Ήταν Νοέμβριος του 2019 όταν Τουρκία και Λιβύη ανακοίνωναν πως υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) βάσει του οποίου οι δύο χώρες συμφωνούσαν να συνεργαστούν για τον καθορισμό θαλασσίων δικαιοδοσιών. Το περίφημο τουρκολιβυκό μνημόνιο άρχιζε να παίρνει «σάρκα και οστά».
Οι προθέσεις της Τουρκίας έγιναν γρήγορα γνωστές, όταν την 1/12/2019 ο τότε υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «το Καστελόριζο, ένα μικρό νησί που βρίσκεται απέναντι από την ηπειρωτική Τουρκία, υποτίθεται ότι παράγει μια περιοχή θαλάσσιας δικαιοδοσίας τετραπλάσια από την επιφάνεια του», αμφισβητώντας έτσι τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.
Την επομένη υψηλόβαθμο στέλεχος του Τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών αναλάμβανε να σχηματοποιήσει σε χάρτη τα όνειρα ή τις βλέψεις της Τουρκίας για τα όρια της δικαιοδοσίας της στην Ανατολική Μεσόγειο, «εξαφανίζοντας» εντελώς από τον χάρτη το Καστελλόριζο, αφού «ενοχλούσε» και τον Τσαβούσογλου.
Μετά από διπλωματικό μαραθώνιο τόσο η Βουλή της Λιβύης με έδρα την Βεγγάζη, όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση με την Αίγυπτο χαρακτήριζαν παράνομο το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ενώ και ο τότε πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα, Τζέφρι Πάιατ δεν έκρυβε την ενόχλησή του. Ακολούθησε δε η οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο, που επί της ουσίας ακύρωνε την συμφωνία Άγκυρας – Τρίπολης.
Ωστόσο η Άγκυρα ανά τακτά χρονικά διαστήματα απειλούσε να «πατήσει» πάνω στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και να στείλει πολεμικά ή ερευνητικά σκάφη στην περιοχή που – μόνο κατά την ίδια – ανήκε στην δικαιοδοσία της.
Ωστόσο μια κίνηση που έγινε χθες (26/3/2024) θέτει νέα δεδομένα. Η κίνηση αυτή ήταν η γνωστοποίηση πως ο αμερικανικός πετρελαϊκός κολοσσός Chevron πρόκειται να κάνει έρευνες σε δύο οικόπεδα νότια της Κρήτης.
Τα οικόπεδα αυτά τέμνουν επί της ουσίας την ζώνη που παρανόμως όριζε το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Δείτε τον χάρτη του υπουργείου Ενέργειας τα οικόπεδα που θα πραγματοποιήσει έρευνες η Chevron, η 2η μεγαλύτερη παγκοσμίως ιδιωτική εταιρεία ενέργειας:
Κι αυτός είναι ο χάρτης που δημοσιοποίησε η Τουρκία ως απόρροια του τουρκολιβυκού μνημονίου:
Είναι χαρακτηριστική η δήλωση που έκανε σήμερα, μιλώντας στον Real ο υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου: «Πράγματι, πετυχαίνουμε ένα καίριο πλήγμα στο τουρκολυβικό μνημόνιο. Ας είμαστε σαφείς. Η Chevron αναγνωρίζει την ελληνική δικαιοδοσία. Έχουμε μια ψήφο εμπιστοσύνης στη χώρα μας. Προφανώς υπάρχουν κοιτάσματα για να έρθουν κολοσσοί. Μην ξεχνάμε ότι έχουμε και την ExxonMobil στην Νότια Πελοπόννησο. Άρα, αυτή την ώρα, έχουμε de facto αναγνώριση ελληνικής ΑΟΖ και απώτατων ορίων της υφαλοκρηπίδας μας… Ταυτόχρονα δημιουργεί κι ένα θετικό τετελεσμένο υπέρ της Ελλάδος σε μια μελλοντική συζήτηση καθορισμού με την Λιβύη όταν έρθει αυτή η ώρα. Είναι κίνηση – ματ».
Κυβερνητικές πηγές υπενθύμιζαν μάλιστα πως πολύ πρόσφατα η Λιβύη σε δημοπράτηση θαλάσσιων οικοπέδων στην οποία προχώρησε, ακολούθησε τη μέση γραμμή με την Ελλάδα και όχι το τουρκολιβυκό μνημόνιο, σεβόμενη και αυτή τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
