Η Ουγγαρία προχώρησε στη δημοσιοποίηση δεκάδων χιλιάδων αρχείων των μυστικών υπηρεσιών της κομμουνιστικής περιόδου, καθιστώντας τα διαθέσιμα μέσω διαδικτυακής βάσης δεδομένων. Η κίνηση αυτή αποκαλύπτει το εκτεταμένο δίκτυο πρακτόρων και πληροφοριοδοτών που επιστρατεύτηκε επί δεκαετίες για την επιτήρηση των πολιτών από το τότε καθεστώς.
Η πρωτοβουλία υλοποιείται πάνω από 36 χρόνια μετά την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος, εκπληρώνοντας προεκλογική δέσμευση του πρωθυπουργού Πέτερ Μαγιάρ. Η ανάρτηση ξεκίνησε στις 4 Νοεμβρίου 2026, ακριβώς 70 χρόνια μετά την είσοδο των σοβιετικών αρμάτων μάχης στη Βουδαπέστη για την καταστολή της ουγγρικής εξέγερσης που είχε εκδηλωθεί στις 23 Οκτωβρίου.
«Υλοποιούμε τώρα, έπειτα από 36 χρόνια … την υπόσχεση της αλλαγής του καθεστώτος», δήλωσε ο Πέτερ Μαγιάρ, διευκρινίζοντας ότι περίπου 60.000 ονόματα είναι πλέον προσβάσιμα. Επιπλέον φάκελοι αναμένεται να δημοσιευθούν τον Φεβρουάριο του 2027. Ωστόσο, το υλικό δεν είναι πλήρες, καθώς σημαντικό μέρος των αρχείων καταστράφηκε κατά την εξέγερση του 1956 και την περίοδο 1988-1989.
Today is an important day in Hungary’s political transformation. At 9.30 am, on the 70th anniversary of the crushing of the 1956 Revolution, the names of 60,000 former informers recruited by the communist regime will be made public on the https://t.co/ctQSKVeY1y website.
— Magyar Péter (Ne féljetek) (@magyarpeterMP) November 4, 2026
Ο πρωθυπουργός ζήτησε η διαδικασία να αντιμετωπιστεί με αξιοπρέπεια, σημειώνοντας: «Ζητώ από όλους να μεταχειρισθούν αυτήν την πολύ καθυστερημένη δημοσιοποίηση των αρχείων με αξιοπρέπεια και ανθρωπιά … καθώς πολλές οικογένειες θα βρεθούν τώρα αντιμέτωπες με δύσκολες πληροφορίες που θα σχετίζονται με κάποιο αποθανόν μέλος τους … Είναι αδύνατη η αντιμετώπιση ενός τραύματος χωρίς συζήτηση και ερωτήσεις».
Η δράση της μυστικής αστυνομίας
Παρά την κατάρρευση του καθεστώτος το 1989, η διαδικασία ανοίγματος των αρχείων που φυλάσσονταν σε υπόγειο χώρο στη Βουδαπέστη καθυστέρησε λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης. Πλέον, κάθε πολίτης έχει πρόσβαση στην online βάση, ενώ παλαιότερα η πρόσβαση περιοριζόταν σε ερευνητές ή άτομα που αιτούνταν στοιχεία για τους ίδιους ή συγγενείς τους.
Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, υπηρεσίες όπως η διαβόητη Stasi στην Ανατολική Γερμανία ή οι αντίστοιχες ουγγρικές στηρίζονταν σε πληροφοριοδότες που στρατολογούνταν μέσω εκβιασμών, απειλών ή ανταμοιβών. Μεταξύ 1956 και 1989, καταγράφηκαν στην Ουγγαρία περίπου 55.000 τέτοιοι συνεργάτες, οι οποίοι παρακολουθούσαν οικείους και συναδέλφους για «αντικαθεστωτική δράση» ή δυτικές επιρροές. Τα λεγόμενα «διαμερίσματα-Κ» στο κέντρο της Βουδαπέστης χρησιμοποιούνταν ως χώροι μυστικών συναντήσεων.
Το Ιστορικό Αρχείο της Ουγγρικής Κρατικής Ασφαλείας διαχειρίζεται φακέλους που περιλαμβάνουν 50.000-60.000 ονόματα πληροφοριοδοτών.
Σε σύγκριση, η Πολωνία, η Γερμανία και η Τσεχική Δημοκρατία έχουν ακολουθήσει πιο περιοριστικές πρακτικές στη δημοσιοποίηση αντίστοιχων αρχείων. Σύμφωνα με την ουγγρική νομοθεσία, η διαφάνεια αυτή είναι απαραίτητη για τη δημοκρατική λειτουργία, αν και ορισμένα ευαίσθητα δεδομένα, όπως ιατρικά αρχεία ή πληροφορίες για τη σεξουαλική κατεύθυνση, θα παραμείνουν προστατευμένα.
(Με πληροφορίες από AFP, ΑΠΕ-ΜΠΕ)
