Ένα άγνωστο μέχρι σήμερα διπλωματικό παρασκήνιο, με στόχο να αποτραπεί ο κίνδυνος πυρηνικού πολέμου στην Ουκρανία, αποκαλύπτουν οι Financial Times, περιγράφοντας τις μυστικές επαφές που πραγματοποιήθηκαν το φθινόπωρο του 2022 ανάμεσα σε τρεις Δυτικούς και τον πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν.
Σύμφωνα με την έρευνα της βρετανικής εφημερίδας, που δημοσιεύθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2026, η ανησυχία για πιθανή χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων από τη Ρωσία, οδήγησε στη δημιουργία ενός ανεπίσημου διαύλου επικοινωνίας, έξω από τις συνηθισμένες διπλωματικές διαδικασίες, με στόχο να φτάσει στον Βλαντίμιρ Πούτιν ένα κρίσιμο μήνυμα.
Και αυτό δεν ήταν άλλο από το ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιδίωκαν την καταστροφή της Ρωσίας ούτε την ανατροπή του καθεστώτος του.
Η προειδοποίηση που σήμανε συναγερμό
Όλα ξεκίνησαν στις 3 Μαρτίου 2022, μόλις μία εβδομάδα μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Ο Αμερικανός δικηγόρος, Ρίτσαρντ Κον, δέχθηκε μια κρυπτογραφημένη τηλεφωνική κλήση από Ρώσο επιχειρηματία που φέρεται να είχε στενές σχέσεις με το Κρεμλίνο.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε ο Κον στους Financial Times, ο συνομιλητής του υποστήριξε ότι η ρωσική ηγεσία θεωρούσε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδίωκαν να καταστρέψουν τη Ρωσία.
Η προειδοποίηση ήταν ιδιαίτερα ανησυχητική, ο Βλαντίμιρ Πούτιν ενδέχεται να ήταν διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει τακτικά πυρηνικά όπλα στην Ουκρανία, εάν έκρινε ότι αυτό ήταν απαραίτητο για να εξασφαλίσει τη νίκη.
Ο Ρώσος επιχειρηματίας προειδοποίησε, μάλιστα, ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Ρίτσαρντ Κον είχε ήδη συζητήσει με τον Έρικ Γκριν, τότε αρμόδιο για τη Ρωσία στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, την πιθανότητα να δημιουργηθεί ένας ανεπίσημος δίαυλος επικοινωνίας με τη Μόσχα. Στη συνέχεια στράφηκε στον Αμερικανό τραπεζίτη Μπομπ Φόρσμαν, ο οποίος γνώριζε καλά τη Ρωσία και διατηρούσε επαφές με τον Ματίας Βάρνιχ.
Ο Βάρνιχ δεν ήταν ένα τυχαίο πρόσωπο. Πρώην στέλεχος της ανατολικογερμανικής μυστικής υπηρεσίας Στάζι και πρώην επικεφαλής του έργου του αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2, διατηρούσε στενές σχέσεις με τον Πούτιν από τη δεκαετία του 1990.
Αυτή ακριβώς η σχέση ήταν που τον καθιστούσε, σύμφωνα με το δημοσίευμα, κατάλληλο να μεταφέρει ένα μήνυμα απευθείας στη ρωσική ηγεσία.
Η μυστική συνάντηση στη Ζυρίχη
Τον Οκτώβριο του 2022, ο Κον και ο Φόρσμαν συναντήθηκαν με τον Βάρνιχ στη Ζυρίχη. Εκεί του ζήτησαν να μεταφέρει στον Πούτιν ένα μήνυμα που θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
Το βασικό του περιεχόμενο ήταν ότι η Ουάσιγκτον δεν επιδίωκε την ανατροπή της ρωσικής κυβέρνησης ούτε τη διάλυση της Ρωσίας. Αντίθετα, το μήνυμα υπογράμμιζε την ανάγκη διατήρησης της διεθνούς τάξης και αναζήτησης μιας ειρηνικής λύσης στον πόλεμο.
Οι επαφές αυτές, σύμφωνα με τους Financial Times, πραγματοποιήθηκαν εκτός των επίσημων διπλωματικών διαύλων.
Η απάντηση του Πούτιν
Μετά το ταξίδι του στη Μόσχα, ο Ματίας Βάρνιχ συναντήθηκε ξανά με τον Κον και τον Φόρσμαν στις 26 Οκτωβρίου 2022, αυτή τη φορά στο αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης.
Εκεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, τους μετέφερε την απάντηση του Ρώσου προέδρου. Ο Πούτιν φέρεται να υποστήριξε ότι δεν έβλεπε άλλη επιλογή από τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην Ουκρανία.
Ωστόσο, κατά την ίδια μαρτυρία, δήλωνε ανοιχτός στο ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων. Μάλιστα, φέρεται να επιθυμούσε μια συμφωνία που θα εξασφάλιζε ειρήνη στην Ουκρανία για τα επόμενα 100 χρόνια.
Το παρασκήνιο μιας επικίνδυνης περιόδου
Οι αποκαλύψεις των Financial Times φωτίζουν το κλίμα έντονης ανησυχίας που επικρατούσε το 2022, όταν ο πόλεμος στην Ουκρανία βρισκόταν στους πρώτους μήνες του και οι φόβοι για πυρηνική κλιμάκωση ήταν ιδιαίτερα αυξημένοι.
Το δημοσίευμα περιγράφει μια προσπάθεια να διατηρηθεί ανοιχτή η επικοινωνία με τη Μόσχα, ακόμη και μέσω προσώπων που δεν είχαν επίσημο διπλωματικό ρόλο.
Δεν προκύπτει, πάντως, από τα στοιχεία που παρουσιάζονται ότι αυτές οι ανεπίσημες επαφές ήταν εκείνες που απέτρεψαν τη χρήση πυρηνικών όπλων. Η σημασία τους βρίσκεται κυρίως στο ότι αποκαλύπτουν πόσο σοβαρά αντιμετωπιζόταν τότε ο κίνδυνος μιας πυρηνικής σύγκρουσης και ποιες παρασκηνιακές κινήσεις έγιναν για να περιοριστεί.
Με πληροφορίες από: Newsit / Financial Times
