Για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, την «Ασπίδα του Αχιλλέα» αλλά τις σημαντικές αλλαγές στις Ένοπλες Δυνάμεις μίλησε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας σε συνέντευξη που παραχώρησε στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ».
Ο Νίκος Δένδιας μίλησε επίσης για τη Νέα Δομή Δυνάμεων, τα σημαντικά εξοπλιστικά προγράμματα που «τρέχουν» οι Ένοπλες Δυνάμεις αλλά για την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο και τις σχέσεις με την Τουρκία, με φόντο τις εντάσεις σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο.
Ερώτηση: Η κύρωση του τουρκολιβυκού συμφώνου από τη Βεγγάζη δημιουργεί νέα δεδομένα;
Απάντηση: Είναι προφανές ότι η κύρωση δεν προσδίδει νομιμότητα στο αποκαλούμενο «τουρκολιβυκό μνημόνιο», καθώς δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του. Εξακολουθεί να αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και ουδεμία σχέση έχει με τη γεωγραφική και νομική πραγματικότητα της Μεσογείου.
Βεβαίως, η εξέλιξη είναι μια ακόμη απόδειξη της τουρκικής μεθόδευσης και δεν μας χαροποιεί. Θα πρέπει να μας προβληματίσει τι συνεπάγεται η διείσδυση της Άγκυρας στην περιοχή της Βεγγάζης για την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και οι τυχόν επιπτώσεις σε άλλα ζητήματα, όπως οι μεταναστευτικές ροές.
Σε αντίθεση με τον γεωγραφικό και νομικό παραλογισμό του «τουρκολιβυκού μνημονίου», η συμφωνία που υπέγραψα ως Υπουργός Εξωτερικών με την Αίγυπτο για την οριοθέτηση ΑΟΖ, συνιστά έμπρακτη εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας και πολύτιμο κεκτημένο για την Πατρίδα μας και την Ανατολική Μεσόγειο.
Ερώτηση: Οι έρευνες για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο έχει προαναγγελθεί ότι θα ξεκινήσουν μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Από την εικόνα που έχετε, είμαστε μπροστά σε νέα κρίση με την Άγκυρα; Υπάρχει ετοιμότητα για τη στρατιωτική «θωράκιση» των ερευνητικών πλοίων;
Απάντηση: Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου δεν υπάγεται στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Ελπίζω να μη χρειαστεί να μας απασχολήσει ως Υπουργείο στη συνέχεια, πέραν της διαδικασίας έκδοσης NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ).
Ερώτηση: Η προώθηση του επίμαχου τουρκικού νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα» θα σημάνει το τέλος των «ήρεμων νερών»;
Απάντηση: Δυστυχώς, η Τουρκία διευρύνει συνεχώς την ατζέντα των παράνομων απαιτήσεων, όπως το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο συναγωνίζεται σε νομικό και γεωγραφικό παραλογισμό το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Εξυπακούεται ότι η εσωτερική νομοθεσία χώρας δεν μπορεί να δημιουργήσει πραγματικότητα που αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Συνιστά, όμως, πρόκληση προς τη διεθνή κοινότητα και την κοινή λογική η συγκεκριμένη προσέγγιση, καθώς επιχειρεί να παρουσιάσει ελληνικά νησιά και θαλάσσιες ζώνες σαν χώρο τουρκικών διεκδικήσεων, ευελπιστώντας ότι μπορεί να επιβάλει την αποδοχή τους.
Η Ελλάδα είναι αδύνατον να αποδεχθεί ακρωτηριασμό εθνικής κυριαρχίας και απεμπόληση κυριαρχικών δικαιωμάτων. Ένας λόγος, άλλωστε, για τον οποίο προχωρήσαμε στη μεταρρύθμιση «Ατζέντα 2030» είναι για να μπορεί η Ελλάδα να αντιμετωπίσει κάθε πρόκληση.
Ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις σημαίνει αξιόπιστη αποτροπή, η οποία επιτρέπει στη χώρα να έχει αυτοπεποίθηση και να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις με αποφασιστικότητα.
Ερώτηση: Σε ποιο στάδιο υλοποίησης βρίσκεται η «Ασπίδα του Αχιλλέα», ο εθνικός αντιαεροπορικός και αντι-drone θόλος και πώς ενσωματώνεται στη νέα Διοίκηση Μη Επανδρωμένων Συστημάτων;
Απάντηση: Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», μέρος των οπλικών συστημάτων της οποίας είδαν οι Έλληνες πολίτες στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη, βρίσκεται στο στάδιο της υλοποίησης. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική οπλικών συστημάτων, τα οποία δημιουργούν επάλληλους θόλους πάνω από την ελληνική επικράτεια, με ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Η πλήρης επιχειρησιακή ετοιμότητα θα επιτευχθεί εντός 34 μηνών από σήμερα, με σταδιακή παράδοση των επιμέρους συστημάτων.
Σημαντικότερο από κάθε μεμονωμένο σύστημα είναι η αρχιτεκτονική του θόλου. Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η απόκτηση τεχνογνωσίας, με τη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό 25% κατ’ ελάχιστο.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν είναι ένα ακόμη όπλο που αγοράζουμε από το ράφι, αλλά ένα δικτυοκεντρικό πλέγμα που διασυνδέει τα νέα συστήματα με όσα ήδη διαθέτουμε. Στην εξωτερική ζώνη βρίσκεται το σύστημα David’s Sling, για την αναχαίτιση τακτικών βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων cruise μεγάλου βεληνεκούς. Στη μεσαία ζώνη βρίσκεται το Barak MX και στη μικρή και μέση ζώνη το Spyder, τα οποία θα αντικαταστήσουν παλαιότερα συστήματα.
Κεντρικό ρόλο διαδραματίζουν τα προηγμένα ραντάρ, ενώ «εγκέφαλος» του συνόλου είναι το εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Αυτό διασυνδέει τα υφιστάμενα Patriot, τα μαχητικά, τις ναυτικές μονάδες, τους αισθητήρες και των τριών Κλάδων, μέχρι και τη διόπτρα στο κράνος του οπλίτη.
Αυτή είναι η μεγάλη αλλαγή. Η χώρα περνά από την παλαιότερη λειτουργία C4I στο C5ISRT (Διοίκηση, Έλεγχος, Επικοινωνίες, Υπολογιστές, Κυβερνοχώρος, Πληροφορίες, Επιτήρηση, Αναγνώριση και Στοχοποίηση). Δημιουργούμε μια σύγχρονη πλατφόρμα, η οποία συλλέγει την εικόνα από το σύνολο των αισθητήρων που διαθέτει η χώρα, την επεξεργάζεται, την προτεραιοποιεί, προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση και προβαίνει σε στοχοποίηση. Οι Ένοπλες Δυνάμεις μετατρέπονται από ένα σύνολο προσωπικού και οπλικών συστημάτων σε έναν ενιαίο οργανισμό, ικανό να ανταποκρίνεται απέναντι σε κάθε σύγχρονη απειλή. Βεβαίως, απαιτείται χρόνος.
Στο αντι-drone σκέλος, πέρα από τα συστήματα μη κινητικής αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροχημάτων, θεμελιώδη ρόλο παίζουν τα εγχώρια συστήματα. Το «Κένταυρος», προϊόν συνεργασίας του ΕΛΚΑΚ με την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία, επιχειρεί ήδη στις φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού, ενώ φορητά αντι-drone συστήματα ελληνικής κατασκευής εισέρχονται σε μαζική παραγωγή.
Ερώτηση: Την περασμένη εβδομάδα βρεθήκατε στη Βοστώνη για την υπογραφή μνημονίου συνεργασίας του ΕΛΚΑΚ με το MIT Sea Grant Program στον τομέα της θαλάσσιας ρομποτικής. Πότε θα δούμε τα πρώτα απτά αποτελέσματα αυτής της εγχώριας αμυντικής παραγωγής να εξοπλίζουν το Πολεμικό Ναυτικό;
Απάντηση: Η υπογραφή του MoU για τη στρατηγική συνεργασία μεταξύ του ΕΛΚΑΚ και του MIT Sea Grant, στη Βοστώνη, αποτελεί το επόμενο βήμα μιας προσπάθειας που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, , με εκπαιδευτικό προσανατολισμό. Δεν ξεκινάμε, λοιπόν, από το μηδέν. Τον περασμένο Ιούνιο, καθηγητές και ερευνητές του MIT εκπαίδευσαν τους μαθητές της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων και μέλη της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας στη θαλάσσια ρομποτική και τα αυτόνομα συστήματα, συνδυάζοντας θεωρητική κατάρτιση και πρακτική εκπαίδευση με δοκιμές στη θάλασσα. Αυτή είναι η βάση της μόνιμης συνεργασίας που επισφραγίστηκε στη Βοστώνη.
Όσον αφορά το Πολεμικό Ναυτικό, πέραν της συγκεκριμένης εκπαιδευτικής συνεργασίας, έχουν ολοκληρωθεί επιτυχημένες δοκιμές με το μη επανδρωμένο σκάφος τύπου Corsair της Saronic, το οποίο χρησιμοποιείται και από το Ναυτικό των ΗΠΑ. Έχει υποβληθεί αίτημα προμήθειας μέσω διακρατικής συμφωνίας, με στόχο την απόκτηση σημαντικού αριθμού σκαφών. Επιπλέον, το ΚΥΣΕΑ έχει εγκρίνει την απόκτηση υποβρύχιων οχημάτων ειδικών επιχειρήσεων, εκ των οποίων τα οκτώ θα κατασκευαστούν στον Σκαραμαγκά.
Δεν πρέπει, όμως, να χάνουμε από τον ορίζοντα το κεντρικό πρόταγμα. Να μην περιοριστούμε στα συστήματα που θα αποκτήσουμε, αλλά να αναπτύξουμε την ικανότητα να σχεδιάζουμε και να παράγουμε. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: μέχρι το 2030 να είμαστε πρωτοπόροι στην Ευρώπη στην ανάπτυξη αυτόνομων πλατφορμών.
Ερώτηση: Έχετε προαναγγείλει την επικαιροποίηση του ΜΠΑΕ. Ποιες είναι οι βασικές αλλαγές που δρομολογούνται και ποια νέα δεδομένα μεταβάλλουν σήμερα τις προτεραιότητες των Ενόπλων Δυνάμεων; Θα υπάρξουν προγράμματα που θα προτεραιοποιήσετε και ποιος ο ρόλος της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και του αμυντικού οικοσυστήματος καινοτομίας;
Απάντηση: Ο Μακροπρόθεσμος Προγραμματισμός Αμυντικών Εξοπλισμών είναι ένα πρόγραμμα που επικαιροποιείται ανάλογα με τις ανάγκες. Η επικαιροποίηση αυτή δεν είναι μια απλή προσαρμογή αριθμών, αλλά αντικατοπτρίζει τις προτεραιότητες των Ενόπλων Δυνάμεων με βάση τα σύγχρονα δεδομένα και τις ραγδαίες εξελίξεις της τεχνολογίας.
Ποια είναι αυτά; Κατ’ αρχάς, τα διδάγματα από τις σύγχρονες συγκρούσεις. Στον Καύκασο, στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και άλλες περιφερειακές συγκρούσεις αποδείχθηκε ότι μέσα χαμηλού κόστους μπορούν να προκαλέσουν ζημιές δισεκατομμυρίων. Τα drones, τα σμήνη και τα υποβρύχια μη επανδρωμένα συστήματα αποτελούν πλέον την αιχμή. Περνάμε σε ένα διακλαδικό, πολυχωρικό πεδίο μάχης, με την ενσωμάτωση του διαστήματος, του κυβερνοχώρου και του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος. Τέλος, η τεχνητή νοημοσύνη και τα αυτόνομα συστήματα μεταβάλλουν τον τρόπο σχεδιασμού και διεξαγωγής των επιχειρήσεων.
Οι βασικές αλλαγές αφορούν, πρώτον, τη στενή σύνδεση των εξοπλισμών με τη νέα Δομή Δυνάμεων. Οι μεταβολές της Γ΄ φάσης, με την κατάργηση 56 μονάδων και 126 δομών των Ενόπλων Δυνάμεων, εξοικονομούν 530 εκατομμύρια ευρώ σε βάθος πενταετίας, ενώ επιπλέον 600 εκατομμύρια ευρώ εξοικονομούνται από υλικό μειωμένης επιχειρησιακής αξίας.
Μια φρεγάτα FDI κοστίζει περίπου 2 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, έναντι 7,3 εκατομμυρίων για την παλαιά φρεγάτα που αποσύρουμε. Πρόθεσή μας είναι οι εξοικονομήσεις να ανακατανεμηθούν εκεί όπου χρειάζεται και κυρίως στις αμοιβές του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων.
Δεύτερον, στον νέο προγραμματισμό περιλαμβάνεται η αρχιτεκτονική των Ενόπλων Δυνάμεων στο διάστημα: Γεωστατικός δορυφόρος στρατιωτικών προδιαγραφών, τρεις δορυφόροι μέσης τροχιάς μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος IRIS, δορυφόροι ραντάρ σε συνεργασία με την Πολωνία. Για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας μας, θα διαθέτουμε ικανότητα διαστημικής παρουσίας, με εθνικό έλεγχο των επικοινωνιών μας και αστερισμό φωτογραφικών μικροδορυφόρων. Η Διοίκηση Διαστήματος θα εγκαινιαστεί εντός Δεκεμβρίου.
Τρίτον, προτεραιοποιούνται συγκεκριμένα προγράμματα, με πρώτη την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Ακολουθούν τα F-35, τα πρώτα από τα οποία παραδίδονται το 2028, μαζί με τα πλέον σύγχρονα όπλα, και η αναβάθμιση 83 F-16 σε Viper.
Στον εκσυγχρονισμό του Στόλου περιλαμβάνονται η παραλαβή δύο επιπλέον φρεγατών FDI εντός του 2026, η αρχική απόκτηση δύο φρεγατών FREMM τύπου Bergamini και ο προγραμματισμός για δύο ακόμη, η απόκτηση 2+2 ναρκοθηρευτικών, καθώς και η αναβάθμιση των MEKO. Στα προγράμματα περιλαμβάνονται επίσης τα μεταγωγικά C-390, πύραυλοι για τα Apache, τα επιπλέον V-BAT και HERON και οι υποβρύχιες πλατφόρμες.
Τέταρτον, καθοριστικός είναι ο ρόλος της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και του οικοσυστήματος καινοτομίας. Η συμμετοχή του εγχώριου οικοσυστήματος σε ποσοστό τουλάχιστον 25% αποτελεί κανόνα και θα νομοθετηθεί. Η λογική δεν είναι να αγοράζουμε απλώς συστήματα, αλλά να δημιουργούμε παραγωγική βάση στην Ελλάδα, με δυνατότητες εξαγωγών προς την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Θα ήθελα τέλος να επισημάνω ότι εφεξής και με χρονικό ορίζοντα το 2030, οφείλουμε να δώσουμε εξαιρετικά μεγάλη έμφαση στην Κυβερνοάμυνα, ιδίως λόγω νέων μέσων που προσφέρει σε έναν δυνητικό αντίπαλο η Τεχνητή Νοημοσύνη.
