Τα αντικρουόμενα μηνύματα του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Πενταγώνου αφήνουν τους συμμάχους, τις αγορές και τους νομοθέτες να αναρωτιούνται πώς και πότε θα τελειώσει ο πόλεμος με το Ιράν και κάθε εβδομάδα που περνά χωρίς να βρεθεί λύση, επιδεινώνει την οικονομική κρίση στο εσωτερικό και την αστάθεια στο εξωτερικό αυξάνοντας τα πολιτικά διακυβεύματα για τον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Ο Τραμπ δήλωσε στους Ρεπουμπλικάνους σε μια ετήσια συνάντηση τη Δευτέρα (9/3/2026) ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη κερδίσει τον πόλεμο με το Ιράν, «αλλά δεν έχουμε κερδίσει αρκετά». Αυτό συνέβη λίγες ώρες αφότου δήλωσε στο CBS News ότι ο πόλεμος είναι «σχεδόν ολοκληρωμένος». Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, εν τω μεταξύ, δήλωσε ότι «θα είναι η πιο έντονη μέρα επιθέσεων» μέχρι τώρα. Ποια είναι όμως τα πιο πιθανά σενάρια για το τέλος του πολέμου στο Ιράν.
1. Διαπραγμάτευση εκεχειρίας και συμφωνία για τα πυρηνικά
Ο τερματισμός του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν ήταν ένας από τους βασικούς στόχους που είχε θέσει ο Τραμπ από την έναρξη της επιχείρησης Epic Fury. Το Ιράν και οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν τρεις γύρους έμμεσων πυρηνικών συνομιλιών στη Γενεύη λίγες ημέρες πριν από την έναρξη του πολέμου, αλλά οι απεσταλμένοι του Τραμπ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Τεχεράνη δεν είχε σοβαρές προθέσεις για τη σύναψη συμφωνίας.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι η επανέναρξη των συνομιλιών είναι «πιθανή», αλλά ότι είναι απογοητευμένος από την επιλογή του σκληροπυρηνικού Μοτζτάμπα Χαμενεΐ να διαδεχθεί τον αποβιώσαντα πατέρα του ως ανώτατο ηγέτη.
Την ημέρα πριν από την έναρξη των επιθέσεων όμως, οι μεσολαβητές του Ομάν δήλωσαν ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει να μην αποθηκεύει ποτέ εμπλουτισμένο ουράνιο και χαρακτήρισαν την ειρήνη «εφικτή». Δεν είναι σαφές πώς ο πόλεμος θα επηρεάσει τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
2. Το μοντέλο της Βενεζουέλας
Ο Τραμπ έχει επισημάνει τη Βενεζουέλα, όπου οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο και καθιέρωσαν μια σχέση συνεργασίας με τον διάδοχό του, τον αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκεζ, ως πρότυπο για το Ιράν.
Ο Τραμπ δήλωσεότι πιστεύει ότι το Ιράν «έκανε ένα μεγάλο λάθος» με τον διορισμό του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και υπονόησε ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης μπορεί να μην διαρκέσει. Πέρα από τη γεωγραφία, η σύγκριση μεταξύ Ιράν και Βενεζουέλας έχει σημαντικά όρια. Οι ειδικοί λένε ότι η αντιμετώπισή τους ως ισοδύναμων αποτελεί παρερμηνεία της δομής εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το καθεστώς έχει επιβιώσει 47 χρόνια κυρώσεων, πολέμων και εσωτερικών εξεγέρσεων, εδραιώνοντας τη θέση του με στρατιωτικούς, θρησκευτικούς και πολιτικούς θεσμούς σχεδιασμένους να επιβιώσουν από οποιονδήποτε ηγέτη.
Για τους Ιρανούς διαδηλωτές που ρίσκαραν τη ζωή τους απαιτώντας αλλαγή καθεστώτος, ένας ηγέτης που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ και προέρχεται από το εσωτερικό του συστήματος θα μπορούσε να θεωρηθεί προδοσία και όχι απελευθέρωση.
3. Λαϊκή εξέγερση και κατάρρευση του καθεστώτος
Η πιθανότητα κατάρρευσης είναι πραγματική. Ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ έχει πεθάνει, η οικονομία έχει καταρρεύσει και το Ιράν γνώρισε τις μεγαλύτερες διαμαρτυρίες από την επανάσταση του 1979, λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη του πολέμου.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, χαρακτήρισε τις επιθέσεις ως «δημιουργία συνθηκών για τον γενναίο ιρανικό λαό να πάρει τη μοίρα του στα χέρια του». Η ιρανική αντιπολίτευση δεν έχει ενιαίο ηγέτη και δεν διαθέτει οργανωμένη δύναμη στο έδαφος.
Ο εξόριστος πρίγκιπας Ρεζά Παχλάβι είναι από τις πιο δημοφιλείς προσωπικότητες της αντιπολίτευσης, αλλά ο Τραμπ έχει υποβαθμίσει την αξιοπιστία του, εν μέρει επειδή ο Παχλάβι δεν έχει ζήσει στο Ιράν για σχεδόν 50 χρόνια.
Οι κουρδικές δυνάμεις που υποστηρίζονται από το Ισραήλ θα μπορούσαν να παρέχουν κάποια υποστήριξη στο έδαφος, αλλά οι κίνδυνοι είναι σημαντικοί, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας το Ιράν να βυθιστεί σε έναν εμφύλιο πόλεμο όπως αυτός που κατέστρεψε τη Συρία για μια δεκαετία.
4. Επιδρομή ειδικών δυνάμεων σε αποθέματα πυρηνικών
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν συζητήσει την αποστολή ειδικών δυνάμεων στο Ιράν για να ασφαλίσουν ή να καταστρέψουν τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, σύμφωνα με την Axios’ Barak Ravid και τον Marc Caputo.
Αυτό το σενάριο τερματίζει τον πόλεμο όχι με πολιτική διευθέτηση, αλλά με τη φυσική εξάλειψη της πυρηνικής απειλής. Η αποστολή θα απαιτούσε την παρουσία στρατευμάτων σε μια χώρα που εξακολουθεί να εκτοξεύει ενεργά βαλλιστικούς πυραύλους.
5. Ο Τραμπ δηλώνει νίκη και αποσύρεται
Σε αυτό το σενάριο, ο Τραμπ αποφασίζει ότι οι δυνατότητες του Ιράν σε ό,τι αφορά τους πυραύλους και τα drones έχουν υποβαθμιστεί αρκετά, δηλώνει μια ιστορική νίκη και αποσύρεται — ανεξάρτητα από το αν η υποκείμενη πολιτική κατάσταση στην Τεχεράνη έχει επιλυθεί ή όχι.
Οι αγορές στοιχηματίζουν σε μια γρήγορη έξοδο, ειδικά καθώς η οικονομική δυσχέρεια στην εγχώρια αγορά απειλεί να εξελιχθεί σε σοβαρό πολιτικό πρόβλημα για τον πρόεδρο. Ο ίδιος ο Τραμπ προειδοποίησε ότι αν επιτραπεί σε λάθος ηγέτη να αναλάβει την εξουσία, οι ΗΠΑ θα αναγκαστούν να επιστρέψουν στον πόλεμο «σε πέντε χρόνια».
Η λήξη της επιχείρησης μπορεί επίσης να απαιτήσει τη συναίνεση του Ισραήλ — το οποίο έχει δείξει ότι είναι πρόθυμο να δράσει μονομερώς και έχει δεσμευτεί να εξαλείψει μόνιμα την ιρανική πυρηνική απειλή, με ή χωρίς τη βοήθεια της Ουάσιγκτον. Αφού λοιπόν ο πόλεμος στο Ιράν ξεκίνησε χωρίς προειδοποίηση, το ίδιο μπορεί να ισχύει και για το τέλος του.
Με πληροφορίες από: Newsit / Axios