«Πήραν τα μέτρα» των Eurofighter: Εντυπωσιακό το «αποτύπωμα» των ελληνικών Rafale στη Σαουδική Αραβία

*Του Κώστα Σαρικά

Η «σφραγίδα» της Πολεμικής Αεροπορίας σε ένα από τα μεγαλύτερα πολυεθνικά αεροπορικά ραντεβού της Μέσης Ανατολής ήρθε την κατάλληλη στιγμή και με το κατάλληλο μέσο, καθώς τα τέσσερα Rafale της 332 Μοίρας «Γεράκι», που μετέβησαν στη Σαουδική Αραβία για την άσκηση Spears of Victory 26, δεν πήγαν απλώς για να συμμετέχουν και  «γράψουν ώρες» σε ένα απαιτητικό LIVEX.

Πήγαν για να μετρήσουν, σε πραγματικές συνθήκες σύνθετων σεναρίων, πού στέκεται αυτή την στιγμή το ελληνικό μαχητικό αεροσκάφος 4++ γενιάς  απέναντι σε έναν αντίπαλο που μπαίνει πλέον στο τουρκικό οπλοστάσιο και δεν είναι άλλο από το Eurofighter Typhoon. Και το αποτέλεσμα, σύμφωνα με όσα προκύπτουν από την εικόνα της συμμετοχής και τη συνολική αξιολόγηση της συμμετοχής, ήταν διπλά χρήσιμο .

Η Πολεμική Αεροπορία «έδεσε» ακόμη περισσότερο το Rafale ως επιχειρησιακό εργαλείο σε πολυεθνικό περιβάλλον υψηλής έντασης, ενώ ταυτόχρονα «μέτρησαν» στο επιχειρησιακό πεδίο και έβγαλαν χρήσιμα συμπεράσματα για τα Eurofighter που πέταξαν στην ίδια άσκηση από Σαουδική Αραβία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία και Κατάρ. Ήταν ένα «crash test» που έχει άμεσο ενδιαφέρον για το Αιγαίο των επόμενων χρόνων, όπου η αναμέτρηση Rafale – Typhoon παύει να είναι θεωρία.

Rafale και Eurofighter στην ίδια αρένα

Το στοιχείο που έκανε τη «Spears of Victory» ξεχωριστή για την ελληνική αποτίμηση ήταν η συνύπαρξη και η έμμεση σύγκριση Rafale και Eurofighter στο ίδιο επιχειρησιακό πεδίο. Η Σαουδική Αραβία πέταξε Eurofighter, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιταλία επίσης, ενώ το Κατάρ συμμετείχε με Eurofighter, την ώρα που η Γαλλία και η Ελλάδα βρέθηκαν με Rafale.

Και εδώ μπαίνει η παράμετρος που ενδιαφέρει την Πολεμική Αεροπορία. Η  Τουρκία κινείται πια προς την απόκτηση Eurofighter Typhoon. Υπάρχει ήδη συμφωνία Λονδίνου–Άγκυρας για 20 νέα Typhoon. Νωρίτερα η TuAF θα πετά με τα πρώτα μεταχειρισμένα Eurofighter που αποκτά από το Κατάρ.

Οι προσομοιώσεις Meteor και το πραγματικό νόημα

Στην άσκηση, σύμφωνα με τις πληροφορίες πραγματοποιήθηκαν προσομοιώσεις χρήσης Meteor, του βλήματος BVR που αποτελεί σήμερα κλειδί για την αεροπορική υπεροχή μεγάλης εμβέλειας. Meteor διαθέτουν ήδη τα ελληνικά Rafale, ενώ Meteor επιχειρούν και Eurofighter χωρών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και το Κατάρ και φυσικά θέλει να αποκτήσει η Τουρκία.

Στη συμφωνία της Τουρκίας με το Ηνωμένο Βασίλειο, η συζήτηση για πακέτα όπλων και αποδεσμεύσεις παραμένει κομβική και δεν είναι απλή, καθώς ακουμπά πολιτικές ισορροπίες. Ενώ και η συμφωνία με το Κατάρ φαίνεται να περιλαμβάνει την απόκτηση Μeteor με την προυπόθεση φυσικά ότι θα έχουν αποδεσμευτεί από την κοινοπραξία κρατών που τους κατασκευάζει.

Με άλλα λόγια, δεν θα είναι ότι μόνο η μία πλευρά η οποία θα διαθέτει Meteor. Η διαφορά θα είναι ποιος θα τον εντάξει καλύτερα σε ένα δίκτυο αισθητήρων και δεδομένων, ποιος θα φτιάξει καλύτερα «παράθυρα βολής», ποιος θα προστατεύσει καλύτερα τη διαδικασία εγκλωβισμού, ποιος θα σπάσει την αντίπαλη αλυσίδα.

Εκπαίδευση και κουλτούρα: Το «κρυφό» πλεονέκτημα

Στην αεροπορική ισχύ, συχνά μιλάμε για ραντάρ, πυραύλους, RCS, ηλεκτρονικό πόλεμο. Όμως σε ασκήσεις όπως η «Spears of Victory», αποκαλύπτεται και κάτι λιγότερο μετρήσιμο, αλλά καθοριστικό το οποίο είναι η κουλτούρα εκπαίδευσης.

Η ελληνική Πολεμική Αεροπορία , τα τελευταία χρόνια, έχει κινηθεί με ένταση προς την εξωστρέφεια με αποστολές στο εξωτερικό, συμμετοχές σε απαιτητικά σχολεία και ασκήσεις, διαρκής έκθεση σε πολυεθνικό περιβάλλον. Το Rafale, ως «omnirole» πλατφόρμα, έρχεται να κουμπώσει πάνω σε αυτή την κουλτούρα, όχι να την αντικαταστήσει. Και εδώ εμφανίζεται μια λεπτή, αλλά κρίσιμη παράμετρος απέναντι στο Typhoon.

Πράγματι, το Eurofighter είναι εξαιρετικό μαχητικό εναέριας υπεροχής, με κορυφαίες επιδόσεις σε επιτάχυνση και ενεργειακή διαχείριση. Όμως η πραγματική μάχη του Αιγαίου δεν θα είναι μόνο θα αφορά και άλλες παραμέτρους όπως αισθητήρες, παρεμβολές, δικτυοκεντρική συνεργασία, ταχύτητα απόφασης, ενσωμάτωση σε κοινή εικόνα. Σε τέτοια πεδία, η εκπαίδευση αποτελεί πολλαπλασιαστή.

Τι  έδειξε το Rafale στη Σαουδική Αραβία

Η γενική εικόνα από την ελληνική συμμετοχή είναι ότι τα Rafale απέδωσαν εξαιρετικά και άφησαν εντυπωσιακό αποτύπωμα.

Αυτό μεταφράζεται σε:

-Επιχειρησιακή ωρίμανση: Τα Rafale δεν είναι πλέον «νέος τύπος» που ψάχνει πατήματα. Είναι πλατφόρμα που μπορεί να αναπτυχθεί, να δουλέψει σε σκληρό ρυθμό, να παράγει αποτέλεσμα.

 -Διαλειτουργικότητα: Σε περιβάλλον πολυεθνικό, κάθε λεπτομέρεια μετρά: διαδικασίες, κοινή γλώσσα, ροές, συντονισμός. Η ΠΑ επένδυσε στην εικόνα της ως αξιόπιστου παίκτη.

-Συγκριτικό μέτρο απέναντι στο Typhoon: Πέρα από τις επιδόσεις υπάρχει διαφορά στο πεδίο όταν  το Eurofighter να επιχειρεί στο ίδιο πλαίσιο και να αξιολογείται συμπεριφορά, ρυθμοί, προφίλ αποστολών και συνεργασία.

Το σημείο-κλειδί: Rafale απέναντι σε Eurofighter στο ίδιο πλαίσιο

Η μεγάλη εικόνα του Αιγαίου των επόμενων ετών αρχίζει να διαμορφώνεται ως εξής:

• Η Ελλάδα διαθέτει ήδη 24 Rafale F3R, επιχειρησιακά ώριμα, με οπλικό πακέτο και πλήρη ένταξη σε ελληνικές τακτικές διαδικασίες.
• Η Τουρκία κινείται προς Typhoon και ταυτόχρονα αναζητά λύσεις επιτάχυνσης
• Και οι δύο πλατφόρμες έχουν ως κοινό παρονομαστή το BVRAAM Meteor, που αλλάζει τους κανόνες στο BVR.

Οι αισθητήρες και η αποτελεσματικότητα τους σε πραγματικές συνθήκες

Rafale: RBE2 AESA, παθητικός εντοπισμός και συμπαγές σύστημα

Το Rafale F3R φέρει το RBE2 AESA, το οποίο αποτελεί τον πυρήνα της ενεργής αναζήτησης/εντοπισμού, με την Thales να το περιγράφει ως κρίσιμο στοιχείο των δυνατοτήτων του Rafale και το εντάσσει στο συνολικό οικοσύστημα αισθητήρων και επιβιωσιμότητας.

Παράλληλα, η Dassault υπογραμμίζει ότι ο παθητικός αισθητήρας (FSO/OSF) προσφέρει δυνατότητα μακράς ακτίνας εντοπισμού/αναγνώρισης και παθητικής παρακολούθησης στο οπτικό/IR φάσμα και είναι «ανοσία» σε παρεμβολές ραντάρ.

Το ουσιαστικό πλεονέκτημα του Rafale δεν είναι μόνο «ραντάρ + IRST». Είναι η φιλοσοφία του ως πλήρως ολοκληρωμένου συστήματος, όπου ο ηλεκτρονικός πόλεμος δεν είναι ένα ακόμα σύστημα πάνω στο αεροσκάφος αλλά εγγενές μέρος του όπλου.

Eurofighter: PIRATE, Captor-E/ECRS και ο παράγοντας «ηλεκτρονική επίθεση»

Το Typhoon διαθέτει IRST (PIRATE), το οποίο δίνει παθητική ικανότητα εντοπισμού/παρακολούθησης στόχων, με την Leonardo να το περιγράφει ως σύστημα που μπορεί να ανιχνεύει και να παρακολουθεί στόχους σε μεγάλο και σύνθετο πεδίο παρατήρησης.

Στο ραντάρ, το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο η μετάβαση σε AESA, αλλά το τι ακριβώς σημαίνει η έκδοση ECRS Mk2: σύμφωνα με τη Leonardo, πρόκειται για πολυλειτουργικό AESA σχεδιασμένο να προσφέρει «world leading» ικανότητα Electronic Warfare και Electronic Attack, πλήρως ολοκληρωμένη με ενισχυμένες λειτουργίες ραντάρ.

Το πρώτο μεγάλο «τεχνικό» συμπέρασμα δείχνει:

• Το Rafale εμφανίζεται ως πλατφόρμα με έμφαση στη σύντηξη δεδομένων και στην ολοκλήρωση αισθητήρων/αυτοπροστασίας.
• Το Typhoon, με ECRS Mk2, επιχειρεί να γίνει όχι μόνο αισθητήρας, αλλά και ενεργός «εκτελεστής» στο φάσμα, με ικανότητα ηλεκτρονικής επίθεσης που μπορεί να αλλάξει ισορροπίες σε περιβάλλον υψηλής απειλής.

Το επόμενο αντικείμενο σύγκρισης είναι ο ηλεκτρονικός πόλεμος και η επιβιωσιμότητα ,ε το SPECTRA απέναντι στο Praetorian.

SPECTRA: ο «πυρήνας» επιβιωσιμότητας του Rafale

Η Thales περιγράφει το SPECTRA ως πλήρως ολοκληρωμένο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου, θεμέλιο της επιβιωσιμότητας του Rafale. Η Dassault, σε επίσημο υλικό, αναφέρεται στο SPECTRA ως εσωτερικό σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου που προσφέρει πολυφασματική προειδοποίηση έναντι ραντάρ, πυραύλων και λέιζερ, καθώς και δυνατότητα εντοπισμού/ταυτοποίησης/εντοπισμού θέσης απειλών.

Σε επιχειρησιακούς όρους αυτό σημαίνει ότι το Rafale χτίζει μεγάλο μέρος της μαχητικής του αξίας στο «αθέατο» επίπεδο: έγκαιρη επίγνωση, προστασία, αντιμέτρα, διαχείριση απειλών, και –το σημαντικότερο– ένταξη αυτών των δεδομένων στο συνολικό tactical picture.

Praetorian DASS: Η «ασπίδα» του Typhoon και η πορεία εξέλιξης

Για το Typhoon, το Praetorian DASS είναι το βασικό σύστημα αυτοπροστασίας. Το Eurofighter φέρεται να «διαβάζει» την ηλεκτρομαγνητική ενέργεια στο περιβάλλον, να εντοπίζει εκπομπές που μπορούν να απειλήσουν, να λειτουργεί με τον συνδυασμό ραντάρ/λέιζερ και να εντοπίζει πυραύλους που προσεγγίζουν, προσφέροντας προστασία έναντι απειλών αέρος-αέρος και εδάφους-αέρος.

Η Leonardo υπογραμμίζει ότι το Praetorian DASS, με πλήρη σουίτα μέτρων-αντιμέτρων, ενισχύει την ικανότητα αποφυγής και εμπλοκής έναντι εξελιγμένων απειλών. Κατά συνέπεια:

• Το Rafale σήμερα εμφανίζεται με ένα εξαιρετικά ώριμο, πλήρως συμπαγές πακέτο ηλεκτρονικού πολέμου που αποτελεί οργανικό μέρος της πλατφόρμας.
• Το Typhoon έχει ισχυρό DASS και επιταχύνει την εξέλιξή του, ενώ το ραντάρ ECRS Mk2 προσθέτει διάσταση EA που δυνητικά μετατοπίζει το ισοζύγιο στο φάσμα.

BVR: ο κοινός  Meteor και οι διαφορές στη χρήση του

Ο Meteor δεν είναι ένας ακόμη πύραυλος. Είναι BVRAAM ramjet/ducted rocket με δυνατότητα ώσης μέχρι την αναχαίτιση, κάτι που αυξάνει την «no escape zone» σε σχέση με κλασικούς πυραύλους μέσης ακτίνας.

Η MBDA τονίζει ακριβώς αυτό: ώση μέχρι την τελική φάση, μεγάλη no-escape zone, δικτυοκεντρική ικανότητα μέσω datalink και αξιοποίηση ακόμη και τρίτων δεδομένων στόχευσης.

Το κρίσιμο, όμως, είναι πώς «δένει» ο Meteor με την πλατφόρμα. Η Dassault αναφέρει ότι το RBE2 AESA είναι συμβατό ως προς την εμβέλεια εντοπισμού με τον Meteor.

Το Rafale ως ολοκληρωμένο πακέτο επιχειρησιακών ρόλων

Τα ελληνικά Rafale F3R έχουν δυνατότητες που τα κάνουν ιδιαίτερα χρήσιμα στο Αιγαίο. Εναέρια υπεροχή με Meteor, αυτοπροστασία με SPECTRA, και δυνατότητες επιχειρησιακής ευελιξίας. Η ίδια η Πολεμική Αεροπορία αποτυπώνει τα βασικά επιχειρησιακά στοιχεία και επιδόσεις του τύπου υπογραμμίζοντας την επιχειρησιακή του θέση στον ελληνικό στόλο.

Σε πρακτικούς όρους, η αξία του Rafale για το Αιγαίο δεν είναι «μονοδιάστατη». Είναι συνδυασμός: BVR δυνατότητα, ισχυρή επιβιωσιμότητα και ικανότητα να λειτουργεί ως κόμβος πληροφορίας σε δικτυοκεντρική μάχη.

Η αναμέτρηση Rafale – Eurofighter έρχεται στο Αιγαίο

Στη «φαρέτρα» της Πολεμικής Αεροπορίας τα δεδομένα είναι συγκεκριμένα. 24 Rafale σε υπηρεσία, με όπλα που αλλάζουν κανόνες (Meteor, MICA, SCALP-EG, Exocet), σε συνδυασμό με την εξέλιξη των F-16 σε Viper και τον ορίζοντα ένταξης των F-35. Η Ελλάδα έχει ήδη σήμερα ένα παράθυρο ισχύος που δεν πρέπει να θεωρηθεί δεδομένο αλλά πρέπει να αξιοποιηθεί.

Η άσκηση στη Σαουδική Αραβία λειτούργησε ως υπενθύμιση ότι το πλεονέκτημα δεν είναι μόνιμο και δεδομένο. Το Eurofighter Typhoon, αν έρθει με πλήρες πακέτο αισθητήρων και όπλων και αν συνοδευτεί από σοβαρή εκπαίδευση, είναι αντίπαλος υψηλού επιπέδου. Όμως μέχρι να συμβεί αυτό, η Πολεμική Αεροπορία έχει χρόνο, εμπειρία και ήδη επιχειρησιακή ωριμότητα στο Rafale.

Η «Spears of Victory 26» έδειξε ότι το Rafale δεν είναι απλώς μια ισχυρή πλατφόρμα αλλά ένας επιχειρησιακός πυλώνας που αποτελεί πολλαπλασιαστή ισχύος σε ένα σύνθετο περιβάλλον απειλών και απέναντι σε αντίστοιχα ισχυρά μέσα.