Από τις 23 Σεπτεμβρίου έχουν αναζωπυρωθεί οι συγκρούσεις στη βόρεια Αιθιοπία, με τις εχθροπραξίες να ξεσπούν έπειτα από μήνες έντασης ανάμεσα στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τις αρχές της περιφέρειας Τιγκράι.
Λίγες ημέρες νωρίτερα το Μέτωπο για την Απελευθέρωση του Λαού του Τιγκράι (TPLF) και έξι ακόμη ένοπλες ομάδες ανακοίνωσαν ότι συνασπίζονται με στόχο την «ανατροπή» της ομοσπονδιακής κυβέρνησης του πρωθυπουργού Άμπιι Άχμεντ στην Αιθιοπία.
Η αντιπαλότητα μεταξύ της κυβέρνησης Άμπιι και του TPLF, που κυβερνά ντε φάκτο το Τιγκράι – παράνομα κατά την Αντίς Αμπέμπα – είναι παλιά.
Γιατί ξέσπασε η σύγκρουση;
Οι αντάρτες του TPLF ανέτρεψαν το στρατιωτικό καθεστώς του Ντεργκ το 1991 και στη συνέχεια κυβέρνησαν την Αιθιοπία ως το 2018 και τον διορισμό του Άμπιι Άχμεντ στην πρωθυπουργία.
Ο Άμπιι προσπάθησε να περιθωριοποιήσει το TPLF, το οποίο υποχώρησε στο ιστορικό προπύργιό του, το Τιγκράι, αψηφώντας τις ομοσπονδιακές αρχές μέχρι που ξέσπασε πόλεμος τον Νοέμβριο του 2020.
Ο πόλεμος αυτός, ο πιο φονικός παγκοσμίως τα τελευταία χρόνια, στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 600.000 ανθρώπους, σύμφωνα με την Αφρικανική Ένωση.
Η ειρηνευτική συμφωνία του 2022 έβαλε τέλος στις μάχες, αλλά κάποιοι όροι της δεν εφαρμόστηκαν ποτέ, τροφοδοτώντας τις εντάσεις. Από τον Αύγουστο, drones των ομοσπονδιακών δυνάμεων έχουν πλήξει επανειλημμένα στρατιωτικούς στόχους στο Τιγκράι.
Την ίδια ώρα ο Άμπιι είναι αντιμέτωπος και με πολλές ένοπλες συγκρούσεις διαφορετικής έντασης που τροφοδοτούνται από πολιτικές και φυλετικές διεκδικήσεις σε μια χώρα μωσαϊκό όπου ζουν 80 εθνοτικές ομάδες.
Στην πιο πολυπληθή περιφέρεια, την Ορόμια όπου ανήκει η Αντίς Αμπέμπα, ο Στρατός Απελευθέρωσης της Ορόμια (OLA) αρνήθηκε να καταθέσει τα όπλα το 2018 και συνεχίζει να μάχεται για την προώθηση της αυτοδιάθεσης και την προστασία των δικαιωμάτων της εθνοτικής ομάδας των Ορόμο, της μεγαλύτερης στην Αιθιοπία.
Στην Αμχάρα, τη δεύτερη πιο πολυπληθή περιφέρεια που συνορεύει με το Τιγκράι, οι λαϊκές πολιτοφυλακές Fano έχουν εξεγερθεί από το 2023 εναντίον της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, αφού ο Άμπιι προσπάθησε να αφοπλίσει τις περιφερειακές δυνάμεις.
Ποια είναι η κατάσταση επί του πεδίου;
Οι μάχες μαίνονται περίπου 600 χιλιόμετρα από την Αντίς Αμπέμπα και η ακριβής κατάσταση στα διάφορα μέτωπα είναι δύσκολο να εκτιμηθεί.
Στις 23 Σεπτεμβρίου το TPLF κατέλαβε τρία αεροδρόμια στο Τιγκράι, όπου είχαν παρουσία οι ομοσπονδιακές δυνάμεις, κάτι σπάνιο στην περιφέρεια αυτή.
Έκτοτε έχουν αναφερθεί μάχες στις γειτονικές περιφέρειες Αμχάρα και Άφαρ. Στην Άφαρ μαχητές του TPLF κατέλαβαν την Κυριακή την πόλη Ερέμπτι, που βρίσκεται σε μια ορεινή περιοχή σε απόσταση περίπου 60 χιλιομέτρων από το Τιγκράι.
Στην Αμχάρα η τοπική πολιτοφυλακή Fano συμμετέχει στις συγκρούσεις εναντίον των ομοσπονδιακών δυνάμεων, κυρίως γύρω από την πόλη Λαλιμπέλα, σύμφωνα με την Acled, μια μη κυβερνητική οργάνωση που ειδικεύεται στη συγκέντρωση και την ανάλυση δεδομένων από τις παγκόσμιες συγκρούσεις.
Οι γραμμές του μετώπου δεν έχουν αλλάξει πολύ μετά την αναζωπύρωση των μαχών, αναφέρει η ΜΚΟ. Όμως χθες Δευτέρα οι ομοσπονδιακές δυνάμεις κατέλαβαν για πρώτη φορά μια σημαντική πόλη στο Τιγκράι, την Αλαμάτα, η οποία βρίσκεται σε έναν δρόμο που οδηγεί στη Μέκελε, την πρωτεύουσα της περιφέρειας, οι οποία απέχει λιγότερα από 200 χιλιόμετρα.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για την κυβέρνηση;
«Προς το παρόν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση μοιάζει να θεωρεί την αναζωπύρωση των συγκρούσεων μια διαχειρίσιμη πρόκληση», επεσήμανε η Τζαλάλε Γκετάτσιου Μπίρου, αναλύτρια της Acled, υπογραμμίζοντας ότι ο στρατός της Αιθιοπίας έχει ανακτήσει έδαφος, εδραιώνοντας τη θέση του στη Σεκότα (στην περιφέρεια Αμχάρα) και στην Αλαμάτα.
Όμως «η προέλαση του TPLF (…) στην Άφαρ μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα, αν απειλήσει τον άξονα» που συνδέει την Αντίς Αμπέμπα με το Τζιμπουτί, πρόσθεσε η ίδια.
Ο έλεγχος του οδικού άξονα αυτού, σύμφωνα με την αναλύτρια, «μπορεί να προσφέρει στο TPLF ένα μέσο για να ασκήσει πίεση στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση απειλώντας τη βασική δίοδο προς το λιμάνι του Τζιμπουτί», από όπου περνά το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου της περίκλειστης Αιθιοπίας.
Η αντικυβερνητική συμμαχία αποτελείται από πολλές ομάδες με διαφορετικές ικανότητες η κάθε μία. Προς το παρόν μόνο το TPLF και η πολιτοφυλακή Fano μοιάζουν να εμπλέκονται σε μάχες.
Ο στρατός της Αιθιοπίας διαθέτει αριθμητικό πλεονέκτημα και drones που άλλαξαν τη φύση της προηγούμενης σύγκρουσης.
Όμως το TPLF «δεν είναι μια οποιαδήποτε δύναμη ανταρτών. Πρόκειται για ένα πολύ καλά οργανωμένο κίνημα, τόσο πολιτικά όσο και από άποψη στρατιωτικής ισχύος», που «διαθέτει μεγάλη πολεμική εμπειρία», εξήγησε ο Ντέιβιντ Γκέμπρε- Μέντιν, καθηγητής στην Αμυντική Σχολή της Σουηδίας.
«Δεν πρέπει να τους υποτιμούμε», υπογράμμισε. Αν και διατηρεί επιφυλάξεις σχετικά με μια μελλοντική «γενικευμένη επίθεση για την κατάληψη της Αντίς Αμπέμπα», ο Γκέμπρε-Μέντιν εκτίμησε ότι το TPLF «μπορεί να εδραιώσει την εξουσία του στην περιοχή και να δημιουργήσει ένα είδος παγωμένης σύγκρουσης».
Στην Αμχάρα, η Fano έχει καταλάβει μεγάλες περιοχές στην ύπαιθρο και επιδίδεται σε ανταρτοπόλεμο, ενώ κάποιες φορές καταλαμβάνει περιοχές αν και αποδεικνύεται ότι δεν μπορεί να τις διατηρήσει μακροπρόθεσμα υπό τον έλεγχό της.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ
