*του Κώστα Σαρικά
Για δύο ημέρες το OnAlert.gr βρέθηκε κοντά στα Στελέχη του Τμήματος Ναυτικών Ειδικών Επιχειρήσεων της Διακλαδικής Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων υπό τη Διοίκηση Ειδικού Πολέμου του ΓΕΕΘΑ και πήρε μια μικρή αλλά άκρως ενδεικτική γεύση για τις δυνατότητες της νεοσύστατης Μονάδας.
Κατέγραψε εικόνες από την καθημερινότητα μιας δύναμης που εκπαιδεύεται με μοναδικό κριτήριο την επιχειρησιακή χρησιμότητα σε ρεαλιστικά σενάρια. Ακρίβεια και συγχρονισμός υπό πίεση χρόνου, τυποποιημένες διαδικασίες ημέρα και νύχτα με έμφαση στο θαλάσσιο περιβάλλον. Εκεί όπου σε πραγματικές συνθήκες το λάθος δεν διορθώνεται με επανάληψη, αλλά πληρώνεται.
Η εικόνα που αποτυπώθηκε δεν αφήνει αμφιβολίες για το άλμα της Μονάδας και τις διευρυμένες δυνατότητες. Άλλωστε το ΤΝΕΕ στελεχώνεται από βατραχανθρώπους, προερχόμενους από τη Διοίκηση Υποβρυχίων Καταστροφών, με «σκληρό» υπόβαθρο αμφίβιων Ειδικών Επιχειρήσεων.
Στο Σχολείο Υποβρυχίων Καταστροφών μπαίνουν τα θεμέλια που αφορούν εξειδικευμένη θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση, συντήρηση ικανότητας και προετοιμασία για υποβρύχιες αποστολές, ανορθόδοξο πόλεμο και δολιοφθορές. Για να ακολουθήσει η επανάληψη και πιστοποίηση που ξεπερνά τα εθνικά όρια. Και πάνω σε αυτή τη βάση στηρίζεται η σύγχρονη απαίτηση, ώστε η Μονάδα να λειτουργεί ως νατοϊκά τυποποιημένο SOMTG, με διαδικασίες, διαλειτουργικότητα και επιχειρησιακή αξιολόγηση που δεν χαρίζεται σε κανέναν.
Ο «ΠΕΡΣΕΑΣ» ως πεδίο επιχειρησιακής πρόβας
Ένα από τα σενάρια της εκπαίδευσης πραγματοποιήθηκε πάνω στο πλοίο Γενικής Υποστήριξης και Ειδικών Επιχειρήσεων «ΠΕΡΣΕΑΣ» του Πολεμικού Ναυτικού. Πρόκειται για πλατφόρμα που εντάχθηκε και ονοματοδοτήθηκε τον Ιούνιο του 2024 στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας και έχει σχεδιαστεί ακριβώς για να υποστηρίζει δραστηριότητες ειδικών επιχειρήσεων και απαιτητικές αποστολές.
Για τους άνδρες του ΤΝΕΕ, ένα τέτοιο πλοίο δεν είναι απλώς χώρος εκπαίδευσης αλλά εργαλείο εντατικής εξειδίκευσης. Επιτρέπει τη μετάβαση σε σύνθετα σενάρια, όπου η δράση ξεκινά με αεροκίνητη προσέγγιση, συνεχίζεται πάνω στο κατάστρωμα και ολοκληρώνεται στα διαμερίσματα του πλοίου.
Στο κατάστρωμα του «ΠΕΡΣΕΑ» το πρώτο πράγμα που αντιλαμβάνεται κανείς είναι ο ρυθμός. Δεν υπάρχουν περιττές κινήσεις, παρά υψηλός ρυθμός και πιστή προσήλωση στις διαδικασίες. Οι ομάδες κινούνται με τρόπο που δείχνει ότι έχουν επαναλάβει τα ίδια βήματα εκατοντάδες φορές και δείχνουν έτοιμες να αναπροσαρμόσουν το σχέδιο όπου απαιτηθεί.
Νηοψία και κατάληψη πλοίου: VBSS με πραγματική ένταση
Το σενάριο ξεκινά από το πιο εμβληματικό αντικείμενο για θαλάσσιες ειδικές επιχειρήσεις, που δεν είναι άλλο από τη μη συναινετική νηοψία (VBSS). Όχι ως έλεγχος ρουτίνας, αλλά ως πλήρης επιχείρηση κατάληψης και ελέγχου σε πλοίο που μπορεί να είναι εχθρικό, ύποπτο, παγιδευμένο ή να κρύβει ένοπλη απειλή.
Η ομάδα αν απαιτηθεί χωρίζεται σε υποομάδες με συγκεκριμένους ρόλους. Η επιβίβαση είναι μόνο η αρχή. Ακολουθεί ταχεία εξασφάλιση κρίσιμων σημείων, έλεγχος διαμερισμάτων, δημιουργία ασφαλών αξόνων κίνησης, έλεγχος «τυφλών» σημείων, απομόνωση χώρων, διαχείριση ανθρώπων και συλλογή στοιχείων. Κάθε πόρτα μπορεί να κρύβει είναι μικρό πεδίο μάχης. Κάθε διάδρομος είναι δίλημμα ταχύτητας και ασφάλειας.
Και εδώ φαίνεται η διαφορά των βατραχανθρώπων. Η νηοψία δεν αντιμετωπίζεται ως τεχνικό αντικείμενο αλλά ως επιχειρησιακή ακολουθία, με αρχή και τέλος, όπου στόχος είναι η πλήρης κυριαρχία στον χώρο με ελεγχόμενο ρίσκο.
Fast rope από ΝΗ-90: Οκτώ άνδρες, δευτερόλεπτα έκθεσης
Στη συνέχεια, το σενάριο ξεκινά από τον αέρα. Η οκταμελής ομάδα προχωρά σε καταρρίχηση από ΝΗ-90 με fast rope. Το ιδανικό για Ειδικές Επιχειρήσεις ελικόπτερο, το οποίο πλέον αξιοποιείται όλο και περισσότερο από τις Μονάδες της ΔΕΠ.
Η εικόνα είναι εντυπωσιακή, αλλά η ουσία είναι τελείως πρακτική και αφορά ταχεία εισαγωγή σε στόχο χωρίς προσγείωση, σε περιβάλλον όπου ο χρόνος έκθεσης πρέπει να περιοριστεί στο ελάχιστο. Στο συγκεκριμένο σενάριο, όπως και σε κάθε σενάριο Ειδικού Πολέμου, κερδίζει ο πειθαρχημένος. Η προετοιμασία, ο ρυθμός, η απόσταση, το πρώτο δευτερόλεπτο που πατάει η ομάδα στο έδαφος και παίρνει τομέα ευθύνης αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους. Και όλα πρέπει να γίνουν σωστά, γιατί στο fast rope δεν υπάρχει επανάληψη ή διόρθωση ακόμα και στην εκπαίδευση πόσο μάλλον σε πραγματικές επιχειρήσεις.
Διείσδυση σε εχθρική ακτή: Mark V, λέμβος και αθόρυβη κίνηση
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αντικείμενα, το σενάριο διείσδυσης σε εχθρική ακτή. Η προσέγγιση γίνεται με Mark V, ενώ η τελική φάση περνά σε λέμβο με την 4μελή ομάδα βατραχανθρώπων να καταδύεται με τη χρήση συσκευών κλειστού κυκλώματος.
Εδώ αλλάζουν οι κανόνες. Η δύναμη πυρός δεν είναι το βασικό ζητούμενο, αλλά το χαμηλό ίχνος, η αθόρυβη κίνηση, η υπομονή και η ακρίβεια. Η χρήση κλειστού κυκλώματος μειώνει δραστικά την «υπογραφή» στο νερό και επιτρέπει προσέγγιση χωρίς το προφανές ίχνος που αφήνουν οι φυσαλίδες.
Σε τέτοιες αποστολές, η έννοια της επιτυχίας είναι πιο σύνθετη. Η βασική παράμετρος είναι η προσέγγιση της Ομάδας χωρίς να γίνει αντιληπτή, ώστε να ολοκληρώσει την αποστολή και να αποχωρήσει χωρίς να αφήσει πίσω «αποτυπώματα».
Απελευθέρωση ομήρου σε κατοικημένο περιβάλλον: Η πιο δύσκολη εξίσωση
Το σενάριο που ανεβάζει την ένταση στο μέγιστο είναι η απελευθέρωση ομήρου σε εχθρικό κατοικημένο περιβάλλον. Η νύχτα δεν είναι πλεονέκτημα από μόνη της. Είναι παράγοντας που πολλαπλασιάζει τα ρίσκα. Το κατοικημένο περιβάλλον, επίσης, δεν αποτελεί ντεκόρ αλλά μεταφράζεται σε περιορισμό κανόνων εμπλοκής και τεράστια ευθύνη.
Η διαδικασία είναι ακριβής και περιλαμβάνει προσέγγιση, διάρρηξη, καθαρισμός, ταυτοποίηση, ασφαλής διάδρομος κίνησης, ανάκτηση ομήρου, αποχώρηση. Αυτό που ξεχωρίζει σε τέτοια σενάρια είναι η ψυχραιμία. Η ομάδα πρέπει να είναι γρήγορη, αλλά να μην βιάζεται Πρέπει να είναι αποφασιστική, αλλά να μην υπερβεί. Πρέπει να βλέπει, να διακρίνει, να αποφασίζει και να εκτελεί σε δευτερόλεπτα.
Εδώ φαίνεται γιατί η εκπαίδευση είναι επανάληψη. Ώστε οι αυτοματισμοί να γίνουν πράξη υπό καθεστώς πίεσης.
Βολές ταχείας αντίδρασης: Το τελικό φίλτρο
Τα σενάρια του ΤΝΕΕ κλείνουν με ημερήσιες και νυχτερινές βολές ταχείας αντίδρασης, με το σύνολο του φορητού οπλισμού. Σκοπευτική ακρίβεια, κίνηση, αλλαγές γεμιστήρων, επικοινωνία, κάλυψη, επανατοποθέτηση, όλα υπό στρες και χαμηλή ορατότητα.
Οι βολές αυτές δείχνουν ποιος μπορεί να εκτελέσει όταν το σχέδιο με ταχύτητα, ακρίβεια και ασφάλεια. Και σε αυτό το σημείο γίνεται σαφές ότι η φιλοσοφία του ΤΝΕΕ δεν είναι μόνο να διαθέτει άριστους σκοπευτές αλλά Ομάδες που λειτουργούν ως ενιαίο σώμα.
Εκπαίδευση και νατοϊκή τυποποίηση του SOMTG
- Η καταγωγή του ΤΝΕΕ από τη ΔΥΚ και το Σχολείο Υποβρυχίων Καταστροφών
Η ίδια η αποστολή της Σχολής, όπως περιγράφεται επίσημα, είναι να παρέχει εξειδικευμένη θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση, να αναπτύσσει ενιαίο πνεύμα και να συντηρεί την επιχειρησιακή ικανότητα των Υποβρυχίων Καταστροφέων, ώστε να υπάρχει άρτια εκπαιδευμένο προσωπικό για υποβρύχιες αποστολές και αποστολές ανορθόδοξου πολέμου και δολιοφθορών.
- Η νατοϊκή τυποποίηση που απαιτείται από το SOMTG
Εδώ μπαίνουν τα πρωτόκολλα, τα κριτήρια, η κοινή «γλώσσα», η διαλειτουργικότητα και η δυνατότητα να επιχειρείς σε συμμαχικό πλαίσιο, με συγκεκριμένη στοχοθεσία.
Αυτό μεταφράζεται σε ξεκάθαρη δομή αντικειμένων:
- VBSS/Νηοψίες: επιβίβαση–κατάληψη–έλεγχος, διαχείριση χώρων και ανθρώπων, διαδικασίες ασφάλειας.
- SR/Ειδική αναγνώριση: χαμηλή υπογραφή, παρατήρηση–επιβεβαίωση, προετοιμασία κύριας ενέργειας.
- DA/Άμεση επιθετική ενέργεια: αιφνιδιασμός, χειρουργική δράση, έλεγχος περιοχής, αποχώρηση.
- MA/Στρατιωτική υποβοήθηση: εκπαίδευση/συνεργασία/στήριξη σε φίλιες δυνάμεις.
- CBRN και IED: αντιμετώπιση ειδικών απειλών σε περιβάλλον αυξημένου ρίσκου.
- A2/AD: επιχειρήσεις που στοχεύουν στον περιορισμό πρόσβασης/κίνησης σε περιοχή ενδιαφέροντος.
Ακριβώς αυτά, άλλωστε, είναι τα αντικείμενα που μετρήθηκαν στη νατοϊκή αξιολόγηση.
Η νατοϊκή σφραγίδα: SOFEVAL και «Combat Ready»
Η πιο ισχυρή θεσμικά επιβεβαίωση για το ΤΝΕΕ ήρθε με την επιχειρησιακή αξιολόγηση από την ASOFCOM. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΓΕΕΘΑ, από 27 έως 30 Νοεμβρίου 2023 στον Σαρωνικό, το ΤΝΕΕ αξιολογήθηκε στο πλαίσιο της εθνικής–νατοϊκής στοχοθεσίας για διάθεση δυνάμεων σύμφωνα με τα Regional Plans και η διαδικασία, με κριτήρια NATO SOFEVAL, περιέλαβε VBSS, MA, SR, DA, CBRN, IED και A2/AD. Το αποτέλεσμα ήταν ο χαρακτηρισμός «Επιχειρησιακά Έτοιμο – Combat Ready».
Αυτή η σφραγίδα έχει πρακτικό βάρος, καθώς σημαίνει ότι το ΤΝΕΕ δεν αξιολογήθηκε μόνο ως ελίτ Μονάδα αλλά ως δύναμη που μπορεί να διατεθεί, να ενταχθεί και να λειτουργήσει σε συμμαχικό πλαίσιο, ακολουθώντας κοινές διαδικασίες και πρότυπα. Η ΔΕΠ άλλωστε έχει περάσει διαδοχικές διαδικασίες αξιολόγησης από την ASOFCOM και σε υπόλοιπες Μονάδες της, δείχνοντας συστηματική προσαρμογή πρότυπα του ΝΑΤΟ.
Αποστολές σε πραγματικά θέατρα επιχειρήσεων
Η επιχειρησιακή χρησιμότητα του ΤΝΕΕ φαίνεται ακόμη περισσότερο όταν η εκπαίδευση ακολουθείται πραγματικές απαιτήσεις. Σήμερα, οι επιχειρήσεις ναυτικής ασφάλειας δεν είναι θεωρητικό σενάριο. Είναι καθημερινότητα σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, με απειλές που δεν περιορίζονται σε κλασικές ναυτικές εμπλοκές.
Η EUNAVFOR ASPIDES, για παράδειγμα, στην οποία συμμετέχει φρεγάτα του Πολεμικού Ναυτικού με Ομάδα του ΤΝΕΕ είναι αμυντική επιχείρηση θαλάσσιας ασφάλειας της ΕΕ για τη διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στην κρίση της Ερυθράς Θάλασσας, με αποστολή που παρατάθηκε έως 28 Φεβρουαρίου 2026.
Σε τέτοια περιβάλλοντα, ομάδες ναυτικών ειδικών επιχειρήσεων πάνω σε πολεμικά πλοία λειτουργούν ως ανθρώπινος πολλαπλασιαστής ασφάλειας απέναντι σε υβριδικές απειλές: ύποπτες προσεγγίσεις μικρών σκαφών, πιθανές απόπειρες επιβίβασης ή δολιοφθοράς, ανάγκη άμεσου ελέγχου χώρων και κρίσιμων σημείων, προστασία προσωπικού και μέσων.
Αν κάτι μένει από τις 48 ώρες με το ΤΝΕΕ, είναι η αίσθηση ότι η Μονάδα μόνο ως νεοσύστατη δεν δείχνει. Οι βατραχάνθρωποι που τη στελεχώνουν κουβαλούν την παράδοση της ΔΥΚ και τη σκληρή βάση του Σχολείου Υποβρυχίων Καταστροφών. Πάνω σε αυτό, το τμήμα έχει οργανωθεί και τυποποιηθεί ώστε να ανταποκρίνεται σε νατοϊκές απαιτήσεις, με αξιολόγηση SOFEVAL και χαρακτηρισμό «Combat Ready» που λειτουργεί ως επιχειρησιακό διαβατήριο. Και αποτελεί ένα ακόμα χρήσιμο «εργαλείο» προκειμένου να αναλάβει αποστολές στο θαλάσσιο περιβάλλον που χαρακτηρίζει τη χώρα μας.