Ένα ρωσικό φορτηγό πλοίο, η Μεγάλη Άρκτος (Ursa Major), το οποίο σύμφωνα με ισπανική έρευνα μετέφερε εξαρτήματα δύο πυρηνικών αντιδραστήρων για υποβρύχια – πιθανότατα με προορισμό τη Βόρεια Κορέα – βυθίστηκε υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες στις 23 Δεκεμβρίου 2024, περίπου 60 ναυτικά μίλια από τις ισπανικές ακτές.
Όπως αναφέρει ρεπορτάζ του CNN, το περιστατικό, που καλύπτεται από έντονη μυστικότητα, εγείρει υποψίες για σπάνια δυτική στρατιωτική παρέμβαση με στόχο να εμποδιστεί η μεταφορά πυρηνικής τεχνολογίας από τη Ρωσία σε έναν στενό σύμμαχό της. Το πλοίο είχε αποπλεύσει λίγους μήνες μετά την αποστολή Βορειοκορεατών στρατιωτών στη Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η ισπανική έρευνα αναφέρει ότι ο Ρώσος καπετάνιος Igor Anisimov παραδέχθηκε ότι το φορτίο περιλάμβανε «καλύμματα φρεατίων» για πυρηνικούς αντιδραστήρες υποβρυχίων, χωρίς όμως να είναι βέβαιος αν περιείχαν πυρηνικά καύσιμα. Ο ίδιος πίστευε ότι ο τελικός προορισμός ήταν το λιμάνι Rason της Βόρειας Κορέας.
«Το πλοίο κινήθηκε κατά μήκος των γαλλικών ακτών, προτού αεροσκάφη και πλοία του Πορτογαλικού Ναυτικού το εντοπίσουν στα ύδατά τους, σύμφωνα με δήλωση του Πολεμικού Ναυτικού. Δύο ρωσικά στρατιωτικά πλοία, το Ivan Gren και το Aleksandr Otrakovsky, συνόδευσαν το σκάφος και το πρωί της 22ας Δεκεμβρίου… Περίπου τέσσερις ώρες αργότερα, στα ισπανικά ύδατα, το πλοίο επιβράδυνε δραματικά, ωθώντας τους Ισπανούς διασώστες να ελέγξουν εάν βρισκόταν σε κίνδυνο, σύμφωνα με την έρευνα της ισπανικής κυβέρνησης, που πραγματοποιήθηκε από τις τοπικές ναυτιλιακές αρχές στο νότιο λιμάνι της Καρθαγένης. Το πλήρωμα του πλοίου απάντησε ότι ήταν μια χαρά. Αλλά περίπου 24 ώρες αργότερα, το πλοίο παρέκκλινε απότομα από την πορεία του και, στις 11:53 π.μ. UTC στις 23 Δεκεμβρίου, εξέδωσε επείγουσα έκκληση για βοήθεια, ανέφερε η έρευνα. Είχε υποστεί τρεις εκρήξεις στη δεξιά πλευρά του, πιθανότατα κοντά στο μηχανοστάσιό του, που σκότωσαν δύο μέλη του πληρώματος. Αυτό ακινητοποίησε το σκάφος» αναφέρει το CNN.
Η ισπανική έρευνα εντόπισε τρύπα 50×50 εκ. στο κύτος με το μέταλλο στραμμένο προς τα μέσα. Εικάζεται η χρήση τορπίλης Barracuda (τεχνολογία που διαθέτουν ελάχιστες χώρες) ή ειδικού εκρηκτικού μηχανισμού, με σκοπό την αθόρυβη αχρήστευση του πλοίου.
Το Χρονικό του «ατυχήματος»
- 22 Δεκεμβρίου: Το πλοίο επιβραδύνει απότομα στα ισπανικά ύδατα χωρίς προφανή αιτία.
- 23 Δεκεμβρίου: Εκδίδεται σήμα κινδύνου μετά από τρεις εκρήξεις που κοστίζουν τη ζωή σε δύο ναυτικούς.
- Ρωσική παρέμβαση: Ενώ ισπανικά σωστικά μέσα προσπαθούν να ερευνήσουν το πλοίο, το ρωσικό πολεμικό Ivan Gren διατάζει την απομάκρυνση όλων των σκαφών.
- Η τελική βύθιση: Μετά την εκτόξευση φωτοβολίδων από τους Ρώσους, καταγράφονται τέσσερις ισχυρές υποβρύχιες εκρήξεις, με αποτέλεσμα την οριστική βύθιση του πλοίου σε βάθος 2.500 μέτρων.
Μετά το συμβάν, αμερικανικά αεροσκάφη πυρηνικής ανίχνευσης (WC-135R) πέταξαν δύο φορές πάνω από την περιοχή, ενώ ρωσικό ερευνητικό/κατασκοπευτικό πλοίο – το Yantar – επέστρεψε και παρέμεινε επί μέρες στα συντρίμμια, προκαλώντας νέες εκρήξεις, πιθανότατα για να εξαφανίσει τα όποια πειστήρια.
Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται αναφορά στην μεταφορά εξαρτημάτων πυρηνικού αντιδραστήρα από το Ursa Major. Σύμφωνα με δημοσίευμα της La Verdad στις 29/12/2025, το πλοίο ήταν μέρος του σκιώδους στόλου της Ρωσίας και ακολούθησε μια ασυνήθιστη διαδρομή από την Αγία Πετρούπολη στο Βλαδιβοστόκ μέσω της Μεσογείου.
Αν και το δηλωτικό του πλοίου ανέφερε μόνο άδεια εμπορευματοκιβώτια και λιμενικό εξοπλισμό, οι από αέρος εικόνες αποκάλυψαν δύο μεγάλα, αδήλωτα εμπορευματοκιβώτια στην πρύμνη. Οι αρχές αργότερα τα αναγνώρισαν ως περιβλήματα για πυρηνικούς αντιδραστήρες VM-4SG.
Την 1/1/2026 η La Verdad επανήλθε παρουσιάζοντας τα νέα ευρήματα της έρευνας των ισπανικών αρχών, σύμφωνα με τα οποία οι αρχικές εκρήξεις στο Ursa Major προήλθαν πιθανότατα από τορπίλη και μάλιστα όχι συμβατική.
Η υπόθεση παραμένει αδιευκρίνιστη, με την ισπανική κυβέρνηση να τηρεί στάση σιωπής και το μυστήριο του φορτίου και των αιτιών της βύθισης να παραμένει στον πυθμένα της Μεσογείου.
Πηγή: Με πληροφορίες από cnn.com / Nick Paton Walsh, Natalie Wright, Pau Mosquera, Anna Chernova, Zachary Cohen