Η πρόσφατη μετακίνηση της τουρκικής 51ης Ταξιαρχίας Καταδρομών στην περιοχή Söke, απέναντι από τη Σάμο, φέρνει ξανά στο προσκήνιο τον καίριο ρόλο που έχουν οι ελληνικές Μοίρες Αμφίβιων Καταδρομών στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Χωρίς η κίνηση της Άγκυρας να σημαίνει από μόνη της επικείμενη επιθετική ενέργεια, υπενθυμίζει τη σημασία της διαρκούς ετοιμότητας απέναντι σε δυνάμεις που εκπαιδεύονται για ταχεία και αιφνιδιαστική δράση.
Οι Αμφίβιοι Καταδρομείς είναι από τα τμήματα που μπορούν να αντιδράσουν άμεσα σε μια τέτοια απειλή, σε συνεργασία με τις υπόλοιπες δυνάμεις της φρουράς κάθε νησιού.
Στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, οι Αμφίβιοι Καταδρομείς έχουν μια ιδιαιτερότητα που καθορίζει ολόκληρη την εκπαίδευσή τους, καθώς βρίσκονται ήδη στον χώρο όπου θα χρειαστεί να ενεργήσουν. Γνωρίζουν το νησιωτικό ανάγλυφο, εξοικειώνονται με τις ακτές και τις δύσβατες περιοχές και εκπαιδεύονται μαζί με τις υπόλοιπες δυνάμεις που έχουν την ευθύνη της άμυνας. Σε περίπτωση κρίσης, ο χρόνος που θα χρειαστεί για να αντιδράσουν μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντικός με την ισχύ πυρός που διαθέτουν.
Οι αποκλειστικές εικόνες που παρουσιάζει το OnAlert αναδεικνύουν αυτήν ακριβώς τη διάσταση του ρόλου τους. Πρόκειται για ολιγομελή, ευέλικτα τμήματα, με εκπαίδευση στη θάλασσα και στην ξηρά, τα οποία καλούνται να αναλάβουν αποστολές όπου η ταχύτητα, η πρωτοβουλία και ο αιφνιδιασμός έχουν καθοριστική σημασία.
Οι Μοίρες Αμφίβιων Καταδρομών των νησιών δεν αποτελούν απλώς μια επίλεκτη εφεδρεία που περιμένει να εμπλακεί εφόσον εξελιχθεί μια επιχείρηση. Είναι δύναμη με ιδιαίτερα απαιτητικό αντικείμενο μέσα στον συνολικό αμυντικό σχεδιασμό του Αιγαίου. Αποστολή τους είναι να αντιδράσουν σε μια αιφνίδια απειλή, να κινηθούν εκεί όπου χρειάζεται, να ανατρέψουν μια εχθρική ενέργεια και, εφόσον απαιτηθεί, να αναλάβουν αποστολές πέρα από τις φίλιες γραμμές.
Η αποστολή τους στην άμυνα ενός νησιού
Σε ένα μεγάλο νησί του Ανατολικού Αιγαίου, η φρουρά δεν αντιμετωπίζει μία και μοναδική πιθανή απειλή. Μπορεί να χρειαστεί να αντιδράσει σε απόπειρα απόβασης, σε αεροκίνητη ενέργεια, σε εμφάνιση εχθρικού τμήματος σε διαφορετική περιοχή από εκείνη όπου αναμένεται η κύρια επίθεση ή σε ταυτόχρονα περιστατικά που αποσκοπούν στον αποπροσανατολισμό των αμυνομένων.
Εδώ αποκτά ιδιαίτερη αξία η παρουσία Αμφίβιων Καταδρομέων στο νησί. Πρόκειται για δύναμη που μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ευελιξία, να μετακινηθεί γρήγορα και να αναλάβει συγκεκριμένη αποστολή χωρίς να χρειάζεται να μετακινηθεί ένας ολόκληρος μεγαλύτερος σχηματισμός. Η ενίσχυση μιας περιοχής, η αντιμετώπιση εχθρικού τμήματος, η αναγνώριση ή η ανακατάληψη ενός κρίσιμου σημείου είναι διαφορετικά σενάρια που απαιτούν αυτόν τον συνδυασμό εκπαίδευσης και ταχείας αντίδρασης.
Στις αποστολές των Αμφίβιων Καταδρομέων περιλαμβάνεται και η φύλαξη μικρών νησιών και βραχονησίδων, όπου ακόμη και μια περιορισμένη εχθρική ενέργεια θα μπορούσε να επιχειρήσει τη δημιουργία τετελεσμένου. Τα τμήματα αυτά εκπαιδεύονται επίσης σε σενάρια ταχείας επέμβασης και ανακατάληψης βραχονησίδας, σε συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό και τις υπόλοιπες δυνάμεις της περιοχής. Η αποστολή απαιτεί άμεση αντίδραση, ακριβή εικόνα της κατάστασης και συντονισμό, καθώς σε έναν τόσο περιορισμένο χώρο ο χρόνος και η πρωτοβουλία αποκτούν καθοριστική σημασία.
Η συμβολή τους δεν περιορίζεται στην εξουδετέρωση μιας απειλής που έχει ήδη εκδηλωθεί. Η δυνατότητα των Αμφίβιων Καταδρομέων να ενεργούν σε διαφορετικές περιοχές υποχρεώνει τον αντίπαλο να υπολογίζει ότι μια ενέργειά του μπορεί να συναντήσει άμεση και επιθετική αντίδραση. Ακόμη και αν επιδιώξει να δημιουργήσει ένα τετελεσμένο σε μικρό χρόνο, δεν αρκεί να φτάσει στον αντικειμενικό του σκοπό. Πρέπει και να τον διατηρήσει.
Για τις φρουρές των νησιών, αυτή η δυνατότητα έχει πρακτική σημασία. Τα τμήματα των Αμφίβιων Καταδρομέων μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς το Πεζικό, το Πυροβολικό, τα Τεθωρακισμένα όπου υπάρχουν και τις υπόλοιπες δυνάμεις της ΑΔΤΕ. Προσθέτουν στη συνολική άμυνα του νησιού την ικανότητα να αντιδράσουν με ταχύτητα και να αναλαμβάνουν πρωτοβουλία σε κρίσιμα σημεία.
Εκπαίδευση στο περιβάλλον του Αιγαίου
Ο χαρακτηρισμός «Αμφίβιοι» περιγράφει μια ουσιαστική επιχειρησιακή απαίτηση. Η θάλασσα δεν είναι για τους Αμφίβιους Καταδρομείς των νησιών απλώς το όριο της περιοχής ευθύνης τους, αλλά χώρος εκπαίδευσης, μετακίνησης και πιθανής εκτέλεσης αποστολών.
Η εξοικείωση με πλωτά μέσα, η κίνηση προς την ακτή, η αποβίβαση και η συνέχεια της ενέργειας στην ξηρά αποτελούν κρίσιμα αντικείμενα. Το ίδιο ισχύει για τη δράση τη νύχτα, την κίνηση σε δύσβατες περιοχές, τις βολές και τη συνεργασία μεταξύ μικρών τμημάτων. Η απαιτητική πλευρά μιας τέτοιας εκπαίδευσης βρίσκεται στη μετάβαση από το ένα περιβάλλον στο άλλο: από τη θάλασσα στην ακτή και στη συνέχεια στο εσωτερικό ενός νησιού, χωρίς απώλεια χρόνου ή συνοχής.
Στην εκπαίδευση των Ειδικών Δυνάμεων και των Μονάδων Ειδικών Επιχειρήσεων περιλαμβάνονται οι αμφίβιες, αεραποβατικές και αποβατικές επιχειρήσεις. Επιπλέον, στελέχη εκπαιδεύονται στα αλεξίπτωτα, στον ανορθόδοξο πόλεμο και, ανάλογα με την εξειδίκευσή τους, σε υποβρύχιες καταστροφές. Τα αντικείμενα αυτά δείχνουν το εύρος των δυνατοτήτων των Ειδικών Δυνάμεων, χωρίς να σημαίνει ότι κάθε στέλεχος κάθε Μοίρας έχει όλες τις ειδικότητες.
Για τους Αμφίβιους Καταδρομείς του Ανατολικού Αιγαίου, η εκπαίδευση αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν συνδέεται με το συγκεκριμένο νησί και τη φρουρά του. Άλλες απαιτήσεις δημιουργεί μια μεγάλη ακτογραμμή, άλλες μια ορεινή ενδοχώρα και άλλες η ανάγκη ταχείας μετακίνησης μεταξύ διαφορετικών τομέων. Η γνώση του εδάφους δεν αποκτάται σε μία άσκηση αλλά «χτίζεται» με επαναλαμβανόμενη παρουσία, κίνηση και εκπαίδευση στην περιοχή.
Από την άμυνα στην καταδρομική ενέργεια
Η δυνατότητα να αποκρούσουν μια εχθρική ενέργεια αποτελεί μόνο τη μία πλευρά της αποστολής τους. Η άλλη είναι η ικανότητα να περάσουν στην πρωτοβουλία και να αναλάβουν καταδρομική αποστολή, να συγκεντρώσουν κρίσιμες πληροφορίες ή να πλήξουν έναν επιλεγμένο στόχο, εφόσον το προβλέπει ο επιχειρησιακός σχεδιασμός.
Αυτό είναι το πεδίο του ανορθόδοξου πολέμου. Ειδικά εκπαιδευμένα τμήματα Αμφίβιων Καταδρομέων μπορούν να επιχειρούν πέρα από τις φίλιες θέσεις, ακόμη και σε εχθρικό έδαφος, με αποστολές διαφορετικές από εκείνες μιας συμβατικής μονάδας. Η αναγνώριση, η διατάραξη της εχθρικής δραστηριότητας και η καταστροφή στόχων ιδιαίτερης σημασίας είναι αντικείμενα που συνδέονται με αυτόν τον τύπο επιχειρήσεων. Η χρήση εκρηκτικών ανήκει στα εξειδικευμένα αντικείμενα της εκπαίδευσης κατάλληλου προσωπικού.
Σε μια τέτοια αποστολή, η δυνατότητα επιλογής μέσου εισόδου είναι κρίσιμη. Η προσέγγιση από την επιφάνεια της θάλασσας αποτελεί την επιλογή που συνδέεται πιο άμεσα με τον χαρακτήρα των Αμφίβιων Καταδρομέων. Για προσωπικό με την αντίστοιχη εξειδίκευση, στο ευρύτερο φάσμα των ειδικών επιχειρήσεων περιλαμβάνονται επίσης η υποβρύχια προσέγγιση και η είσοδος από τον αέρα, με ελικόπτερο ή αλεξίπτωτο. Πρόκειται για διαφορετικές δυνατότητες, που αξιοποιούνται ανάλογα με την αποστολή και τα διαθέσιμα εκπαιδευμένα τμήματα.
Αυτή η ευελιξία έχει ιδιαίτερο βάρος στο Αιγαίο. Ένα νησί μπορεί να αμυνθεί αποτελεσματικότερα όταν ο αντίπαλος γνωρίζει ότι η απειλή για τις δικές του δυνάμεις δεν περιορίζεται στην ακτογραμμή που επιχειρεί να προσεγγίσει. Η ύπαρξη τμημάτων Αμφίβιων Καταδρομέων τον υποχρεώνει να λαμβάνει υπόψη του την πιθανότητα ενέργειας και σε άλλους χώρους.
Οι ασκήσεις και η διακλαδική διάσταση
Η ετοιμότητα των Μοιρών Αμφίβιων Καταδρομών δοκιμάζεται στις ασκήσεις των νησιωτικών σχηματισμών. Εκεί δεν αρκεί ένα τμήμα να ολοκληρώσει σωστά το δικό του αντικείμενο. Πρέπει να μπορέσει να δράσει στον χρόνο που απαιτεί η συνολική επιχείρηση και σε συντονισμό με τις άλλες μονάδες.
Σε ένα σενάριο αντιμετώπισης απόβασης, η φρουρά κάθε νησιού χρειάζεται να σχηματίσει γρήγορα εικόνα για την απειλή και να αποφασίσει πού θα διαθέσει τις δυνάμεις της. Οι Αμφίβιοι Καταδρομείς μπορούν να αναλάβουν ένα συγκεκριμένο, απαιτητικό μέρος αυτής της αντίδρασης. Αν το σενάριο αφορά εχθρική αεροκίνητη ενέργεια στο εσωτερικό του νησιού, αλλάζουν οι απαιτήσεις μετακίνησης και συνεργασίας, όχι όμως η ανάγκη για άμεση επέμβαση.
Πέρα από τις ασκήσεις κάθε φρουράς, οι εθνικές διακλαδικές ασκήσεις δοκιμάζουν τη συνεργασία σε μεγαλύτερη κλίμακα. Ο «ΠΑΡΜΕΝΙΩΝ-25» είχε ως στόχο, σύμφωνα με το ΓΕΕΘΑ, την εξάσκηση στη σχεδίαση και διεξαγωγή διακλαδικών επιχειρήσεων. Για έναν Αμφίβιο Καταδρομέα στο Αιγαίο, αυτό σημαίνει ότι η αποστολή του συνδέεται με πληροφορίες, μέσα μεταφοράς και ενδεχόμενη υποστήριξη από άλλες δυνάμεις.
Η συνεργασία με τα μαχητικά και τους JTAC
Η σύνδεση των τμημάτων στο έδαφος με την Πολεμική Αεροπορία αποτελεί μία από τις πιο απαιτητικές πτυχές μιας σύγχρονης διακλαδικής επιχείρησης. Οι Αμφίβιοι Καταδρομείς μπορεί να βρεθούν σε θέση να μεταδώσουν πολύτιμες πληροφορίες από μια περιοχή ενδιαφέροντος. Αντίστοιχα, ένα μαχητικό μπορεί να υποστηρίξει την επιχείρηση από αέρος, στο πλαίσιο του συνολικού σχεδιασμού.
Οι Αμφίβιοι Καταδρομείς εκπαιδεύονται επίσης στη συνεργασία με τους JTAC, τους ειδικά πιστοποιημένους ελεγκτές που συντονίζουν από το έδαφος την εγγύς αεροπορική υποστήριξη. Σε μια επιχείρηση στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, οι JTAC αποτελούν τον κρίσιμο σύνδεσμο ανάμεσα στα τμήματα που μάχονται στο έδαφος και στα μαχητικά της Πολεμικής Αεροπορίας.
Αυτή η συνεργασία έχει ιδιαίτερη σημασία για τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Οι αποστάσεις, η παρουσία φίλιων δυνάμεων σε πολλές περιοχές και η ταχύτητα με την οποία μπορεί να εξελιχθεί ένα περιστατικό καθιστούν αναγκαία την κοινή αντίληψη της κατάστασης. Στις ασκήσεις δοκιμάζεται η δυνατότητα των διαφορετικών τμημάτων να συνεργάζονται υπό πίεση.
Η δύναμη που γνωρίζει το νησί της
Το ισχυρότερο πλεονέκτημα των Αμφίβιων Καταδρομέων των νησιών είναι ο συνδυασμός ειδικής εκπαίδευσης και εξοικείωσης με το περιβάλλον τους. Προετοιμάζονται για αμφίβιες ενέργειες στο Αιγαίο, μέσα στον συνολικό σχεδιασμό άμυνας των ελληνικών νησιών.
Η αποστολή τους μπορεί να ξεκινήσει από την άμεση αντίδραση σε μια απειλή και να φτάσει έως μια απαιτητική καταδρομική ενέργεια. Μπορεί να τους φέρει στην ακτή, σε ορεινό έδαφος ή σε συνεργασία με εναέρια και ναυτικά μέσα. Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από την εκπαίδευση, τη γνώση του χώρου, την ταχύτητα στην απόφαση και τη συνεργασία με τη φρουρά.
Πίσω από την εικόνα των Αμφίβιων Καταδρομέων που εκπαιδεύονται βρίσκεται μια συγκεκριμένη επιχειρησιακή απαίτηση. Στόχος είναι τα νησιά να διαθέτουν επίλεκτα τμήματα ικανά να αντιδράσουν άμεσα, να πάρουν την πρωτοβουλία και να αναλάβουν αποστολές εκεί όπου η άμυνα χρειάζεται την αιχμή της.
