Ένα από τα σημαντικότερα έργα της «Ατζέντας 2030» περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη. Το απόγευμα παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, πραγματοποιούνται τα εγκαίνια των νέων εγκαταστάσεων της Διεύθυνσης Πληροφορικής και Κυβερνοχώρου του ΓΕΕΘΑ, ενός έργου που φιλοδοξεί να αποτελέσει τον επιχειρησιακό πυρήνα της ελληνικής κυβερνοάμυνας για τις επόμενες δεκαετίες.
Το νέο κτήριο, συνολικής έκτασης περίπου 2.500 τετραγωνικών μέτρων, ανεγέρθηκε στο Στρατόπεδο Παπάγου με δωρεά του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης» και σχεδιάστηκε εξαρχής με προδιαγραφές που παραπέμπουν σε σύγχρονα κέντρα επιχειρήσεων κυβερνοάμυνας δυτικών χωρών. Η θεμελίωσή του πραγματοποιήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2024 παρουσία της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας της χώρας.
Δεν πρόκειται απλώς για ένα νέο κτήριο αλλά για το πρώτο στρατηγείο που δημιουργείται αποκλειστικά για επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο, έναν τομέα που πλέον θεωρείται ισότιμος με την ξηρά, τη θάλασσα, τον αέρα και το διάστημα.
Από τα χαρακώματα στα δίκτυα
Οι πόλεμοι των τελευταίων ετών απέδειξαν ότι η πρώτη επίθεση δεν εκδηλώνεται πάντα με πυραύλους ή αεροπορικές επιδρομές.
Στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή αλλά και σε δεκάδες υβριδικές συγκρούσεις ανά τον κόσμο, οι κυβερνοεπιθέσεις προηγούνται συχνά των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Στόχος τους είναι να τυφλώσουν τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου, να διακόψουν τις επικοινωνίες, να προκαλέσουν σύγχυση και να επηρεάσουν τη λήψη αποφάσεων.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ελλάδας καλούνται πλέον να προστατεύσουν ένα τεράστιο ψηφιακό οικοσύστημα:
- Δίκτυα διοίκησης και ελέγχου.
- Συστήματα αεράμυνας.
- Ναυτικά και αεροπορικά κέντρα επιχειρήσεων.
- Δορυφορικές επικοινωνίες.
- Συστήματα πληροφοριών.
- Υποδομές κρίσιμης σημασίας.
Ακριβώς γι’ αυτό η δημιουργία ενός ενιαίου κέντρου κυβερνοάμυνας θεωρήθηκε επιτακτική ανάγκη.
Το ελληνικό Cyber Operations Center
Η «καρδιά» της νέας εγκατάστασης θα είναι το Κέντρο Επιχειρήσεων Κυβερνοάμυνας (Cyber Operations Center), το οποίο θα λειτουργεί σε 24ωρη βάση.
Στην πράξη πρόκειται για έναν χώρο όπου εξειδικευμένα στελέχη θα παρακολουθούν συνεχώς τα στρατιωτικά δίκτυα της χώρας, αναζητώντας ύποπτες δραστηριότητες, απόπειρες εισβολής ή κυβερνοεπιθέσεις.
Η λειτουργία του θα θυμίζει τα αντίστοιχα κέντρα επιχειρήσεων αεράμυνας ή ναυτικής επιτήρησης, με τη διαφορά ότι το πεδίο μάχης θα βρίσκεται πλέον μέσα στα πληροφοριακά συστήματα.
Αποστολή του θα είναι:
- Η έγκαιρη προειδοποίηση.
- Η ανίχνευση ψηφιακών απειλών.
- Η αντιμετώπιση επιθέσεων σε πραγματικό χρόνο.
- Η προστασία διαβαθμισμένων πληροφοριών.
- Η διασφάλιση της επιχειρησιακής συνέχειας των Ενόπλων Δυνάμεων.
Τεχνητή Νοημοσύνη στην πρώτη γραμμή
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για τη δημιουργία εξειδικευμένων τμημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης και Ανάλυσης Δεδομένων.
Η ενσωμάτωση συστημάτων AI θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς ο όγκος πληροφοριών που παράγεται καθημερινά από αισθητήρες, ραντάρ, UAV, δορυφόρους και πληροφοριακά συστήματα είναι πλέον τεράστιος.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορεί να:
- Αναγνωρίζει ύποπτες συμπεριφορές στα δίκτυα.
- Εντοπίζει πρότυπα επιθέσεων.
- Ταξινομεί απειλές.
- Προβλέπει πιθανές επιθέσεις.
- Υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων των επιτελείων.
Στην πραγματικότητα, η AI εξελίσσεται σε πολλαπλασιαστή ισχύος για κάθε σύγχρονο στρατό.
Η Μονάδα «1864»
Το νέο συγκρότημα συνδέεται άμεσα με τη δημιουργία της Ειδικής Μονάδας Κυβερνοχώρου «1864», η οποία αποτελεί έναν από τους νέους πυλώνες της αναδιοργάνωσης των Ενόπλων Δυνάμεων. Κατά τη θεμελίωση του έργου, η πολιτική ηγεσία είχε επισημάνει ότι η μονάδα αυτή θα αποτελέσει την αιχμή του δόρατος στον τομέα του κυβερνοπολέμου.
Η επιλογή του αριθμού «1864» δεν είναι τυχαία. Εντάσσεται στη φιλοσοφία των νέων ειδικών μονάδων που δημιουργούνται στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης των Ενόπλων Δυνάμεων.
Στόχος είναι η συγκέντρωση εξειδικευμένων στελεχών με γνώσεις:
- Κυβερνοασφάλειας.
- Δικτύων.
- Κρυπτογραφίας.
- Data Science.
- Τεχνητής Νοημοσύνης.
- Ψηφιακών επιχειρήσεων.
Το Κοινό Σώμα Πληροφορικής
Η στελέχωση της νέας Διεύθυνσης πραγματοποιείται από το Κοινό Σώμα Πληροφορικής, το οποίο συγκεντρώνει προσωπικό από όλους τους Κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η δημιουργία του θεωρείται μία από τις σημαντικότερες οργανωτικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, καθώς επιτρέπει:
- Ενιαία εκπαίδευση.
- Κοινά πρότυπα ασφαλείας.
- Καλύτερη αξιοποίηση εξειδικευμένου προσωπικού.
- Ταχύτερη ανταπόκριση σε περιστατικά.
Η ανάγκη για εξειδικευμένους «ψηφιακούς μαχητές» θεωρείται πλέον εξίσου κρίσιμη με την ανάγκη για χειριστές μαχητικών αεροσκαφών ή κυβερνήτες πολεμικών πλοίων.
Διασύνδεση με ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση
Το νέο κέντρο αναμένεται να λειτουργήσει ως βασικός κόμβος συνεργασίας με συμμαχικούς οργανισμούς και δομές κυβερνοάμυνας.
Οι κυβερνοαπειλές δεν γνωρίζουν σύνορα και οι περισσότερες επιχειρήσεις αντιμετώπισής τους απαιτούν ανταλλαγή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο.
Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει αυξήσει σημαντικά τη συμμετοχή της σε ασκήσεις κυβερνοάμυνας του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ παράλληλα η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας έχει αναβαθμίσει το πλαίσιο προστασίας κρίσιμων υποδομών της χώρας.
Το μήνυμα της νέας εποχής
Η δημιουργία του νέου στρατηγείου κυβερνοάμυνας στέλνει ένα σαφές μήνυμα:
Οι σύγχρονες Ένοπλες Δυνάμεις δεν κρίνονται μόνο από τον αριθμό των μαχητικών αεροσκαφών, των φρεγατών ή των αρμάτων μάχης που διαθέτουν.
Κρίνονται επίσης από την ικανότητά τους να προστατεύουν τα δίκτυά τους, να εξασφαλίζουν την ακεραιότητα των πληροφοριών τους και να επιχειρούν αποτελεσματικά σε ένα πεδίο μάχης το οποίο είναι αόρατο αλλά απολύτως καθοριστικό.
Με τα εγκαίνια της νέας Διεύθυνσης Πληροφορικής και Κυβερνοχώρου, οι Ένοπλες Δυνάμεις αποκτούν για πρώτη φορά μια υποδομή σχεδιασμένη αποκλειστικά για τον κυβερνοπόλεμο. Ένα στρατηγείο το οποίο θα αποτελέσει την «ψηφιακή ασπίδα» της χώρας και το κέντρο από το οποίο θα συντονίζεται η άμυνα της Ελλάδας απέναντι στις απειλές του 21ου αιώνα.
