* Του Κώστα Σαρικά
Το σημαντικότερο εξοπλιστικό πρόγραμμα της Αεροπορίας Στρατού την τελευταία δεκαετία έχει πλέον εισέλθει στη φάση της αντίστροφης μέτρησης. Τα 35 νέα ελικόπτερα UH-60M Black Hawk που αποκτά η Ελλάδα δεν αποτελούν απλώς αντικατάσταση των γερασμένων UH-1H Huey. Συνιστούν δομική αναβάθμιση της αεροκίνητης ισχύος του Στρατού Ξηράς, με άμεσο αντίκτυπο στις δυνατότητες της 71ης Αερομεταφερόμενης Ταξιαρχίας και της 5ης Αερομεταφερόμενης Ταξιαρχίας.
Σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, τα πρώτα 10 ελικόπτερα αναμένονται στην Ελλάδα το πρώτο εξάμηνο του 2027. Όλα δείχνουν ότι το πρόγραμμα προχωρά βάσει αυστηρού χρονοδιαγράμματος, χωρίς παρεκκλίσεις, μετά την έγκριση μέσω FMS, την υπογραφή της LOA την άνοιξη του 2024 και την καταβολή της προκαταβολής.
Η σύμβαση για τα ελικόπτερα ανέρχεται σε περίπου 1,15 δισ. ευρώ, ενώ το συνολικό πακέτο με εκπαίδευση, εξοπλισμό και αρχική υποστήριξη αγγίζει τα 1,95 δισ. δολάρια. Στη γραμμή παραγωγής της Sikorsky έχει ήδη ξεκινήσει η κατασκευή των πρώτων ελληνικών Black Hawk, με στόχο η παράδοση να αρχίσει εντός του 2027.
Το καλοκαίρι ξεκινά η εκπαίδευση – Ο πυρήνας των 40
Το καλοκαίρι του 2026 θα σημάνει την έναρξη της πιο κρίσιμης φάσης του προγράμματος. Στις ΗΠΑ μεταβαίνει ο «πυρήνας» των 40 στελεχών της Αεροπορίας Στρατού, αποτελούμενος από χειριστές και τεχνικούς. Η πλειονότητα των χειριστών θα προέρχεται από τα Huey και τα OH-58D Kiowa Warrior, ώστε να μεταφερθεί η επιχειρησιακή εμπειρία σε ένα πολύ πιο σύγχρονο περιβάλλον.
Οι χειριστές θα εκπαιδευτούν στο Fort Novosel στην Αλαμπάμα, την ιστορική έδρα της αμερικανικής Army Aviation. Εκεί θα περάσουν από πλήρες πρόγραμμα μετάπτωσης στον τύπο UH-60M, με έμφαση σε σύγχρονα σενάρια επιχειρήσεων, νυχτερινή πτήση, συνεργασία με μη επανδρωμένα μέσα και επιχειρήσεις σε περιβάλλον απειλής.
Οι τεχνικοί θα εκπαιδευτούν στη Joint Base Langley–Eustis στη Βιρτζίνια, όπου εδρεύει η 128th Aviation Brigade, το κορυφαίο κέντρο εκπαίδευσης συντήρησης Black Hawk παγκοσμίως. Εκεί θα λάβουν εξειδικευμένη κατάρτιση σε κινητήρες, avionics, ηλεκτρολογικά συστήματα και δομική υποστήριξη.
Ο σχεδιασμός είναι σαφής. Οι 40 δεν θα είναι απλώς οι πρώτοι εκπαιδευμένοι. Θα αποτελέσουν τους πολλαπλασιαστές γνώσης, το ελληνικό «σχολείο μέσα στο σχολείο», που θα μεταφέρει τεχνογνωσία και θα δημιουργήσει εθνική αυτάρκεια εκπαίδευσης.
Παράδοση και εντατική μετάπτωση στην Ελλάδα
Η επιστροφή των στελεχών από τις ΗΠΑ θα συμπέσει με την άφιξη των πρώτων Black Hawk. Μαζί με τα ελικόπτερα θα έρθει και ομάδα Αμερικανών εκπαιδευτών, ώστε να επιταχυνθεί η διαδικασία μετάπτωσης.
Το μοντέλο προβλέπει δύο παράλληλες γραμμές:
- Πρώτον, εντατική εκπαίδευση στην Ελλάδα με τη συνδρομή Αμερικανών εκπαιδευτών, ώστε να αυξηθεί γρήγορα ο αριθμός πιστοποιημένων χειριστών και τεχνικών.
- Δεύτερον, σταδιακή ανάληψη της πλήρους εκπαιδευτικής ευθύνης από τον ελληνικό πυρήνα, με στόχο μέσα σε λίγα χρόνια η χώρα να διαθέτει πλήρως εθνική υποδομή εκπαίδευσης στον τύπο.
Η επιλογή αυτή περιορίζει μελλοντικά το κόστος και αυξάνει την επιχειρησιακή αυτονομία.
Σέδες Θεσσαλονίκης: Η νέα βάση των Black Hawk
Μετά τις ζημιές που υπέστη το Στεφανοβίκειο από τις πλημμύρες, η επιλογή μόνιμης έδρας αποτέλεσε κρίσιμο ζήτημα. Ο σχεδιασμός συγκλίνει πλέον στο αεροδρόμιο του Σέδες στη Θεσσαλονίκη.
Η επιλογή δεν είναι τυχαία. Διαθέτει γεωστρατηγική αξία, καθώς επιτρέπει ταχεία ανάπτυξη προς τα βόρεια σύνορα, άμεση πρόσβαση στο Αιγαίο και ενίσχυση της παρουσίας της Αεροπορίας Στρατού στη Βόρεια Ελλάδα.
Προβλέπονται εκτεταμένα έργα υποδομής, με νέα υπόστεγα, χώρους στάθμευσης, αποθήκες, αίθουσες εκπαίδευσης και εγκαταστάσεις τεχνικής υποστήριξης προσαρμοσμένες στις απαιτήσεις των Black Hawk.
Το Σέδες αναμένεται να εξελιχθεί σε σύγχρονο κόμβο αεροκίνητων επιχειρήσεων.
Τέλος εποχής για τα Huey
Τα Huey υπήρξαν επί δεκαετίες η ραχοκοκαλιά της Αεροπορίας Στρατού. Συμμετείχαν σε αεραποβατικές ασκήσεις, αποστολές έρευνας και διάσωσης, πυρόσβεση και υποστήριξη κρίσεων.
Ωστόσο, το κόστος συντήρησης, η παλαιότητα και οι περιορισμένες δυνατότητές τους δεν επιτρέπουν περαιτέρω επιχειρησιακή παράταση. Με την άφιξη των Black Hawk, η συντριπτική πλειονότητα θα αποσυρθεί, με ελάχιστα να διατηρούνται για δευτερεύοντες ρόλους.
Η μετάβαση σηματοδοτεί το πέρασμα από τεχνολογία δεκαετίας του ’60 σε πλήρως ψηφιακό περιβάλλον.
Το UH-60M ως πολλαπλασιαστής ισχύος
Το UH-60M είναι πολυδύναμο ελικόπτερο μεταφοράς προσωπικού και υλικών, με δυνατότητα ένοπλης συνοδείας και υποστήριξης Ειδικών Δυνάμεων.
Διαθέτει κινητήρες T700-GE-701D, βελτιωμένο σύστημα στροφείου, ψηφιοποιημένο κόκπιτ πολλαπλών οθονών, προηγμένα συστήματα πλοήγησης και επικοινωνιών και αυξημένη επιβιωσιμότητα.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, μπορεί να μεταφέρει πλήρως εξοπλισμένη ομάδα μάχης, να εκτελέσει αποστολές ταχείας ενίσχυσης νησιών, αεραποβατικές επιχειρήσεις, αεροκίνητη μεταφορά εφεδρειών και αποστολές σε ορεινό περιβάλλον.
Για την 71η και την 5η Ταξιαρχία, η απόκτηση Black Hawk αλλάζει τα δεδομένα ταχύτητας, εμβέλειας και ασφάλειας μεταφοράς.
Black Hawk και NH-90: Δίδυμος στόλος
Η είσοδος των Black Hawk, σε συνδυασμό με την αύξηση διαθεσιμότητας των NH-90, δημιουργεί για πρώτη φορά σύγχρονο δίδυμο στόλο μεταφορικών ελικοπτέρων.
Τα NH-90, με υψηλό τεχνολογικό επίπεδο και προηγμένα συστήματα, προορίζονται κυρίως για απαιτητικές αποστολές ειδικών επιχειρήσεων.
Τα Black Hawk, πιο ανθεκτικά και με χαμηλότερο κόστος χρήσης, θα σηκώσουν το κύριο βάρος των καθημερινών αποστολών.
Παράλληλα, η ύπαρξη «οικογένειας Hawk» με τα S-70B και MH-60R του Πολεμικού Ναυτικού δημιουργεί συνέργειες σε ανταλλακτικά, εκπαίδευση και διαλειτουργικότητα με αμερικανικές και νατοϊκές δυνάμεις.
Χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2031
2026: Εκπαίδευση 40 στελεχών στις ΗΠΑ.
1ο εξάμηνο 2027: Άφιξη πρώτων 10 UH-60M.
2028–2030: Σταδιακές παραδόσεις, πλήρης ανάπτυξη δομής, επιχειρησιακή ωρίμανση.
2031: Ολοκλήρωση αποπληρωμής και πλήρης επιχειρησιακή ενσωμάτωση.
Παράλληλα «τρέχει» επταετής συμφωνία εν συνεχεία υποστήριξης, ύψους περίπου 125 εκατ. ευρώ, με στόχο υψηλές διαθεσιμότητες στα κρίσιμα πρώτα χρόνια.
Νέα φιλοσοφία επιχειρήσεων
Το πρόγραμμα Black Hawk δεν αφορά μόνο την αντικατάσταση ενός τύπου. Αλλάζει τη φιλοσοφία της Αεροπορίας Στρατού.
Η μετάβαση σε ψηφιακό, δικτυοκεντρικό περιβάλλον επιτρέπει καλύτερη διασύνδεση με επίγειες και αεροπορικές μονάδες, ταχύτερη λήψη αποφάσεων και αυξημένη επιβιωσιμότητα.
Με την εκπαίδευση του πυρήνα το 2026, την άφιξη των πρώτων 10 ελικοπτέρων το 2027 και τη δημιουργία νέας βάσης στο Σέδες, η Αεροπορία Στρατού εισέρχεται σε νέα εποχή.
Τα Huey που σημάδεψαν μια ολόκληρη γενιά περνούν στην ιστορία. Τα Black Hawk αναλαμβάνουν τον ρόλο του εργάτη και του πολλαπλασιαστή ισχύος στο σύγχρονο πεδίο μάχης.