Δωρεά οπλικών συστημάτων και συγκεκριμένα θαλάσσιων drones, συνολικής αξίας 250 εκατομμυρίων ευρώ, βρίσκεται στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας για τη συστράτευση των Ελλήνων εφοπλιστών υπέρ του Πολεμικού Ναυτικού. Σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, η συνεισφορά που ζητά το υπουργείο Εθνικής Άμυνας σχεδιάζεται να υλοποιηθεί σε είδος, με την παράδοση συστημάτων στον Στόλο τα επόμενα χρόνια.
Η δημόσια αφετηρία δόθηκε από τον Νίκο Δένδια, ο οποίος αποκάλυψε ότι υπέγραψε επιστολή προς την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών σε συνεννόηση με τον Πρωθυπουργό, ζητώντας δωρεά 250 εκατομμυρίων ευρώ αποκλειστικά για την απόκτηση επιχειρησιακών μέσων και δυνατοτήτων του ελληνικού Στόλου.
Πληροφορίες του OnAlert αναφέρουν ότι στόχος είναι η εξειδίκευση της πρωτοβουλίας στα θαλάσσια drones.
Η επιστολή και ο στόχος των 250 εκατομμυρίων
Το ύψος της επιδιωκόμενης συνεισφοράς δείχνει τη φιλοδοξία της προσπάθειας. Μια δωρεά τέτοιας αξίας μπορεί να υποστηρίξει τη συγκρότηση δύναμης μη επανδρωμένων μέσων με ουσιαστικό αποτύπωμα, εφόσον συνοδευτεί από εκπαίδευση, τεχνική υποστήριξη και οργανωμένη ένταξη στον Στόλο.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του OnAlert, η λογική είναι οι εφοπλιστές να συνεισφέρουν σταδιακά στην απόκτηση των συστημάτων που χρειάζεται το Ναυτικό. Το επιχειρησιακό ζητούμενο θα καθορίσει τις επιλογές, ώστε οι δωρεές να υπηρετούν ενιαίο σχεδιασμό και να μπορούν να αξιοποιηθούν από τις μονάδες και τα στελέχη του.
Δεν έχει δημοσιοποιηθεί τελική κατανομή του ποσού ανά τύπο, αριθμός σκαφών ή χρονοδιάγραμμα παραδόσεων. Συνεπώς, τα μέσα που έχουν ήδη παρουσιαστεί και αξιολογούνται αποτυπώνουν τις διαθέσιμες κατευθύνσεις και το ενδιαφέρον του ΠΝ, χωρίς να συνιστούν ανακοινωμένο κατάλογο αγορών της συγκεκριμένης δωρεάς.
Η ναυτιλία στηρίζει τη νέα εποχή του Στόλου
Το ύψος της επιδιωκόμενης συνεισφοράς αποτυπώνει τη φιλοδοξία της προσπάθειας. Με τη συμμετοχή της ελληνικής ναυτιλιακής κοινότητας μπορεί να υποστηριχθεί η συγκρότηση μιας σημαντικής δύναμης μη επανδρωμένων θαλάσσιων συστημάτων, παράλληλα με τα προγράμματα ενίσχυσης των μεγάλων Μονάδων επιφανείας.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του OnAlert, η συνεισφορά σχεδιάζεται να μεταφραστεί σταδιακά σε παραδόσεις συστημάτων, με βάση τις απαιτήσεις του Πολεμικού Ναυτικού. Η επιχειρησιακή αξιολόγηση θα καθορίσει τις επιλογές, τους συνδυασμούς και τις διαμορφώσεις των μέσων που θα αποκτηθούν.
Προς το παρόν δεν έχει δημοσιοποιηθεί τελικός κατάλογος συστημάτων, αριθμός σκαφών ή κατανομή των 250 εκατομμυρίων ευρώ ανά πρόγραμμα. Οι πλατφόρμες που έχουν παρουσιαστεί στον Σκαραμαγκά και στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης δείχνουν τις κατευθύνσεις στις οποίες κινείται το Ναυτικό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ανακοινωθεί η χρηματοδότησή τους από τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία.
Το ζητούμενο είναι η δωρεά να προσφέρει ολοκληρωμένη επιχειρησιακή δυνατότητα. Μαζί με τα σκάφη απαιτούνται σταθμοί ελέγχου, εξοπλισμός επικοινωνιών, ανταλλακτικά, εκπαίδευση και τεχνική υποστήριξη, ώστε τα μέσα να παραμένουν διαθέσιμα σε βάθος χρόνου.
Ο «Πυρπολητής» και η ελληνική τεχνογνωσία
Στο επίκεντρο των εγχώριων προγραμμάτων βρίσκεται ο «Πυρπολητής», το μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε από το Πολεμικό Ναυτικό. Η παρουσίασή του έγινε στον Σκαραμαγκά, κατά τα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων.
Όπως έχει αναφέρει το OnAlert, πρόκειται για σκάφος μήκους πέντε μέτρων, με ταχύτητα άνω των 40 κόμβων. Διαθέτει ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, εξοπλισμό επικοινωνιών και αισθητήρες πλοήγησης.
Έχει σχεδιαστεί για συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση, για επιχειρήσεις κατά στόχων επιφανείας και για αποστολές κρούσης μίας διαδρομής. Στην τελευταία περίπτωση, το ίδιο το σκάφος χρησιμοποιείται ως μέσο προσβολής του στόχου.
Η σημασία του «Πυρπολητή» συνδέεται και με τη δυνατότητα διατήρησης τεχνογνωσίας εντός των Ενόπλων Δυνάμεων. Η ελληνική σχεδίαση επιτρέπει την εξέλιξη του συστήματος με βάση τις απαιτήσεις που προκύπτουν από τις δοκιμές και την εμπειρία των στελεχών.
Στον Σκαραμαγκά, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας έθεσε ως επόμενο βήμα την παραγωγή του σε μεγάλους αριθμούς. Διευκρίνισε, παράλληλα, ότι οι αυτόνομες λειτουργίες του βρίσκονταν στο τελικό στάδιο των δοκιμών. Η μετάβαση από το πρωτότυπο στην παραγωγή και στην επιχειρησιακή αξιοποίηση αποτελεί το κρίσιμο στάδιο για τη συνέχεια του προγράμματος.
Το Corsair και οι δυνατότητες αυτόνομης δράσης
Το Corsair της αμερικανικής Saronic αποτελεί ακόμη μία πλατφόρμα που όχι απλά συγκεντρώνει το ενδιαφέρον του Πολεμικού Ναυτικού αλλά έχει ήδη αποφασιστεί η απόκτηση του. Παρουσιάστηκε στον Σκαραμαγκά και εμφανίστηκε στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη.
Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρεία, έχει μήκος 24 ποδών, περίπου 7,3 μέτρα, ταχύτητα μεγαλύτερη των 35 κόμβων και εμβέλεια άνω των 1.000 ναυτικών μιλίων. Η δυνατότητα μεταφοράς φορτίου φτάνει τις 1.000 λίβρες, περίπου 454 κιλά. Τα συγκεκριμένα στοιχεία αφορούν τις δημοσιευμένες επιδόσεις της πλατφόρμας και δεν περιγράφουν αυτομάτως κάποια συγκεκριμένη ελληνική διαμόρφωση.
Το ενδιαφέρον για τέτοιου είδους συστήματα συνδέεται με την ικανότητα εκτέλεσης αποστολών με περιορισμένη διαρκή παρέμβαση του χειριστή. Η πλοήγηση, η συλλογή δεδομένων και η συνεργασία με άλλα μέσα δημιουργούν προϋποθέσεις για μεγαλύτερη παρουσία στη θάλασσα.
Η αξιοποίησή τους μπορεί να ενισχύσει την επιχειρησιακή εικόνα της διοίκησης και να υποστηρίξει τη δράση των επανδρωμένων μονάδων. Κάθε πρόσθετη δυνατότητα, ωστόσο, χρειάζεται την αντίστοιχη ενσωμάτωση και πιστοποίηση. Το μεταφερόμενο φορτίο μιας πλατφόρμας δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη πιστοποιημένης χρήσης συγκεκριμένου όπλου.
Ο «Ανεμογιάννης» και τα θαλάσσια drones κρούσης
Ξεχωριστή θέση έχει ο «Ανεμογιάννης», το ελληνικής σχεδίασης και κατασκευής μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που επίσης παρουσιάστηκε στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης.
Με βάση τα δημοσιοποιημένα στοιχεία, σχεδιάστηκε για αποστολές απαγόρευσης πρόσβασης περιοχής και προσβολής εχθρικών ναυτικών στόχων. Διαθέτει δυνατότητα εκκίνησης από χερσαία ή ναυτική πλατφόρμα, χαρακτηριστικό που διευρύνει τις επιλογές αξιοποίησής του.
Η σχεδίαση χαμηλού προφίλ περιορίζει την ανιχνευσιμότητά του, ενώ ο εξοπλισμός περιλαμβάνει ηλεκτροοπτικούς και υπέρυθρους αισθητήρες, αδρανειακή πλοήγηση και επικοινωνίες μέσω δορυφορικής σύνδεσης και ραδιοζεύξης. Η μέγιστη ταχύτητα αναφέρεται στα 75 χιλιόμετρα την ώρα και η δυνατότητα μεταφοράς πολεμικής κεφαλής στα 50 κιλά.
Ένα τέτοιο μέσο προσθέτει διαφορετικές απαιτήσεις στην άμυνα μιας ναυτικής μονάδας. Το αντίπαλο πλοίο πρέπει να εντοπίσει εγκαίρως μια μικρή απειλή στην επιφάνεια της θάλασσας, να την αναγνωρίσει και να την αντιμετωπίσει πριν αυτή φτάσει σε επικίνδυνη απόσταση.
Η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα εξαρτάται από την αξιοπιστία ολόκληρου του συστήματος. Η συμπεριφορά στον κυματισμό, η αντοχή των επικοινωνιών σε παρεμβολές, η ασφαλής αναγνώριση του στόχου και η λειτουργία των αισθητήρων αποτελούν βασικά αντικείμενα αξιολόγησης.
Η υποβρύχια διάσταση και η οικογένεια PLUTO
Η νέα προσέγγιση του Πολεμικού Ναυτικού περιλαμβάνει και μέσα που επιχειρούν κάτω από την επιφάνεια. Στον Σκαραμαγκά παρουσιάστηκαν επισήμως τα PLUTO PLUS και PLUTINO, ενώ στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης εμφανίστηκε και το PLUTO GIGAS.
Το PLUTO PLUS της ιταλικής Gaymarine είναι τηλεχειριζόμενο υποβρύχιο όχημα για αναγνώριση και εξουδετέρωση ναρκών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας, μπορεί να επιχειρεί έως τα 300 μέτρα βάθος, με μέγιστη ταχύτητα έξι κόμβων, σε συνθήκες μηδενικής ορατότητας και με θαλάσσια ρεύματα έως τριών κόμβων.
Το μεγαλύτερο PLUTO GIGAS προορίζεται επίσης για αποστολές ναρκοπολέμου, με δυνατότητα επιχειρήσεων έως τα 600 μέτρα. Το μικρότερο PLUTINO συμπληρώνει την οικογένεια στην αναγνώριση και εξουδετέρωση θαλάσσιων ναρκών.
Η χρησιμότητα αυτών των μέσων αφορά την ασφάλεια λιμένων, θαλάσσιων προσβάσεων και περιοχών επιχειρήσεων. Η διερεύνηση ύποπτων αντικειμένων μπορεί να πραγματοποιείται με μικρότερη έκθεση προσωπικού, ενώ ενισχύεται η δυνατότητα αποκατάστασης ασφαλών συνθηκών ναυσιπλοΐας.
Η παρουσία των συγκεκριμένων συστημάτων στις δημόσιες επιδείξεις αποτυπώνει το εύρος του ενδιαφέροντος για τα μη επανδρωμένα μέσα.
Τα νησιά στην πρώτη γραμμή της νέας αποτροπής
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του OnAlert, η εκτεταμένη χρήση θαλάσσιων drones εντάσσεται στον επιχειρησιακό προσανατολισμό του Πολεμικού Ναυτικού, με ιδιαίτερη έμφαση στο Αιγαίο. Η δυνατότητα αξιοποίησής τους από τα νησιά αποτελεί σημαντική παράμετρο αυτής της αντίληψης.
Το αρχιπέλαγος προσφέρει τη δυνατότητα κατανεμημένης παρουσίας μέσων επιτήρησης και άμυνας. Η υποστήριξή τους από περισσότερα σημεία μπορεί να επεκτείνει τη ναυτική παρουσία πέρα από τις περιοχές στις οποίες βρίσκονται κάθε στιγμή οι μεγάλες Μονάδες του Στόλου.
Ιδιαίτερα για τα νησιά της πρώτης γραμμής, η ύπαρξη αξιόπιστων μη επανδρωμένων συστημάτων κρούσης προσθέτει ακόμη μία διάσταση στην αποτροπή. Ένα αντίπαλο πολεμικό πλοίο που θα επιχειρούσε εχθρικά κοντά τους θα έπρεπε να συνυπολογίζει και τον κίνδυνο προσβολής από μικρά θαλάσσια μέσα, παράλληλα με τα υπόλοιπα ελληνικά οπλικά συστήματα.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα αυξάνει την αβεβαιότητα για τον αντίπαλο και τις απαιτήσεις αυτοπροστασίας των μονάδων του. Η πραγματική της αξία, όμως, προϋποθέτει επαρκείς αριθμούς, διαθεσιμότητα, εκπαίδευση και αποτελεσματικό σύστημα διοίκησης.
Η γεωγραφία δημιουργεί ευκαιρίες, αλλά συνοδεύεται και από απαιτήσεις. Οι μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες και η έντονη ναυσιπλοΐα στο Αιγαίο καθιστούν απαραίτητη τη συστηματική δοκιμή των μέσων στο περιβάλλον όπου προορίζονται να επιχειρήσουν.
Συνεργασία με φρεγάτες και υπόλοιπες μονάδες
Η ένταξη των drones διευρύνει τις επιλογές του Στόλου. Μπορούν να αναλάβουν συγκεκριμένες αποστολές επιτήρησης, αναγνώρισης και έρευνας, να μεταφέρουν πληροφορίες και να υποστηρίζουν τις επιχειρήσεις των φρεγατών, των πυραυλακάτων και των υπόλοιπων μονάδων.
Η διασύνδεση αποτελεί βασική προϋπόθεση. Οι πληροφορίες πρέπει να φτάνουν έγκαιρα στη διοίκηση και να εντάσσονται στην κοινή επιχειρησιακή εικόνα, ώστε να υποστηρίζουν τη λήψη αποφάσεων.
Αντίστοιχη σημασία έχουν οι διαδικασίες συνεργασίας επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων. Η αναγνώριση φίλιων δυνάμεων, η ασφαλής κίνηση και ο σαφής έλεγχος κάθε αποστολής είναι απαραίτητα στοιχεία για την αξιοποίησή τους σε έναν σύνθετο θαλάσσιο χώρο.
Οι αυτόνομες λειτουργίες μπορούν να υποστηρίζουν την πλοήγηση και επιμέρους εργασίες. Η χρήση ισχύος απαιτεί τον προβλεπόμενο ανθρώπινο έλεγχο και ευθύνη, μέσα στο πλαίσιο των εντολών και των διαδικασιών των Ενόπλων Δυνάμεων.
Από την παραγωγή στην καθημερινή ετοιμότητα
Το Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης στον Σκαραμαγκά αποτελεί βασικό τμήμα της προετοιμασίας. Η εκπαίδευση συνδέεται με την πρακτική χρήση των συστημάτων, τη συντήρηση και τις βασικές επισκευές, ώστε να δημιουργηθεί το προσωπικό που θα υποστηρίξει τη νέα δυνατότητα.
Για τα ελληνικά προγράμματα, ιδιαίτερη σημασία έχει η μετάβαση σε σταθερή παραγωγή, με επαναλαμβανόμενη ποιότητα και δυνατότητα υποστήριξης. Για κάθε σύστημα που θα αποκτηθεί, ελληνικό ή ξένο, ζητούμενο είναι η διατήρηση υψηλής διαθεσιμότητας και η δυνατότητα εξέλιξης σύμφωνα με τις επιχειρησιακές απαιτήσεις.
Η πρωτοβουλία των εφοπλιστών μπορεί να επιταχύνει αυτή την προσπάθεια. Τα 250 εκατομμύρια ευρώ, εφόσον μετατραπούν σε ολοκληρωμένες δυνατότητες, μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τη νέα γενιά ναυτικών μέσων που σχεδιάζει να αξιοποιήσει το Πολεμικό Ναυτικό.
Το επόμενο βήμα είναι η εξειδίκευση της συνεισφοράς, η επιλογή των συστημάτων και ο καθορισμός των παραδόσεων. Εκεί θα αποτυπωθεί το πραγματικό μέγεθος μιας πρωτοβουλίας που επιδιώκει να συνδέσει τη δύναμη της ελληνικής ναυτιλίας με τη μελλοντική ισχύ του Στόλου και την άμυνα του Αιγαίου.
