*Του Κώστα Σαρικά
Η μετάβαση του προγράμματος ενσωμάτωσης των ισραηλινών SPIKE στο Πολεμικό Ναυτικό από τον σχεδιασμό στην πράξη βρίσκεται πλέον στο τελικό στάδιο. Οι τέσσερις κανονιοφόροι κλάσης «Μαχητής» είναι έτοιμες να υποδεχθούν το ναυτικό σύστημα SPIKE σε διαμόρφωση MLS, ενώ και τα σκάφη Ειδικών Επιχειρήσεων Mark V προετοιμάζονται για την εγκατάσταση SPIKE ER2.
Η επιχειρησιακή ένταξη αναμένεται εντός των επόμενων μηνών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κανονιοφόροι διατηρούν σταθερή παρουσία στο Ανατολικό Αιγαίο ενώ τα Mark V αποτελούν τα «βέλη» του Αρχηγείου Στόλου που επιχειρούν τόσο με τη ΜΥΚ όσο και με το ΤΝΕΕ (Τμήματος Ναυτικών Ειδικών Επιχειρήσεων) της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου.
Το ουσιαστικό μήνυμα δεν είναι μόνο ότι τοποθετείται ένα νέο όπλο πάνω σε πλοία αλλά ότι μικρές και μεσαίες μονάδες αποκτούν δυνατότητα κρούσης ακριβείας με τρόπο που αλλάζει τις αποστάσεις εμπλοκής, αυξάνει τις επιλογές κλιμάκωσης και ενισχύει την αποτροπή σε ένα περιβάλλον όπου ο χρόνος αντίδρασης μετράει σε λεπτά.
Σε ένα θέατρο επιχειρήσεων όπως το Αιγαίο, με νησιωτικό ανάγλυφο, στενά περάσματα, πολλαπλές γωνίες προσέγγισης και υψηλή επιχειρησιακή ένταση, η δυνατότητα να πλήττει μια μονάδα χωρίς να εκτίθεται σε επικίνδυνες ζώνες αποτελεί πολλαπλασιαστή ισχύος. Η επιλογή να προχωρήσει το Πολεμικό Ναυτικό σε δύο διαφορετικές εγκαταστάσεις SPIKE, MLS στις κανονιοφόρους και ER2 στα Mark V, δεν είναι τυχαία.
Ακολουθεί μια καθαρή λογική κατανομής ρόλων. Οι κανονιοφόροι βρίσκονται μόνιμα στο Ανατολικό Αιγαίο, εκτελούν επιτήρηση, συνοδείες, παρουσία, αποτροπή και άμεση αντίδραση κατά συνέπεια χρειάζονται όπλα που να μετατρέπουν τη σταθερή παρουσία σε σταθερή απειλή.
Τα Mark V αποτελούν πλατφόρμες Ειδικών Επιχειρήσεων, σχεδιασμένες για ταχύτητα, αιφνιδιασμό και διακριτικότητα, άρα έχουν ανάγκη όπλα που να προσθέτουν χειρουργική κρούση χωρίς να αλλοιώνουν τον χαρακτήρα τους. Το αποτέλεσμα είναι ένα δίδυμο δυνατοτήτων που υπηρετεί δύο τακτικές πραγματικότητες με κοινό παρονομαστή την ακρίβεια και τον έλεγχο.
MLS στις κανονιοφόρους κλάσης «Μαχητής»: Ο νέος ρόλος
Οι κανονιοφόροι κλάσης «Μαχητής» δεν είναι φρεγάτες και δεν σχεδιάστηκαν για να λειτουργούν ως κύριες Μονάδες αντιαεροπορικής ή ανθυποβρυχιακής άμυνας. Είναι όμως πλοία που μπορούν να βρίσκονται εκεί όπου χρειάζεται, για μεγάλα χρονικά διαστήματα, με χαμηλό λειτουργικό κόστος και υψηλή διαθεσιμότητα.
Στο Αιγαίο, αυτό συχνά αξίζει περισσότερο από μια μεμονωμένη επίδειξη ισχύος. Η προσθήκη του SPIKE Naval MLS έρχεται να μετατρέψει αυτή την καθημερινή παρουσία σε σταθερή δυνατότητα κρούσης, με βεληνεκές που επιτρέπει εμπλοκή πέρα από τον ορίζοντα και με ακρίβεια που μειώνει την ανάγκη επικίνδυνης προσέγγισης.
Το MLS δεν είναι ένας απλός εκτοξευτής αλλά ένα ολοκληρωμένο σύστημα εκτόξευσης και ελέγχου που συνδέεται λειτουργικά με τον τρόπο που το πλοίο λαμβάνει πληροφορία, αξιολογεί στόχους και αποφασίζει εμπλοκή. Σε μια τυπική ναυτική υλοποίηση, η εγκατάσταση περιλαμβάνει τον φορέα των βλημάτων, τις μονάδες ισχύος, τις μονάδες ελέγχου, τη μονάδα χειρισμού και την απαραίτητη διασύνδεση με τα συστήματα του πλοίου. Αυτό που κάνει το MLS ιδιαίτερα χρήσιμο σε μικρές μονάδες είναι ότι προσφέρει σημαντική ισχύ πυρός με περιορισμένο αποτύπωμα στο κατάστρωμα και χωρίς να απαιτείται πολυσύνθετη μετασκευή του πλοίου.
Η έννοια της κρούσης πέρα από τον ορίζοντα είναι κομβική. Το Αιγαίο δεν είναι ανοιχτός ωκεανός. Τα νησιά δημιουργούν εμπόδια στους αισθητήρες αισθητήρων, οι γραμμές οράσεως διακόπτονται, τα σκάφη μπορούν να κρυφτούν πίσω από γεωγραφικά εμπόδια και η απόσταση εμπλοκής επηρεάζεται από το ανάγλυφο σε αντίθεση με την ανοιχτή θάλασσα. Ένα σύστημα που επιτρέπει στο πλοίο να εμπλέξει στόχο χωρίς να έχει οπτική επαφή από τη θέση του, αξιοποιώντας δεδομένα στοχοποίησης και επιβεβαίωση μέσω ηλεκτροοπτικών μέσων, αλλάζει τις ισορροπίες.
Επιπλέον, η φιλοσοφία χρήσης ενός ηλεκτροοπτικά καθοδηγούμενου βλήματος προσφέρει κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό στο νησιωτικό περιβάλλον. Προσφέρει έλεγχο επιλογής στόχου, έλεγχο σημείου πλήγματος, έλεγχο συνέχισης ή ακύρωσης της εμπλοκής αν μεταβληθούν οι συνθήκες. Η κρούση ακριβείας δεν είναι μόνο θέμα τεχνολογίας. Είναι και θέμα τακτικής ευθύνης σε χώρο με πυκνή δραστηριότητα, όπου η αποφυγή λάθους είναι εξίσου κρίσιμη με την επίτευξη αποτελέσματος.
Η προετοιμασία πλατφόρμας για την υποδοχή εκτοξευτών και βλημάτων
Η διαφορά ανάμεσα σε μια εξαγγελία και σε μια πραγματική επιχειρησιακή δυνατότητα κρύβεται σχεδόν πάντα στην ενσωμάτωση. Οι τέσσερις κανονιοφόροι που έχουν προετοιμαστεί για MLS έχουν περάσει από μια διαδικασία που περιλαμβάνει εργασίες στο κατάστρωμα, υποδομές στήριξης, διαδρομές καλωδιώσεων, τροφοδοσία ισχύος, διασύνδεση δεδομένων και διαμόρφωση χώρων χειρισμού.
Αυτές οι εργασίες είναι αυτές που καθορίζουν αν το σύστημα θα λειτουργεί με αξιοπιστία στη θάλασσα και αν θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς να δημιουργεί νέους περιορισμούς στο πλοίο. Η προετοιμασία αυτή αποκτά μεγαλύτερη αξία επειδή οι κανονιοφόροι δεν είναι πλοία που μπορούν να λείψουν από το θέατρο επιχειρήσεων για μεγάλα διαστήματα.
Η σταθερή παρουσία στο Ανατολικό Αιγαίο επιβάλλει τα προγράμματα ενίσχυσης να ολοκληρώνονται γρήγορα και με ελεγχόμενο επιχειρησιακό ρίσκο. Όταν η πλατφόρμα είναι έτοιμη, η εγκατάσταση του συστήματος μπορεί να προχωρήσει με σαφώς πιο γρήγορο ρυθμό και να ακολουθήσουν οι διαδικασίες πιστοποίησης, εκπαίδευσης και ένταξης σε τακτικά σενάρια.
Τι προσθέτει το MLS στο δόγμα του Στόλου
Η πιο άμεση αλλαγή είναι η μετατόπιση της απόστασης εμπλοκής. Μια κανονιοφόρος που περιπολεί σε περιοχή ενδιαφέροντος αποκτά δυνατότητα να απειλεί στόχους επιφανείας ή παράκτιους χωρίς να χρειάζεται να πλησιάσει σε αποστάσεις όπου αυξάνεται ο κίνδυνος από αντίμετρα.
Η δεύτερη αλλαγή είναι η μετατόπιση της έννοιας της κλιμάκωσης. Με ένα όπλο ακριβείας, το πλοίο διαθέτει επιλογές μεταξύ απλής παρουσίας, προειδοποίησης, αποτροπής και, εφόσον απαιτηθεί, ελεγχόμενης κρούσης. Η τρίτη αλλαγή είναι η μετατροπή της κανονιοφόρου σε κόμβο ενός πλέγματος αισθητήρων και πυρών.
Σε ένα σύγχρονο περιβάλλον επιχειρήσεων, το πλοίο δεν λειτουργεί μόνο με την εικόνα που διαθέτει από τους αισθητήρες του αλλά με ό,τι βλέπει το δίκτυο. Αυτό σημαίνει ότι δεδομένα μπορούν να προέρχονται από παράκτιους σταθμούς, από ραντάρ, από επιτηρητικά μέσα, από εναέρια μέσα και κυρίως από drones και φυσικά από άλλα πλοία. Η κανονιοφόρος που διαθέτει MLS μπορεί να αξιοποιήσει αυτή την πληροφορία για να παράγει αποτέλεσμα. Έτσι, ένα πλοίο με μικρότερο εκτόπισμα αποκτά επιχειρησιακή αξία δυσανάλογη του μεγέθους του.
ER2 στα Mark V: Ειδικές Επιχειρήσεις με χειρουργική κρούση
Η επιλογή του SPIKE ER2 για τα Mark V εξυπηρετεί έναν διαφορετικό τύπο αποστολής. Τα Mark V δεν είναι πλοία παρατεταμένης παρουσίας. Είναι σκάφη υψηλής ταχύτητας, σχεδιασμένα για ταχεία προσέγγιση και αποχώρηση, για διείσδυση, για μεταφορά ομάδων, για αποστολές ειδικού σκοπού.
Η επιχειρησιακή τους αξία βρίσκεται στην ευκινησία, στην ικανότητα να εκτελούν αποστολές με μικρό χρόνο προειδοποίησης και να δημιουργούν αιφνιδιασμό. Σε τέτοιο πλαίσιο, ένα όπλο όπως ο SPIKE ER2 προσθέτει μια κρίσιμη διάσταση.
Δίνει στο σκάφος δυνατότητα να πλήξει με ακρίβεια σε αποστάσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ τις δυνατότητες των οργανικών του όπλων, χωρίς να μετατρέπεται σε βαρύ οπλισμένο σκάφος που χάνει την ευελιξία του.
Ο ER2 θεωρείται κατάλληλος για χρήση σε διαφορετικές πλατφόρμες. Αυτό που μετράει για τη ναυτική εφαρμογή σε σκάφη ειδικών επιχειρήσεων είναι ο συνδυασμός εμβέλειας, βάρους, τρόπου καθοδήγησης και δυνατότητας ελέγχου.
Η ηλεκτροοπτική καθοδήγηση, η ευελιξία επιλογής τροχιάς και η δυνατότητα αλλαγής δεδομένων κατά την πτήση δημιουργούν προϋποθέσεις για εμπλοκή σε περιβάλλον όπου οι στόχοι είναι μικροί, γρήγοροι και συχνά εμφανίζονται σε περιορισμένα χρονικά παράθυρα.
Για αποστολές που εκτελούνται από τη ΜΥΚ ή το ΤΝΕΕ, η δυνατότητα ενός Mark V να συνδυάζει μεταφορά ομάδας και, αν απαιτηθεί, άμεση κρούση ακριβείας, αλλάζει τη σχεδίαση επιχειρήσεων. Παρέχει αυτοπροστασία σε μεγαλύτερη απόσταση, παρέχει ικανότητα αποτροπής όταν το σκάφος κινείται σε περιοχές υψηλού ρίσκου και παρέχει επιλογές υποστήριξης μιας επιχείρησης χωρίς να απαιτείται η άμεση παρουσία ισχυρότερων μονάδων στο ίδιο σημείο.
Το επιχειρησιακό όφελος για τη ΔΕΠ
Το γεγονός ότι τα Mark V επιχειρούν τόσο με τη ΜΥΚ όσο και με το ΤΝΕΕ της ΔΕΠ είναι κομβικό. Η Διοίκηση Ειδικού Πολέμου λειτουργεί με λογική διακλαδικής συνέργειας, με σενάρια που συνδυάζουν θάλασσα, ξηρά και αέρα. Όσο περισσότερο ένα σκάφος μπορεί να συνεισφέρει όχι μόνο ως μέσο μεταφοράς αλλά και ως φορέας ελεγχόμενης ισχύος πυρός, τόσο πιο ολοκληρωμένη γίνεται η εργαλειοθήκη ειδικών επιχειρήσεων.
Σε τέτοιες αποστολές, δεν ζητείται απαραίτητα μαζική ισχύς πυρός αλλά ακρίβεια, έλεγχος, δυνατότητα να παραχθεί αποτέλεσμα με περιορισμένη έκθεση και με σαφή εικόνα της κατάστασης. Ένα όπλο που επιτρέπει στο χειριστή να έχει οπτική επιβεβαίωση και να επιλέγει τον τρόπο εμπλοκής προσφέρει ακριβώς αυτό.
Η διαμόρφωση της «ομπρέλας» των SPIKE
Η αρχική κατανομή που έχει αποτυπωθεί στο πρόγραμμα προβλέπει οκτώ εγκαταστάσεις συνολικά σε δύο τύπους πλοίων. Τέσσερις εγκαταστάσεις MLS για τις τέσσερις κανονιοφόρους κλάσης «ΜΑΧΗΤΗΣ» και τέσσερις εγκαταστάσεις ER2 για σκάφη ειδικών επιχειρήσεων Mark V.
Η αξία αυτής της κατανομής είναι ότι δεν δημιουργεί μια μεμονωμένη δυνατότητα, αλλά ένα μικρό πλέγμα. Οι κανονιοφόροι καλύπτουν σταθερά περιοχές του Ανατολικού Αιγαίου. Τα Mark V παρέχουν την αιχμή Ειδικών Επιχειρήσεων, με δυνατότητα γρήγορης συγκέντρωσης ισχύος σε σημείο που θα επιλεγεί.
Η «ομπρέλα» που δημιουργείται δεν είναι μόνο γεωγραφική αλλά και τακτική. Από τη μία πλευρά, υπάρχει η σταθερή αποτροπή των κανονιοφόρων που μπορούν να λειτουργούν ως κινητές πλατφόρμες ακριβείας. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει η δυνατότητα Ειδικών Επιχειρήσεων να αποκτήσουν οργανική κρούση χωρίς να περιμένουν πάντοτε τη συνδρομή άλλων μέσων. Το αποτέλεσμα είναι περισσότερες επιλογές για το Επιτελείο και μικρότερη ανάγκη να μετακινούνται μεγαλύτερες Μονάδες σε κάθε σημείο έντασης.
Το κρίσιμο επόμενο βήμα: Τακτική ωρίμανση και ένταξη σε σχέδια
Η εγκατάσταση ενός συστήματος δεν ολοκληρώνει το πρόγραμμα αλλά η τακτική του ωρίμανση. Αυτό μεταφράζεται σε εκπαίδευση πληρωμάτων και χειριστών, ανάπτυξη διαδικασιών στοχοποίησης, προσαρμογή κανόνων εμπλοκής, δοκιμές σε πραγματικές συνθήκες και ένταξη σε ασκήσεις. Σημαίνει επίσης σύνδεση με το δίκτυο αισθητήρων, ώστε το πλοίο να μπορεί να λαμβάνει δεδομένα έγκαιρα και να τα μετατρέπει σε απόφαση.
Για τις κανονιοφόρους, η τακτική ωρίμανση θα κριθεί από το πόσο γρήγορα το MLS θα γίνει μέρος της καθημερινής αποστολής στο Ανατολικό Αιγαίο. Για τα Mark V, θα κριθεί από το πώς θα ενταχθεί ο SPIKE ER2 σε σενάρια Ειδικών Επιχειρήσεων, ώστε να υπηρετεί το τρίπτυχο ταχύτητα, αιφνιδιασμός και διακριτικότητα. Αν αυτά τα δύο σκέλη εξελιχθούν παράλληλα, τότε το Πολεμικό Ναυτικό θα διαθέτει όχι απλώς νέους πυραύλους, αλλά μια νέα γλώσσα αποτροπής σε μια περιοχή που απαιτεί συνεχώς αναβαθμισμένες δυνατότητες.
Το μήνυμα αποτροπής που ενισχύεται συνεχώς
Στο επίπεδο της αποτροπής, η κίνηση στέλνει καθαρό μήνυμα. Μονάδες που βρίσκονται ήδη στο θέατρο επιχειρήσεων αποκτούν όπλα που μετακινούν τη γραμμή κινδύνου για οποιονδήποτε επιχειρήσει να δοκιμάσει τα όρια. Στο επίπεδο της εσωτερικής λειτουργίας, το κέρδος είναι εξίσου σημαντικό.
Το Πολεμικό Ναυτικό αυξάνει τον αριθμό των μέσων που μπορούν να παράγουν αποτέλεσμα με ακρίβεια, μειώνει την ανάγκη συγκέντρωσης βαρύτερων μονάδων για κάθε σενάριο και ενισχύει τη συνεργασία με τη ΔΕΠ σε ένα επιχειρησιακό πλαίσιο που απαιτεί ταχύτητα και συνδυασμό μέσων.
Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν τη μετάβαση από την τεχνική προετοιμασία στην πλήρη επιχειρησιακή αξιοποίηση. Όταν οι τέσσερις κανονιοφόροι περάσουν στο στάδιο MLS και τα Mark V με SPIKE ER2 ενταχθούν στις αποστολές της ΜΥΚ και του ΤΝΕΕ, το Αιγαίο θα διαθέτει ένα ακόμη οπλικό σύστημα αποτροπής. Το οποίο μάλιστα δεν βασίζεται μόνο στο μέγεθος των πλοίων, αλλά στην ικανότητα να εμφανίζει ισχύ ακριβείας στο σωστό σημείο και σε άμεσο χρόνο.