Ως «την καυτή άμμο των ερήμων», και «με όλα τα μέσα», η Ουκρανία έχει ορκιστεί να πολεμήσει τη Ρωσία παντού, μη εξαιρουμένου του Σαχέλ.
Στην Αφρική, η Ουκρανία παρέχει υποστήριξη, για την οποία υπάρχουν ολοένα περισσότερα τεκμήρια, στους αυτονομιστές Τουαρέγκ, οι οποίοι πολεμούν εναντίον των ενόπλων δυνάμεων του Μάλι και των μισθοφόρων από τη Ρωσία (Africa Corps) που τους παρέχουν υποστήριξη.
Το Μάλι, ο Νίγηρας και η Μπουρκίνα Φάσο, όπου κυβερνούν στρατιωτικά καθεστώτα, τα οποία έχουν ορκιστεί να υπερασπίζουν την κυριαρχία των τριών κρατών κι έχουν γυρίσει την πλάτη στη Γαλλία, στρεφόμενα στη Ρωσία, διέκοψαν πρόσφατα τις διπλωματικές σχέσεις τους με την Ουκρανία.
Οι τρεις χούντες, υποστηριζόμενες από το λεγόμενο Africa Corps, παραστρατιωτική οργάνωση που αποτελεί μετεξέλιξη της Βάγκνερ και πιλοτάρεται από τη Μόσχα, κατηγορούν συχνά την Ουκρανία ότι παρέχει οπλικά συστήματα και εκπαίδευση στο Μέτωπο Απελευθέρωσης του Αζαουάντ (ΜΑΑ), αυτονομιστικό ένοπλο κίνημα με κυρίαρχη συνιστώσα μέλη της φυλής των Τουαρέγκ, που έχει συμμαχήσει με τον βραχίονα της Αλ Κάιντα στο Σαχέλ, την Οργάνωση Υποστήριξης στο Ισλάμ και στους Μουσουλμάνους (ΟΥΙΜ).
«Στην Αφρική και στο Σαχέλ», η Ουκρανία παρέχει «ξεκάθαρη» υποστήριξη «σε τρομοκρατικές οργανώσεις» και «μαφιόζικες συμμορίες» με σκοπό «να πλήξει την εδαφική ακεραιότητα της χώρας μας», κατήγγειλε τον Σεπτέμβριο ο υπουργός Εξωτερικών του Μάλι, ο Αμπντουλαγέ Ντιόπ, στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Την προηγούμενη, ο Αλί Μααμάν Λαμίν Ζεν, ο πρωθυπουργός του Νίγηρα, συμμάχου του Μάλι, κατηγόρησε τη Γαλλία και την Ουκρανία πως έστειλαν «proxies» («αντιπροσώπους» τους) μαχητές στα «βορειοανατολικά σύνορα» του Νίγηρα προκειμένου να «επιτεθούν» σε «στρατιωτικές θέσεις» του και «πετρελαϊκές εγκαταστάσεις» του.
Οι καταγγελίες ακολούθησαν δημοσιεύσεις του Κιρίλο Μπουντάνοφ, πρώην επικεφαλής της ουκρανικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών (GUR), που ονομάστηκε τον Ιανουάριο τον επικεφαλής των υπηρεσιών («προσωπάρχης», ή «γενικός γραμματέας» της προεδρίας) του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με τις οποίες άφησε να γίνει σαφές πως ουκρανοί πράκτορες είναι παρόντες στο Σαχέλ.
«Από τη Ρωσία ως την Αφρική (…) η γενική διεύθυνση πληροφοριών προστατεύει τα συμφέροντα της Ουκρανίας σε όλο τον πλανήτη, με όλα τα μέσα (…) από την καυτή άμμο των ερήμων ως τα χιόνια της παγωμένης Ανταρκτικής», ανέφερε την 7η Σεπτεμβρίου.
Ουκρανοί στο Σαχέλ
Η δημοσίευση συνοδευόταν από αρκετές φωτογραφίες. Στη μια τέσσερις λευκοί, τα πρόσωπα των οποίων έχουν καλυφθεί, στέκουν πλάι σε άνδρες με τουρμπάνια, σε τομέα της ερήμου.
Πέντε ημέρες αργότερα, το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CNN μετέδιδε μαρτυρίες πρακτόρων της ουκρανικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, που επιβεβαίωσαν την παρουσία ουκρανών χειριστών μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων στο Σαχέλ, στο πλευρό του ΜΑΑ. Παρότι «δεν συμμετέχουν άμεσα σε μάχες», μολαταύτα «παρέχουν υποστήριξη, εκπαίδευση και επιχειρησιακή βοήθεια».
«Έχουμε επαφές με τους Ουκρανούς, αλλά όλες οι μάχες που διεξήχθησαν τους τελευταίους μήνες (…) διεξήχθησαν από το ΜΑΑ και την ΟΥΙΜ», διαβεβαίωσε το Γαλλικό Πρακτορείο πηγή του στην αυτονομιστική οργάνωση, διαψεύδοντας οποιαδήποτε «επιμελητειακή ή υλική υποστήριξη από το εξωτερικό» ή «ανταλλαγή πληροφοριών» με ουκρανικές υπηρεσίες.
Ωστόσο, «τρεις ή τέσσερις Ουκρανοί είχαν έρθει το 2023 να εκπαιδεύσουν κάποιους από τους μαχητές μας στο βόρειο Μάλι. Την ίδια χρονιά, (μαχητές) είχαν περάσει στην Ουκρανία για εκπαίδευση με ταχείες διαδικασίες για τη χρήση drones», κατά την ίδια πηγή.
Ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν, ολοένα περισσότερο, φθηνά drones, που πιλοτάρονται συχνά από ασφαλή απόσταση, για αναγνώριση και πλήγματα· πρόκειται για τακτικές δοκιμασμένες από το πώς διεξάγονται οι εχθροπραξίες στην Ουκρανία. Ειδικοί θεωρούν πως η σύρραξη αυτή ανέτρεψε πολλά από αυτά που θεωρούνταν δεδομένα για τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου.
Η εκπαίδευση στο βόρειο Μάλι το 2023 έγινε «κοντά στα σύνορα με τη Μαυριτανία», σημείωσε δεύτερη πηγή στο ΜΑΑ, προσθέτοντας πως «οι φωτογραφίες που δημοσιοποιήθηκαν από τον Κιρίλο Μπουντάνοφ» ήταν «από εκείνη την εποχή», ωστόσο από άλλη χώρα.
Πρόκειται για «ουκρανική προπαγάνδα, τίποτα περισσότερο», σύμφωνα με την πρώτη πηγή στο κίνημα των αυτονομιστών.
Τον Ιούλιο του 2024, αξιωματικός της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών της Ουκρανίας, ο Αντρίι Γιούσεφ, είχε υπονοήσει πως το Κίεβο έδωσε πληροφορίες στους αντάρτες ώστε να μπορέσουν να επιτεθούν, μαζί με τζιχαντιστές, στην Τινζαουατέν (βορειοδυτικά). Η επίθεση εκείνη είχε αποτέλεσμα να σκοτωθούν δεκάδες ρώσοι μισθοφόροι και μέλη των ενόπλων δυνάμεων του Μαλί.
«Ιδιαίτερη προσοχή»
Πάντως, κατά τη διπλωματική πηγή στην περιοχή, «οι Ουκρανοί έχουν όντως παρουσία στο βόρειο Μάλι», όπου «συνεργάζονται με τους αντάρτες Τουαρέγκ».
Εξήγησε ότι στα σύνορα με τη Μαυριτανία γίνονται επαφές και ανταλλαγές ανάμεσα στους Ουκρανούς και τους αυτονομιστές, ενώ τα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα που χρησιμοποιεί το ΜΑΑ προέρχονται από την ουκρανική πλευρά.
Το στοιχείο αυτό το θεωρεί ακριβές, μεταξύ άλλων, το αμερικανικό κέντρο μελετών Carnegie Endowment for International Peace. «Υπήρχε λόγος που το Κίεβο άνοιξε πρεσβεία στη Νουαξότ το 2024»: η Μαυριτανία «είναι βάση μετόπισθεν ηγετών του ΜΑΑ», πρόσθεσε η διπλωματική πηγή.
Όμως «αυτή η εγγύτητα έχει φέρει σε δύσκολη θέση τις μαυριτανικές αρχές, οι οποίες είχαν ήδη βρεθεί αντιμέτωπες με εντάσεις με το Μπαμακό και τη Μόσχα. Για αυτόν τον λόγο το ΜΑΑ διαψεύδει συστηματικά τις πληροφορίες» περί συνεργασίας με την Ουκρανία επίσημα, πάντα κατά τη διπλωματική πηγή.
Πέρα από το Σαχέλ, έχει επιβεβαιωθεί παρουσία ουκρανών πρακτόρων στο εμπόλεμο Σουδάν. Τα τελευταία χρόνια, το Κίεβο επιδιώκει να επεκτείνει την επιρροή του στην Αφρική, που ήταν ως πρότινος πολύ πιο περιορισμένη από εκείνη της Ρωσίας, ανοίγοντας ιδίως πρεσβείες.
Τον Μάρτιο, η ουκρανική προεδρία παρουσίασε, «για πρώτη φορά», στρατηγική για την επέκταση της παρουσίας και της επιρροής της χώρας στην ήπειρο· ενώ, στις αρχές Αυγούστου, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έδωσε ρητή εντολή στους ουκρανούς πρεσβευτές σε αφρικανικές χώρες να δώσουν «ιδιαίτερη προσοχή» σε συγκεκριμένους τομείς της ηπείρου, ανάμεσά τους το Σαχέλ.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ
