*του Κώστα Σαρικά
Το στρατιωτικό αποτύπωμα του Ιράν στη Μέση Ανατολή δεν βασίζεται στην ποιοτική υπεροχή της αεροπορίας του ούτε σε έναν σύγχρονο στόλο επιφανείας.
Βασίζεται σε ένα εκτεταμένο, πολυεπίπεδο και διαρκώς εξελισσόμενο πυραυλικό και μη επανδρωμένο οπλοστάσιο, το οποίο έχει σχεδιαστεί για να προσφέρει αποτροπή, δυνατότητα πλήγματος σε βάθος και επιχειρησιακή ευελιξία μέσω άμεσης ή έμμεσης χρήσης.
Η Τεχεράνη επένδυσε συστηματικά επί δεκαετίες σε βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους cruise και UAV, δημιουργώντας ένα πλέγμα ισχύος που επηρεάζει όχι μόνο το Ισραήλ και τις αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή, αλλά και τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα.
Το πυραυλικό οπλοστάσιο – Η ραχοκοκαλιά της αποτροπής
Το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), και ειδικά από τις Αεροδιαστημικές τους Δυνάμεις.
Βαλλιστικοί πύραυλοι μικρού βεληνεκούς (SRBM)
Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει συστήματα με εμβέλεια έως 300–700 χιλιόμετρα. Ενδεικτικά:
- Fateh-110: στερεού καυσίμου, υψηλής ακρίβειας, κινητό σύστημα εκτόξευσης.
- Zolfaghar: εξέλιξη του Fateh με μεγαλύτερη εμβέλεια.
Οι πύραυλοι στερεού καυσίμου επιτρέπουν ταχεία εκτόξευση, μειώνοντας τον χρόνο προειδοποίησης και αυξάνοντας την επιβιωσιμότητα.
Βαλλιστικοί μέσου βεληνεκούς (MRBM)
- Shahab-3: από τους πρώτους πυλώνες του ιρανικού πυραυλικού προγράμματος.
- Sejjil: στερεού καυσίμου, εμβέλεια έως 2.000 χλμ.
Με τέτοια εμβέλεια, το Ιράν μπορεί να πλήξει στόχους σε όλη τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ.
Υπόγειες βάσεις και διασπορά
Η Τεχεράνη έχει επενδύσει σε υπόγειες εγκαταστάσεις, τις λεγόμενες «πόλεις πυραύλων», με σκοπό τη διατήρηση της επιβιωσιμότητας του οπλοστασίου σε περίπτωση προληπτικού πλήγματος.
Πύραυλοι cruise – Το χαμηλό ίχνος
Πέρα από τους βαλλιστικούς, το Ιράν έχει αναπτύξει πυραύλους cruise, οι οποίοι πετούν σε χαμηλό ύψος και είναι δυσκολότεροι στον εντοπισμό.
- Soumar: εμβέλεια άνω των 1.000 χλμ.
- Αντιπλοϊκά συστήματα για χρήση στον Περσικό Κόλπο.
Οι cruise πύραυλοι συμπληρώνουν το βαλλιστικό οπλοστάσιο, δημιουργώντας πολυεπίπεδη απειλή.
Τα drones – Η νέα ισορροπία χαμηλού κόστους
Το πιο προβεβλημένο τμήμα του ιρανικού οπλοστασίου τα τελευταία χρόνια είναι τα UAV.
Loitering munitions
- Shahed-136: drone καμικάζι μεγάλης εμβέλειας.
- Μαζική χρήση με σκοπό τον κορεσμό αεράμυνας.
Το χαμηλό κόστος παραγωγής επιτρέπει τη χρήση σε μεγάλους αριθμούς.
Οπλισμένα UAV
- Mohajer-6: δυνατότητα μεταφοράς κατευθυνόμενων βομβών.
Τα UAV χρησιμοποιούνται για αναγνώριση, στοχοποίηση και πλήγματα.
Ναυτική διάσταση και Στενά του Ορμούζ
Το Ιράν διαθέτει παράκτιες πυραυλικές συστοιχίες και drones που μπορούν να απειλήσουν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Το δόγμα βασίζεται στην άρνηση πρόσβασης (A2/AD), με συνδυασμό:
- Αντιπλοϊκών πυραύλων
- Ταχυπλόων σκαφών
- UAV επιτήρησης
Κορεσμός και πολυεπίπεδες επιθέσεις
Το σύγχρονο ιρανικό δόγμα βασίζεται στον συνδυασμό:
- Βαλλιστικών πυραύλων
- Πυραύλων cruise
- Σμηνών UAV
Στόχος είναι η υπερφόρτωση των αντιαεροπορικών συστημάτων, αναγκάζοντας τον αντίπαλο να δαπανά ακριβά αναχαιτιστικά μέσα έναντι φθηνών απειλών.
Τεχνολογική αυτάρκεια
Παρά τις κυρώσεις, το Ιράν έχει δημιουργήσει εγχώρια αμυντική βιομηχανία, ικανή να παράγει:
- Κινητήρες UAV
- Συστήματα καθοδήγησης
- Πλατφόρμες εκτόξευσης
Η στρατηγική επικεντρώνεται στη λειτουργικότητα και στη μαζική παραγωγή.
Το οπλοστάσιο του Ιράν δεν είναι απλώς ένας αριθμός πυραύλων και drones. Είναι ένα συνεκτικό δόγμα ασύμμετρης αποτροπής.
Με βαλλιστικούς πυραύλους που φτάνουν σε βάθος χιλιάδων χιλιομέτρων, cruise που πετούν χαμηλά και UAV που κοστίζουν ελάχιστα αλλά απειλούν κρίσιμες υποδομές, η Τεχεράνη έχει δημιουργήσει ένα σύστημα ικανό να προκαλέσει στρατηγικό κόστος.