Η Σερβία, παραδοσιακά σημαντικός αγοραστής οπλικών συστημάτων στην Ευρώπη, ενδέχεται να επιβραδύνει τις προμήθειες και να επανεξετάσει τη νομιμότητα πρόσφατων συμβάσεων, μετά την απρόσμενη επικράτηση ενός φοιτητικού κινήματος που ανέτρεψε τον επί χρόνια ηγέτη της χώρας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, στις εκλογές της Κυριακής.
Το κίνημα, που δημιουργήθηκε με σκοπό την καταπολέμηση της διαφθοράς, συγκέντρωσε μισό εκατομμύριο ψήφους περισσότερες από τον Βούτσιτς, εκφράζοντας την αντίθεση στη δωδεκαετή, αυταρχική διακυβέρνησή του.
Ο Βούτσιτς ισορροπούσε μεταξύ Ρωσίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιδιώκοντας την ευρωπαϊκή ένταξη και προμηθεύοντας όπλα στην Ουκρανία, ενώ παράλληλα απέφευγε τις κυρώσεις κατά της Μόσχας. Επιπλέον, κατέστησε τη χώρα προγεφύρωμα για κινεζικές υποδομές στα Βαλκάνια.
Εξοπλιστική δραστηριότητα και έλεγχος
Η πολιτική του συνοδεύτηκε από μεγάλες αγορές, όπως 12 αεροσκάφη Rafale από τη Γαλλία, συστήματα αεράμυνας FK-3 και HQ-17A, καθώς και drones CH-92 και CH-95 από την Κίνα.
Επίσης, η Σερβία προμηθεύτηκε drones Hermes από το Ισραήλ, συνάπτοντας συμφωνία με την Elbit για εγχώρια συναρμολόγηση drones. Σύμφωνα με το SIPRI, οι δαπάνες για εξοπλισμούς ανήλθαν σε 1,12 δισ. ευρώ το 2025 και σε 3,65 δισ. ευρώ την περίοδο 2021-25. Τον Ιανουάριο, ο Βούτσιτς είχε εξαγγείλει διπλασιασμό των στρατιωτικών δυνατοτήτων εντός 18 μηνών.
Η Καταρίνα Τζόκιτς, ερευνήτρια στο SIPRI, ανέφερε στο Defense News ότι η νέα κυβέρνηση θα επικεντρωθεί στην αποδυνάμωση της επιρροής του προκατόχου της, με την άμυνα να έχει μετακινηθεί χαμηλότερα στη λίστα υποχρεώσεων.
«Η νέα κυβέρνηση θα έχει άλλες προτεραιότητες — κυρίως, την εφαρμογή πολιτικών κατά της διαφθοράς και την αποκατάσταση λειτουργικών πολιτικών θεσμών, κάτι που θα είναι αρκετά δύσκολο. Υπό αυτές τις συνθήκες, θα μπορούσαν να υπάρχουν λιγότεροι πόροι και λιγότερη πολιτική συναίνεση για μεγάλα αμυντικά έργα», σημείωσε, προσθέτοντας πως «Αυτό που θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται είναι μια επιβράδυνση στις δαπάνες για οπλισμό τα επόμενα δύο χρόνια».
Προτεραιότητες της νέας ηγεσίας
Το μανιφέστο της Φοιτητικής Λίστας αναφέρεται στον εκσυγχρονισμό της αεροπορίας και της αεράμυνας, δίνοντας όμως έμφαση στην αντιμετώπιση της «έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού» και στην αύξηση των μισθών.
Παράλληλα, προβλέπεται έρευνα για τις συμφωνίες της προηγούμενης περιόδου. «Συγκροτείται μια νέα επιτροπή – μια ανεξάρτητη, διατμηματική κυβερνητική επιτροπή για παρατυπίες, καταχρήσεις και διαφθορά στην παραγωγή, την προμήθεια και την εξαγωγή όπλων, στο πλαίσιο ενός γενικού ελέγχου των συμβάσεων του προηγούμενου καθεστώτος», αναφέρει το έγγραφο.
Επιπλέον, η νέα κυβέρνηση εκφράζει επιφυλάξεις για τις αμυντικές σχέσεις με το Ισραήλ, δηλώνοντας πως δεν θα είναι συνένοχη στην κατάσταση στη Γάζα.
Αν και ο Βούτσιτς χρησιμοποιούσε τις εντάσεις με το Κόσοβο για να δικαιολογεί εξοπλισμούς, η Τζόκιτς εκτιμά πως ενδέχεται να υπάρξουν λιγότερα κίνητρα για «εξοπλιστικούς αγώνες». Ωστόσο, το μανιφέστο της Φοιτητικής Λίστας διατηρεί τη θέση ότι «Θα αγωνιστούμε για τη διατήρηση του Κοσσυφοπεδίου… ως τμήματος της Σερβίας».
