*Του Κώστα Σαρικά
Στην τελική ευθεία εισέρχεται πλέον το μεγαλύτερο πρόγραμμα αεράμυνας που έχει σχεδιαστεί ποτέ για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert.gr, ολοκληρώθηκε η φάση της συμβατικής σχεδίασης και κατάρτισης των συμφωνιών από τις οποίες θα υλποιηθεί ο νέος αντιπυραυλικός κι αντιαεροπορικός «θόλος» της χώρας.
Το επόμενο βήμα αφορά την αποστολή του φακέλου στο Νομικό Συμβούλιο, όπου αναμένεται να εξεταστεί για περίπου δεκαπέντε ημέρες πριν πάρει τον δρόμο για το ΚΥΣΕΑ, το οποίο θα κληθεί να δώσει την τελική έγκριση σε ένα πρόγραμμα που αναμένεται να αλλάξει ριζικά τη φιλοσοφία της ελληνικής αεράμυνας.
Πρόκειται για ένα έργο στρατηγικής σημασίας, το οποίο δεν αφορά απλώς την προμήθεια νέων αντιαεροπορικών συστημάτων, αλλά τη δημιουργία ενός ενιαίου δικτυοκεντρικού οικοδομήματος αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας που θα συνδέει αισθητήρες, κέντρα διοίκησης και αναχαιτιστές σε πραγματικό χρόνο.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, έχει ήδη επιτευχθεί συμφωνία ως προς τη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, με ποσοστό που όχι μόνο αγγίζει αλλά ξεπερνά τον στόχο του 25% που είχε θέσει εξαρχής η ελληνική πλευρά. Το στοιχείο αυτό θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς για πρώτη φορά ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα τέτοιου μεγέθους προβλέπει ουσιαστική και όχι συμβολική συμμετοχή ελληνικών εταιρειών.
Από τις διαπραγματεύσεις στις υπογραφές
Έπειτα από μήνες εντατικών διαπραγματεύσεων μεταξύ της ελληνικής πλευράς και του ισραηλινού οργανισμού SIBAT, οι συμβάσεις βρίσκονται πλέον στην τελική μορφή τους. Το ΓΕΕΘΑ και η ΓΔΑΕΕ ολοκλήρωσαν τη διαμόρφωση του πλαισίου συνεργασίας, ενώ έχουν προσδιοριστεί τόσο οι επιχειρησιακές απαιτήσεις όσο και οι όροι συμμετοχής της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Η διακρατική συμφωνία αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα οικοδομηθεί ο νέος αντιαεροπορικός και αντιπυραυλικός μηχανισμός της χώρας, με το συνολικό πρόγραμμα να εκτιμάται ότι θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη επένδυση στον τομέα της αεράμυνας μετά την απόκτηση των Patriot.
Στρατιωτικές πηγές επισημαίνουν ότι το βασικό ζητούμενο δεν είναι πλέον η επιλογή των συστημάτων, καθώς αυτή έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί, αλλά η διασφάλιση του τρόπου με τον οποίο όλα τα επιμέρους στοιχεία θα λειτουργήσουν ως ένα ενιαίο σύστημα.
Το τέλος της εποχής των αυτόνομων συστημάτων
Η φιλοσοφία που επικρατούσε επί δεκαετίες στην ελληνική αεράμυνα βασιζόταν σε ξεχωριστά συστήματα τα οποία λειτουργούσαν σε μεγάλο βαθμό αυτόνομα. Patriot, S-300, HAWK, TOR-M1, OSA-AK, ραντάρ της Πολεμικής Αεροπορίας και μέσα του Πολεμικού Ναυτικού συνέθεταν ένα ισχυρό αλλά όχι πλήρως διασυνδεδεμένο πλέγμα.
Οι σύγχρονες επιχειρήσεις όμως απέδειξαν ότι η αποτελεσματικότητα δεν εξαρτάται μόνο από την ισχύ των όπλων αλλά κυρίως από την ταχύτητα με την οποία οι πληροφορίες μεταφέρονται από τον αισθητήρα στον αναχαιτιστή. Η εμπειρία των συγκρούσεων στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και πρόσφατα στον πόλεμο Ισραήλ – Ιράν κατέδειξε ότι η αεράμυνα του μέλλοντος είναι δικτυοκεντρική.
Η Ελλάδα επιχειρεί πλέον να περάσει ακριβώς σε αυτό το μοντέλο. Ο «Θόλος» σχεδιάζεται ως ένα ενιαίο δίκτυο που θα επιτρέπει σε κάθε αισθητήρα να μεταδίδει πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο και σε κάθε όπλο να αξιοποιεί δεδομένα που συλλέγονται από ολόκληρο το πλέγμα.
Πολυστρωματική αρχιτεκτονική
Η αρχιτεκτονική του συστήματος βασίζεται σε τρία διακριτά επίπεδα προστασίας τα οποία λειτουργούν συμπληρωματικά μεταξύ τους. Το πρώτο στρώμα αφορά την αντιμετώπιση στόχων χαμηλού ύψους όπως UAV, περιφερόμενα πυρομαχικά, ελικόπτερα και χαμηλά ιπτάμενα αεροσκάφη.
Το δεύτερο επίπεδο καλύπτει την αεράμυνα περιοχής και την αντιμετώπιση μαχητικών αεροσκαφών, πυραύλων cruise και προηγμένων εναέριων απειλών. Το τρίτο και ανώτερο επίπεδο αφορά την αντιβαλλιστική προστασία και την αναχαίτιση στόχων μεγάλης εμβέλειας.
Η λογική είναι παρόμοια με εκείνη που εφαρμόζει το Ισραήλ, προσαρμοσμένη όμως στις επιχειρησιακές ιδιαιτερότητες του ελληνικού χώρου.
SPYDER AiO – Η πρώτη γραμμή άμυνας
Στο χαμηλότερο στρώμα του «Θόλου» εντάσσεται το SPYDER All-in-One. Το σύστημα θεωρείται ιδανικό για την ελληνική γεωγραφία καθώς συνδυάζει υψηλή κινητικότητα, μικρό χρόνο ανάπτυξης και δυνατότητα άμεσης εμπλοκής στόχων. Μπορεί να μετακινηθεί ταχύτατα σε νησιά, προωθημένες περιοχές ή κρίσιμες εγκαταστάσεις και να προσφέρει άμεση προστασία απέναντι σε UAV, επιθετικά ελικόπτερα και αεροσκάφη που επιχειρούν σε χαμηλά ύψη.
Χρησιμοποιεί πυραύλους Python-5 και Derby, ενώ διαθέτει δυνατότητα ταυτόχρονης αντιμετώπισης πολλαπλών απειλών. Η ένταξή του θα επιτρέψει τη σταδιακή αντικατάσταση των TOR-M1 και OSA-AK, τα οποία παρά την αξία τους έχουν πλέον περιορισμένες δυνατότητες αναβάθμισης και σημαντικές προκλήσεις υποστήριξης.
BARAK MX – Η νέα ραχοκοκαλιά της αεράμυνας
Το επόμενο στρώμα προστασίας βασίζεται στο BARAK MX. Πρόκειται για το σύστημα που αναμένεται να αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής αεράμυνας για τις επόμενες δεκαετίες. Η οικογένεια πυραύλων του καλύπτει αποστάσεις από δεκάδες έως και 150 χιλιόμετρα, προσφέροντας πλήρη κάλυψη 360 μοιρών.
Το BARAK MX μπορεί να αντιμετωπίσει μαχητικά αεροσκάφη, UAV, πυραύλους cruise και σύνθετες επιθέσεις κορεσμού. Η σημασία του για την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα μεγάλη καθώς θα αντικαταστήσει σταδιακά τα παλαιά συστήματα HAWK, τα οποία εξακολουθούν να υπηρετούν αλλά έχουν πλέον φτάσει στα όρια των δυνατοτήτων τους.
Παράλληλα, θα λειτουργήσει ως ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στα συστήματα μικρής και μεγάλης εμβέλειας.
David’s Sling – Η αντιβαλλιστική ασπίδα της χώρας
Στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκεται το David’s Sling. Η επιλογή του θεωρείται στρατηγικής σημασίας καθώς εισάγει δυνατότητες αντιβαλλιστικής άμυνας που μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν σε αντίστοιχο επίπεδο στις Εελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Με τον πύραυλο Stunner και τη φιλοσοφία hit-to-kill, το David’s Sling έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση βαλλιστικών πυραύλων, προηγμένων πυραύλων cruise και όπλων ακριβείας μεγάλης εμβέλειας.
Η επιχειρησιακή του αξία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία υπό το πρίσμα των εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή, όπου η χρήση βαλλιστικών πυραύλων έχει πλέον μετατραπεί σε καθημερινό στοιχείο των συγκρούσεων.
Η ένταξή του στον ελληνικό «Θόλο» δημιουργεί ένα επιπλέον στρώμα προστασίας πάνω από τους Patriot και συμπληρώνει το συνολικό πλέγμα αεράμυνας.
ELM-2084 – Τα «μάτια» του συστήματος
Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσουν τα ραντάρ ELM-2084. Τα συγκεκριμένα AESA ραντάρ αποτελούν σήμερα μία από τις πιο προηγμένες λύσεις παγκοσμίως στην κατηγορία τους.
Έχουν τη δυνατότητα ταυτόχρονης παρακολούθησης εκατοντάδων στόχων, εντοπισμού UAV, πυραύλων cruise και βαλλιστικών απειλών, ενώ παρέχουν πλήρη εικόνα του εναέριου χώρου σε πραγματικό χρόνο.
Η ανάπτυξή τους σε κρίσιμα σημεία της ελληνικής επικράτειας θα δημιουργήσει ένα συνεχές πλέγμα επιτήρησης από τον Έβρο έως την Ανατολική Μεσόγειο.
Το μεγάλο στοίχημα του ελληνικού Command and Control
Παρότι τα οπλικά συστήματα τραβούν τα φώτα της δημοσιότητας, η πραγματική «καρδιά» του προγράμματος βρίσκεται αλλού. Το μεγάλο στοίχημα είναι το Command and Control. Η ελληνική πλευρά από την πρώτη στιγμή ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί ένα κλειστό σύστημα διοίκησης και ελέγχου που θα εξαρτάται αποκλειστικά από τον ξένο κατασκευαστή.
Έθεσε ως αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση την ελληνική υπογραφή στο λογισμικό, στη διαχείριση δεδομένων και στην αρχιτεκτονική του συστήματος. Σύμφωνα με πληροφορίες, η απαίτηση αυτή έχει γίνει αποδεκτή και αποτυπώνεται πλέον στις συμβάσεις.
Αυτό σημαίνει ότι η χώρα αποκτά έλεγχο των δεδομένων, δυνατότητα μελλοντικών αναβαθμίσεων χωρίς εξάρτηση από τρίτους, ενσωμάτωση ελληνικών εφαρμογών κυβερνοασφάλειας και ανοικτή αρχιτεκτονική που θα επιτρέπει την ένταξη νέων συστημάτων στο μέλλον. Πρόκειται ίσως για τη σημαντικότερη επιτυχία της διαπραγμάτευσης.
Ελληνική βιομηχανία με ρόλο στον πυρήνα
Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας φαίνεται να ξεπερνά τον στόχο του 25%. Σύμφωνα με πληροφορίες, ελληνικές εταιρείες θα έχουν ρόλο όχι μόνο στην υποστήριξη αλλά και σε κρίσιμα υποσυστήματα που αφορούν λογισμικό, ηλεκτρονικά, επικοινωνίες, διαχείριση δεδομένων και ολοκλήρωση συστημάτων.
Για πρώτη φορά η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αποκτήσει τεχνογνωσία και δυνατότητα εξέλιξης του συστήματος στο μέλλον, αντί να περιοριστεί σε εργασίες χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Στο ΓΕΕΘΑ θεωρούν ότι η επιλογή αυτή αποτελεί επένδυση όχι μόνο στην άμυνα αλλά και στη βιομηχανική και τεχνολογική αυτονομία της χώρας.
Η επόμενη ημέρα για τις Ένοπλες Δυνάμεις
Όταν υλοποιηθεί ο αντιαεροπορικός θόλος θα αλλάξει συνολικά το επιχειρησιακό δόγμα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Για πρώτη φορά Στρατός Ξηράς, Πολεμική Αεροπορία και Πολεμικό Ναυτικό θα μοιράζονται την ίδια επιχειρησιακή εικόνα σε πραγματικό χρόνο.
Τα μαχητικά αεροσκάφη, τα επίγεια αντιαεροπορικά συστήματα, τα πλοία του Στόλου, τα ραντάρ και τα κέντρα επιχειρήσεων θα λειτουργούν ως κόμβοι ενός ενιαίου δικτύου. Η μετάβαση αυτή θεωρείται εξίσου σημαντική με την ίδια την προμήθεια των συστημάτων.
Και καθώς ο φάκελος παίρνει πλέον τον δρόμο για το Νομικό Συμβούλιο και στη συνέχεια για το ΚΥΣΕΑ, όλα δείχνουν ότι η χώρα βρίσκεται μπροστά στην έναρξη ενός προγράμματος που θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη αναβάθμιση της ελληνικής αεράμυνας από την εποχή της απόκτησης των Patriot.
