*του Κώστα Σαρικά
Το 2030 διαγράφεται ήδη ως μια από τις πιο κρίσιμες χρονιές για τον αεροπορικό συσχετισμό δυνάμεων στο Αιγαίο. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, Ελλάδα και Τουρκία θα έχουν ολοκληρώσει ή θα βρίσκονται στο τελικό στάδιο των μεγαλύτερων εξοπλιστικών προγραμμάτων που έχουν υλοποιήσει οι δύο Πολεμικές Αεροπορίες από την εποχή των μαζικών παραλαβών F-16 τη δεκαετία του ’90.
Η εικόνα που διαμορφώνεται μέχρι στιγμής δείχνει ότι η Πολεμική Αεροπορία εισέρχεται στη νέα δεκαετία με ένα εξαιρετικά ποιοτικό συνδυασμό δυνάμεων, στο οποίο θα συνυπάρχουν μαχητικά 5ης γενιάς F-35, Rafale με Meteor, F-16V Viper, Mirage 2000-5 αλλά και τα Block 30 σε εξειδικευμένους ρόλους.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία επιχειρεί να ανακτήσει το χαμένο έδαφος που δημιούργησε ο αποκλεισμός της από το πρόγραμμα F-35 Lightning II, επενδύοντας σε εκσυγχρονισμένα F-16, στο εγχώριο πρόγραμμα KAAN και κυρίως στα Eurofighter Typhoon Tranche 4+, τα οποία αναμένεται να αποτελέσουν τη νέα αιχμή του δόρατος της Turkish Air Force.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η Άγκυρα μπορεί έως το τέλος της δεκαετίας να ανατρέψει την αεροπορική ισορροπία ή αν η Αθήνα θα διατηρήσει το στρατηγικό πλεονέκτημα που έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια.
Τα ελληνικά δεδομένα του 2030
Με βάση όλα όσα έχουν ήδη δρομολογηθεί, η Πολεμική Αεροπορία θα διαθέτει το ισχυρότερο και πιο σύγχρονο στόλο μαχητικών στην ιστορία της.
Το πρώτο μεγάλο ορόσημο είναι η ένταξη των F-35.
Οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι τα πρώτα ελληνικά stealth μαχητικά αναμένεται να παραδοθούν στα τέλη της δεκαετίας, με ιδιαίτερα αυξημένες πιθανότητες όπως ήδη έχει αποκαλύψει το Onalert να βρίσκονται ήδη στην Ανδραβίδα τα πρώτα τέσσερα αεροσκάφη πριν από το τέλος του 2029.
Ακόμη και ένας μικρός αρχικός αριθμός F-35 αρκεί για να αλλάξει τα δεδομένα στο πεδίο της μάχης.
Δεν πρόκειται απλώς για ένα νέο μαχητικό αλλά για έναν αερομεταφερόμενο κόμβο συλλογής και διαμοιρασμού πληροφοριών. Το F-35 μπορεί να λειτουργεί ως αισθητήρας για ολόκληρο το δίκτυο αεράμυνας και αεροπορικών δυνάμεων, μεταφέροντας εικόνα μάχης σε Rafale, Viper, πλοία και επίγεια συστήματα.
Παράλληλα, έως τότε θα έχει ολοκληρωθεί ο εκσυγχρονισμός και των 83 F-16 Block 52+ και Advanced σε διαμόρφωση Viper.
Η αναβάθμιση αυτή μετατρέπει ουσιαστικά τα ελληνικά F-16 σε νέα μαχητικά με ραντάρ AESA APG-83, αναβαθμισμένους υπολογιστές αποστολής, προηγμένα συστήματα ζεύξης δεδομένων και δυνατότητα πλήρους δικτυοκεντρικής επιχειρησιακής λειτουργίας.
Στο ίδιο χρονικό διάστημα αναμένεται να έχει ξεκινήσει και το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των 38 Block 50 σε επίπεδο Viper, το οποίο αποτελεί στρατηγικής σημασίας πρόγραμμα για την Πολεμική Αεροπορία.
Εφόσον το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, η Ελλάδα θα διαθέτει πάνω από 120 F-16 νέας γενιάς, αριθμός εντυπωσιακός για τα δεδομένα της περιοχής.
Ο παράγοντας Rafale
Ιδιαίτερο ρόλο στον αεροπορικό συσχετισμό θα συνεχίσουν να έχουν τα 24 Rafale.
Τα γαλλικά μαχητικά έχουν ήδη αλλάξει την εικόνα της Πολεμικής Αεροπορίας, καθώς συνδυάζουν:
- Radar AESA RBE2,
- κορυφαία συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου SPECTRA,
- πυραύλους Meteor,
- πυραύλους SCALP-EG,
- πυραύλους Exocet.
Το σημαντικότερο πλεονέκτημα παραμένει ο Meteor.
Ο πύραυλος αέρος-αέρος πολύ μεγάλης εμβέλειας εξακολουθεί να αποτελεί ίσως το ισχυρότερο όπλο εναέριας υπεροχής στο ευρωπαϊκό οπλοστάσιο.
Ακόμη και αν η Τουρκία αποκτήσει τελικά Meteor για τα Eurofighter, η ελληνική πλευρά θα έχει ήδη πολυετή εμπειρία επιχειρησιακής αξιοποίησης του συγκεκριμένου όπλου.
Mirage 2000-5: Η σιωπηλή δύναμη
Ένα ακόμη στοιχείο που συχνά υποτιμάται είναι τα 24 Mirage 2000-5.
Εφόσον παραμείνουν σε υπηρεσία έως το 2030 και δεν αντικατασταθούν από επιπλέον Rafale, θα συνεχίσουν να αποτελούν έναν εξαιρετικά αξιόμαχο στόλο.
Η HAF γνωρίζει όσο καμία άλλη αεροπορία τα γαλλικά μαχητικά, ενώ οι δυνατότητες αναχαίτισης και αερομαχίας των Mirage 2000-5 παραμένουν ιδιαίτερα υψηλές.
Η πιθανότητα απόκτησης επιπλέον Rafale παραμένει ανοικτή, ωστόσο μέχρι να ληφθούν οριστικές αποφάσεις, τα Mirage συνεχίζουν να αποτελούν βασικό πυλώνα ισχύος.
Ο ειδικός ρόλος των Block 30
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μέλλον των 32 F-16 Fighting Falcon Block 30.
Παρά την ηλικία τους, τα αεροσκάφη αυτά διαθέτουν ακόμη σημαντικό επιχειρησιακό απόθεμα.
Τα σενάρια που εξετάζονται αφορούν:
- ρόλους aggressor,
- εκπαίδευση προηγμένης αερομαχίας,
- αποστολές ηλεκτρονικού πολέμου,
- μεταφορά εξειδικευμένων όπλων,
- υποστήριξη επιχειρήσεων δικτυοκεντρικού πολέμου.
Με αυτό τον τρόπο η Πολεμική Αεροπορία μπορεί να διατηρήσει υψηλούς αριθμούς διαθέσιμων αεροσκαφών χωρίς να επιβαρύνει τα νεότερα Viper και Rafale.
Η εικόνα της Τουρκικής Αεροπορίας
Η Τουρκία από την πλευρά της θα εξακολουθεί να διαθέτει αριθμητικό πλεονέκτημα.
Το βασικό της όπλο θα παραμείνει ο μεγάλος στόλος των F-16 με το επίπεδο εκσυγχρονισμού τους να αποτελεί ακόμα ερώτημα.
Ωστόσο το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνεται πλέον στα Eurofighter.Η συμφωνία που έχει ήδη υπογραφεί αφορά 20 νέα Eurofighter Typhoon Tranche 4+, ενώ η Άγκυρα επιδιώκει συνολικό στόλο 40 έως 44 αεροσκαφών μέσω πρόσθετων παραγγελιών αλλά και μεταχειρισμένων αεροσκαφών από Κατάρ και Ομάν.
Ωστόσο, έπειτα από τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, παραμένει εξαιρετικά αμφίβολο αν οι δύο χώρες αποδεσμεύσουν τελικά τα μαχητικά στην Τουρκία.
Οι πρώτες παραδόσεις των καινούργιων Typhoon αναμένονται το 2030. Τα τουρκικά Eurofighter θα διαθέτουν διαμόρφωση Tranche 4+ με ραντάρ AESA ECRS Mk0, κάτι που τα κατατάσσει στα πλέον σύγχρονα ευρωπαϊκά μαχητικά.
Η απόκτηση Meteor παραμένει το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στην Αθήνα, καθώς μειώνει ένα από τα βασικά ποιοτικά πλεονεκτήματα των ελληνικών Rafale.
Το μεγάλο ερωτηματικό που λέγεται KAAN
Παρά τις ιδιαίτερα φιλόδοξες εξαγγελίες της Άγκυρας, δύσκολα το εγχώριο μαχητικό TAI KAAN θα έχει ουσιαστική επιχειρησιακή παρουσία έως το 2030.
Ακόμη και αν παραδοθούν τα πρώτα αεροσκάφη, θα πρόκειται περισσότερο για αρχική επιχειρησιακή ένταξη παρά για πλήρως ώριμο οπλικό σύστημα.
Αυτό σημαίνει ότι το βάρος της τουρκικής αεροπορικής ισχύος θα συνεχίσουν να το σηκώνουν τα F-16 και τα Eurofighter.
Το πλεονέκτημα του F-35
Το στοιχείο που ενδέχεται να καθορίσει ολόκληρη την εξίσωση είναι η παρουσία των F-35.
Ακόμη και τέσσερα ή οκτώ αεροσκάφη μπορούν να λειτουργήσουν ως πολλαπλασιαστής ισχύος.
Η δυνατότητα διείσδυσης σε περιβάλλον υψηλής απειλής, ο εντοπισμός στόχων χωρίς αποκάλυψη θέσης και η μεταφορά δεδομένων σε πραγματικό χρόνο δημιουργούν επιχειρησιακές δυνατότητες που κανένα άλλο αεροσκάφος στην περιοχή δεν θα διαθέτει σε αντίστοιχο επίπεδο.
Η Τουρκία θα έχει Eurofighter. Η Ελλάδα όμως θα διαθέτει F-35.Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη παράμετρος ολόκληρης της εξίσωσης.
Η μάχη του δικτύου και όχι μόνο των μαχητικών
Το 2030 η αεροπορική υπεροχή δεν θα κρίνεται μόνο από το ποιος διαθέτει καλύτερο αεροσκάφος αλλά κυρίως από το ποιος διαθέτει καλύτερο δίκτυο.
Η Ελλάδα έως τότε αναμένεται να έχει προχωρήσει στην υλοποίηση της «Ασπίδας του Αχιλλέα», ενός πολυεπίπεδου πλέγματος αεράμυνας, αισθητήρων, αντιαεροπορικών συστημάτων και κέντρων διοίκησης και ελέγχου.
Η διασύνδεση F-35, Rafale, Viper, επίγειων ραντάρ, Patriot, νέων αντιαεροπορικών συστημάτων και μονάδων του Πολεμικού Ναυτικού μπορεί να δημιουργήσει ένα ενιαίο επιχειρησιακό περιβάλλον στο οποίο κάθε αισθητήρας θα λειτουργεί για ολόκληρη τη δύναμη.
Αυτό ακριβώς είναι το μοντέλο πολέμου που ακολουθούν πλέον οι πλέον προηγμένες αεροπορίες του κόσμου.
Ποιος θα έχει το πλεονέκτημα;
Με τα σημερινά δεδομένα, η Τουρκία φαίνεται ότι θα διατηρήσει αριθμητική υπεροχή σε αεροσκάφη.
Η Ελλάδα όμως θα διαθέτει ένα εξαιρετικά ποιοτικό μείγμα:
- F-35 5ης γενιάς,
- 24 Rafale με Meteor,
- 83 F-16V,
- εκσυγχρονισμένα Block 50,
- Mirage 2000-5,
- Block 30 σε ειδικούς ρόλους.
Απέναντι θα βρίσκονται:
- μεγάλος αριθμός εκσυγχρονισμένων F-16,
- έως 40 ή και 44 Eurofighter,
- τα πρώτα KAAN,
- ισχυρή εγχώρια βιομηχανική υποστήριξη.
Η εικόνα δείχνει ότι η αεροπορική ισορροπία στο Αιγαίο δεν θα θυμίζει σε τίποτα όσα γνωρίζαμε τις προηγούμενες δεκαετίες.
Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, η Ελλάδα δεν επενδύει μόνο στην ποιότητα των μαχητικών της αλλά σε ένα συνολικό δικτυοκεντρικό οικοσύστημα αεροπορικής ισχύος.
Και αν το σύνολο των προγραμμάτων προχωρήσει σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τότε το 2030 η Πολεμική Αεροπορία δεν θα διαθέτει απλώς νέα αεροσκάφη. Θα διαθέτει μια νέα φιλοσοφία πολέμου, στην οποία τα F-35, τα Rafale και τα Viper θα λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα μάχης απέναντι στη μεγαλύτερη και τεχνολογικά αναβαθμισμένη Τουρκική Αεροπορία που έχει εμφανιστεί ποτέ πάνω από το Αιγαίο.