Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προετοιμάζονται αθόρυβα για την αντίδραση του μπλοκ σε μια ενδεχόμενη υβριδική επίθεση μεγάλης κλίμακας που θα προκαλούσε θύματα μεταξύ των πολιτών, ένα σενάριο που κρίνεται ως ολοένα και πιο πιθανό, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχους της ΕΕ που μίλησαν στο Politico.
Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές αναδεικνύουν διχογνωμίες σχετικά με τον ρόλο της ΕΕ στην ασφάλεια και το κατά πόσο οι δράσεις της επικαλύπτουν το ΝΑΤΟ.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι πρεσβευτές των 27 κρατών-μελών πραγματοποίησαν συναντήσεις σε «περιορισμένη μορφή», χωρίς τηλέφωνα ή βοηθούς. Οι διαβουλεύσεις εντάθηκαν μετά τον εντοπισμό drone με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας τον Αύγουστο. Αν και η ΕΕ διαθέτει εδώ και καιρό μια «υβριδική εργαλειοθήκη» για κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές, οι πρόσφατες συνομιλίες εστίασαν σε περιστατικά με μαζικές απώλειες.
Τα «εφιαλτικά σενάρια»
«Οι δημοκρατίες της Ευρώπης αντιμετωπίζουν έναν αυξανόμενο αριθμό απειλών», δήλωσε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Δικαιοσύνης, Μάικλ ΜακΓκράθ. Τόνισε πως στόχος είναι η βελτίωση της ικανότητας πρόβλεψης και η ταχεία, συλλογική αντίδραση.
Ένας ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ υπογράμμισε ότι «πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για κάτι σοβαρό». Ένας δεύτερος αξιωματούχος συμπλήρωσε πως, λόγω της κλίμακας της ρωσικής δράσης, «είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν θύματα».
Προκλήσεις και επικαλύψεις
Το μπλοκ αντιμετωπίζει συχνά υβριδικές επιθέσεις, όπως η βύθιση πλοίου στη Μαύρη Θάλασσα, η πυρκαγιά σε σταθμό Starlink στην Πολωνία και σχέδια εμπρηστικών επιθέσεων.
Η Teija Tiilikainen, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας για την Αντιμετώπιση Υβριδικών Απειλών, εκτίμησε πως «κάποια στιγμή, σκόπιμα ή ακούσια, αυτό συμβαίνει». Ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ εξέφρασε φόβους ότι η απώλεια μιας ζωής θα αυξήσει κατακόρυφα την πίεση για δράση.
Η Οάνα Λουνγκέσκου, πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ, προειδοποίησε ότι η σύγχυση ή η επικάλυψη ρόλων μεταξύ ΕΕ και ΝΑΤΟ ενδέχεται να επιβραδύνει τη λήψη αποφάσεων.
Παράλληλα, υπάρχουν ανησυχίες για διαρροές ευαίσθητων πληροφοριών, με διπλωμάτες να προτιμούν τα πρωτόκολλα του ΝΑΤΟ. Αν και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προωθεί ένα «πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης ασφαλείας», ορισμένοι διπλωμάτες αντιδρούν, υποστηρίζοντας την αξιοποίηση υπαρχόντων μηχανισμών, όπως η Ολοκληρωμένη Πολιτική Αντίδραση (IPCR).
Η IPCR, η οποία θεσπίστηκε στο πλαίσιο του πεδίου εφαρμογής της Συνθήκης της Λισαβόνας, επιτρέπει στον κάτοχο της εκ περιτροπής προεδρίας της ΕΕ, κατόπιν αιτήματος μιας πληγείσας χώρας, να συγκαλεί έκτακτες συνεδριάσεις με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από το ΝΑΤΟ, τον ΟΗΕ ή άλλους διεθνείς φορείς.
Σε περίπτωση μεγάλης υβριδικής επίθεσης, η ευθύνη για την απόφαση σχετικά με την καλύτερη πορεία δράσης παραμένει στην πληγείσα χώρα.
Καταλήγοντας, η Λουνγκέσκου σημείωσε ότι η Μόσχα δεν διαχωρίζει τους δύο οργανισμούς: «Ειλικρινά, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δεν ενδιαφέρεται αν οι αποφάσεις λαμβάνονται από την Coreper 2 ή το NAC (Το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Συμβούλιο του NATO αντίστοιχα».
