Στη βουλή οι δύο συμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό των φρεγατών ΜΕΚΟ
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η εξέλιξη στο θεσμικό επίπεδο, καθώς όπως ήδη έχει αποκαλύψει το OnAlert οι δύο συμβάσεις που αφορούν τον εκσυγχρονισμό των φρεγατών κλάσης «ΎΔΡΑ» αναμένεται να παρουσιαστούν τη Δευτέρα 16 Μαρτίου στην αρμόδια επιτροπή εξοπλιστικών προγραμμάτων της Βουλής μαζί με ακόμη τέσσερα εξοπλιστικά προγράμματα.
Η πρώτη σύμβαση αφορά την προμήθεια των νέων ηλεκτρονικών συστημάτων από την Thales, δηλαδή το ραντάρ NS-100, το αναβαθμισμένο Combat Management System TACTICOS, τα νέα ραντάρ ελέγχου πυρός STIR 1.2, καθώς και το σύστημα ηλεκτρονικής υποστήριξης VIGILE / SENTINEL ESM, τα οποία θα αποτελέσουν τον πυρήνα του εκσυγχρονισμού των ελληνικών φρεγατών.
Η δεύτερη σύμβαση αφορά την ενσωμάτωση και εγκατάσταση των συστημάτων στα πλοία, έργο το οποίο θα αναλάβει η SΜΑRT / SSMART σε συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό και τα ελληνικά ναυπηγεία, στο πλαίσιο της συνολικής αναβάθμισης των τεσσάρων μονάδων του στόλου.
Η παρουσίαση των δύο συμβάσεων στην κοινοβουλευτική επιτροπή αποτελεί ουσιαστικά το τελευταίο βήμα πριν από την υπογραφή τους, ανοίγοντας τον δρόμο για την έναρξη των εργασιών εκσυγχρονισμού των φρεγατών, ένα πρόγραμμα που θεωρείται κρίσιμο για τη διατήρηση της επιχειρησιακής ισχύος του Πολεμικού Ναυτικού την επόμενη δεκαπενταετία.
Για το Πολεμικό Ναυτικό, ο εκσυγχρονισμός των MEKO αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα ώστε ο στόλος να διατηρήσει υψηλό επίπεδο επιχειρησιακής ικανότητας μέχρι την έλευση των νέων πλοίων.